70 yaşdan sonra həyat tərzi proqramlarının faydası xəstəlik profilindən asılı olaraq dəyişir

Yeni araşdırma yaşlı insanlarda bir neçə xroniki xəstəliyin eyni vaxtda mövcudluğu zamanı profilaktik həyat tərzi müdaxilələrinin təsirinin xəstəliklərin kombinasiyasından asılı olaraq əhəmiyyətli dərəcədə fərqləndiyini göstərib

Bir neçə xroniki xəstəliklə eyni vaxtda yaşayan yaşlı insanların, yəni multimorbidlik vəziyyətində olan şəxslərin əlilliyin qarşısının alınmasına yönəlmiş müdaxilələrə reaksiyası onların malik olduğu xəstəliklərin kombinasiyasından asılı olaraq fərqli ola bilər.

Nature Aging jurnalında dərc edilən və Karolinska İnstitutu ilə Romanın Müqəddəs Ürək Katolik Universitetinin (Università Cattolica del Sacro Cuore) alimləri tərəfindən aparılan yeni araşdırma göstərib ki, multimorbidliyi yalnız ayrı-ayrı xəstəliklər əsasında deyil, xəstəliklərin müxtəlif kombinasiyaları şəklində qiymətləndirmək profilaktik tədbirlərin daha fərdiləşdirilməsinə kömək edə bilər.

Yaşlılıq dövründə müstəqil həyatın davam etdirilməsi üçün yerimək və sərbəst hərəkət etmək əsas şərtlərdən biridir. Tədqiqatçılar eyni vaxtda bir neçə xroniki xəstəliklə yaşayan yaşlı insanlarda həyat tərzinə yönəlmiş müdaxilələrin təsirinin xəstəlik qruplarından asılı olaraq dəyişib-dəyişmədiyini araşdırıblar.

Tədqiqat 11 Avropa ölkəsində yaşayan 70 yaşdan yuxarı 1199 nəfərin məlumatları əsasında aparılıb. Bütün iştirakçılarda fiziki zəiflik (frailty), əzələ kütləsinin azalması və ən azı iki xroniki xəstəlik olub. İştirakçılar təsadüfi şəkildə iki qrupa bölünüblər. Qruplardan birinə fiziki aktivlik, qidalanma ilə bağlı tövsiyələr və texniki dəstəyi əhatə edən həyat tərzi proqramı tətbiq edilib. Digər qrup isə sağlam yaşlanma haqqında məlumatlandırılıb.

Tədqiqatçılar iştirakçılar arasında dörd fərqli xəstəlik profilini müəyyən ediblər:

• üstünlük təşkil edən konkret xəstəlik qrupunun olmadığı qeyri-spesifik profil;

• psixiatrik xəstəliklər profili;

• ürək-damar və metabolik xəstəliklər profili;

• tənəffüs sistemi xəstəlikləri profili.

Tədqiqatın ümumi nəticələrinə görə, həyat tərzi müdaxiləsi nəzarət qrupu ilə müqayisədə hərəkət qabiliyyətinin məhdudlaşması və ya ölüm riskini 22 faiz azaldıb.  Lakin nəticələr xəstəlik profillərinə görə əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənib. Ən nəzərəçarpan təsir psixiatrik xəstəliklər profili olan iştirakçılarda müşahidə edilib. Bu qrupda hərəkət qabiliyyətinin məhdudlaşması və ya ölüm riski 35 faiz azalıb. Daha yüngül xəstəlik yükünə uyğun gələn qeyri-spesifik multimorbidlik qrupuna daxil olan şəxslər də müdaxilədən fayda əldə ediblər.

Bunun əksinə olaraq, kardiometabolik və tənəffüs sistemi xəstəlikləri profillərinə malik iştirakçılarda həyat tərzi müdaxiləsindən demək olar ki, heç bir fayda müşahidə edilməyib.

Karolinska İnstitutunun Yaşlanma Araşdırmaları Mərkəzinin, Neyrobiologiya, Qayğı Elmləri və Cəmiyyət Departamentinin yaşlılıq tədqiqatları üzrə dosenti və araşdırmanın ilk müəllifi Davide Liborio Vetrano nəticələri belə şərh edib: "Nəticələrimiz göstərir ki, əhəmiyyətli olan yalnız xəstəliklərin sayı deyil. Xəstəliklərin bir-biri ilə hansı kombinasiyada olması da profilaktik həyat tərzi müdaxiləsinin nə dərəcədə effektiv olduğuna təsir göstərə bilər."

Tədqiqatçıların fikrincə, əldə olunan nəticələr gələcəkdə profilaktik proqramların insanların fərdi xəstəlik profillərinə daha uyğun hazırlanmasına kömək edə bilər. Vetrano bildirib ki, daha fərdiləşdirilmiş yanaşma düzgün müdaxilənin uyğun şəxsə yönəldilməsini asanlaşdıra və bununla da yaşlı insanlarda əlilliyin qarşısının alınmasına kömək edə bilər. Bununla belə, alimlər tədqiqatın klinik sınağın nəticələrinə əsaslanan post-hok analiz olduğunu vurğulayırlar. Buna görə də əldə edilən nəticələrin digər araşdırmalarda və daha geniş yaşlı insan qruplarında təsdiqlənməsi tələb olunur.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, gələcək araşdırmalarda yaşlı insanların yalnız neçə xroniki xəstəliyə malik olduğuna deyil, həmin xəstəliklərin hansı kombinasiyada mövcud olduğuna da diqqət yetirmək profilaktik müdaxilələrin effektivliyini artırmağa imkan verə bilər.

mənbə: medicalxpress.com