Alimlər qum kisələrindən daha effektiv ola bilən 10 funtluq daşqından qorunma üsulu aşkarlayıblar

Laboratoriya sınaqları göstərib ki, adi yapışqan lent qapının çöl səthinə düzgün çəkildikdə daşqın suyunun evə daxil olmasını 97–98 faiz azalda bilər. Ucuz və əlçatan olan bu üsul daşqına hazırlıq zamanı əlavə qorunma vasitəsi kimi istifadə edilə bilər.  Daşqın zamanı qapıların qarşısına ağır qum kisələri düzmək geniş yayılmış üsuldur. Lakin yeni laboratoriya sınaqları göstərir ki, qapıdakı boşluqları adi yapışqan lentlə bağlamaq suyun evə daxil olmasını daha effektiv şəkildə azalda bilər. Yeni araşdırmaya əsasən, məişətdə istifadə olunan yapışqan lentin ucuz rulonu evi daşqından qorumaqda gözlənilməz dərəcədə faydalı ola bilər.

Nəzarət olunan şəraitdə aparılan sınaqlarda lent qapının xarici səthinə düzgün çəkildikdə su sızması 97–98 faiz azalıb. Nəticələr göstərir ki, bu sadə və ucuz tədbir daşqın zamanı evə daxil olan suyun miqdarını əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.  Daşqına davamlılıq üzrə tədqiqatların əsas nəticələrindən biri budur ki, əmlakı qorumaq üçün ən münasib vaxt su basqını başlamazdan əvvəldir.

Böyük Britaniya hökumətinin 2025-ci il tarixli FloodReady hesabatında da ev təsərrüfatlarının daşqın risklərini anlamasına və qabaqcadan hazırlaşmasına kömək edən praktik, əlçatan tədbirlərin vacibliyi vurğulanıb. İlk baxışdan qeyri-adi görünsə də, yapışqan lent belə tədbirlərdən biri ola bilər.

Yapışqan lent adətən məişət təmiri işləri ilə əlaqələndirilir. Lakin Hull Universitetində aparılan sınaqlar daşqın zamanı qorunmayan qapıdan evə nə qədər su daxil ola biləcəyini nümayiş etdirib.

Tədqiqatçılar peşəkar ustalar tərəfindən quraşdırılmış müasir taxta, uPVC və kompozit materiallardan hazırlanmış qapıları sınaqdan keçiriblər.  Laboratoriyada hər qapının arxasında su sızmasını toplamaq üçün qapalı kamera yerləşdirilib. Suyun dərinliyi əvvəlcə 5 santimetrlik intervallarla artırılıb və maksimum 60 santimetrə çatdırılıb. Qapıdan sızan su nasosla kənarlaşdırılıb, sızmanın sürəti isə fasiləsiz ölçülüb. Bu üsul həm qapıların özünün, həm də onlara tətbiq olunan müxtəlif qoruyucu vasitələrin effektivliyini qiymətləndirməyə imkan verib.

Qum kisələrinin sınağı zamanı qapı ilə kisələrin arasına plastik örtük yerləşdirilib və ümumilikdə 54 qum kisəsi üst-üstə düzülüb. Lentlə aparılan sınaqlarda isə mümkün qərəzliliyi azaltmaq üçün bütün qapılara lenti eyni şəxs çəkib. Hər qapının lentlə bağlanması təxminən 10–20 dəqiqə çəkib.  Nəticələrə görə, qorunmayan qapılardan suyun dərinliyi 60 santimetrə çatdıqda saatda minlərlə litr su sızması qeydə alınıb. Qapının xarici səthinə yapışqan lent çəkilməsi isə sızmanı 97–98 faiz azaldıb. Xüsusi sızdırmazlıq lentləri daha yüksək nəticələr göstərib.

Onilliklər ərzində qum kisələri daşqın zamanı ilk növbədə istifadə olunan müdafiə vasitələrindən biri sayılıb. Lakin onların bir sıra praktiki çatışmazlıqları var. Kisələri daşımaq ağır işdir, onları düzgün yerləşdirmək vaxt və əmək tələb edir. Bundan başqa, çirklənmiş daşqın suyu ilə təmasdan sonra kisələrin utilizasiyası çətin ola bilər. Bir çox evdə isə əvvəlcədən qum kisələri ehtiyatı saxlanılmır.  Sınaqlarda qum kisələri yoxlanılan qapılardan su sızmasının qarşısını lentlə sızdırmazlaşdırma üsulları qədər effektiv ala bilməyib. Onların nəticələri suyun dərinliyindən asılı olaraq dəyişib. Ən effektiv olduğu şəraitdə belə, qum kisələri qorunmayan qapı ilə müqayisədə su sızmasını cəmi 70 faiz azaldıb.  Qiymət fərqi də diqqətəlayiqdir. Evdə artıq yapışqan lent ola bilər və ya onu 10 funt sterlinqə, yaxud daha ucuz qiymətə almaq mümkündür. Qum kisələrinin tapılması, daşınması və yerləşdirilməsi isə əlavə xərc və əmək tələb edir.  Bununla belə, yapışqan lent peşəkar şəkildə hazırlanmış daşqından qoruyucu qapıları, xüsusi baryerləri və ya konkret əmlak üçün hazırlanmış daşqın riskinə davamlılıq planını əvəz etmir. Bu, müəyyən boşluqlardan daxil olan suyun miqdarını azalda bilən müvəqqəti tədbirdir. Lakin evin tamamilə quru qalacağına və suyun divarlardan, döşəmədən, drenaj sistemlərindən və digər yollarla daxil olmayacağına zəmanət vermir.

 

Yapışqan lentin effektivliyi qapının və çərçivəsinin vəziyyətindən, lentin çəkildiyi səthlərin xüsusiyyətlərindən, sızdırmazlığın keyfiyyətindən və daşqının şəraitindən asılıdır.

Daşqın riski yüksək olan əmlaklarda mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilmiş qorunma tədbirləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Digər evlərdə isə ucuz və müvəqqəti üsullar əlavə qorunma təmin edə bilər. Bununla belə, heç bir belə üsul əmlakın tamamilə su basmayacağına zəmanət vermir.  Tədqiqatın müəllifi Stüart Maklellandın vurğuladığı əsas məqamlardan biri insanların daşqına əvvəlcədən hazırlaşmasıdır. Ev təsərrüfatları risk altında olub-olmadıqlarını bilməli, daşqın xəbərdarlıqlarına abunə olmalı və qiymətli əşyaları qorumaq, avtomobilləri təhlükəsiz yerə köçürmək, zərurət yarandıqda kommunal xidmətləri dayandırmaq üçün plan hazırlamalıdırlar. Yapışqan lentin fövqəladə hallar üçün hazırlanan dəstə əlavə edilməsi də bu hazırlığın kiçik bir hissəsi ola bilər.

Araşdırmanın daha geniş nəticəsi ondan ibarətdir ki, daşqına davamlılıq üçün mütləq böyük məbləğdə vəsait xərcləmək lazım deyil. 10 funt sterlinqlik yapışqan lent daşqının qarşısını ala bilməz, lakin tədqiqatçıların nəticələrinə görə, qapıdan evə daxil olan suyun bir hissəsini kənarda saxlamağa kömək edə bilər. Buna görə də daşqın başlamazdan əvvəl görülən digər tədbirlərlə yanaşı, faydalı əlavə qorunma vasitəsi sayıla bilər.

mənbə: scitechdaily.com