ATALAR GÜNÜ: Alimlər valideyn sağlamlığı üçün vacib faktor müəyyən etdilər..

Yeni araşdırmalar göstərir ki, özünə zaman ayıra bilən atalar həmin müddətdə özünü çox yaxşı hiss edirlər. Nəticələrə əsasən gündəlik qayğılardan uzaq keçən qısa anlar belə ata və analara özlərini psixoloji və emosional baxımdan toplamasına yardım edə bilər.

Uşaqların böyüdülməsi çox vaxt şəxsi ehtiyacların arxa plana keçirilməsi deməkdir. Çox valideynlər üçün iş, ev işləri, məktəb qrafikləri və qayğı öhdəlikləri arasında özünə zaman ayırmaq çətin olur. Əvvəlki tədqiqatlar aşağı şəxsi rifahın və özünü bərpanın zəif olmasını şəxsi vaxt çatışmazlığı ilə əlaqəli olduğunu göstərib.

Özünə zaman ayırmaq niyə vacibdir ?

“Communications Psychology” jurnalında dərc edilmiş məlumata əsasən, Tereza Pauili bir araşdırmada, evində 18 yaşdan kiçik uşaqları olan 318 amerikalı valideynə aid məlumatlar təhlil edib. Orta hesabla, iştirakçılar 40 yaşında idi və əksəriyyəti ya evli, ya da partnyorları ilə birgə yaşayırdılar. (83faiz) İştirakçılar 8 günlük tədqiqatda iştirak edərək hər gün özlərinə zaman ayırmaq fürsətinin olub - olmadığını qeyd edirdilər.
  Hər axşam, valideynlər özlərinin gündəlik emosiyalarını – xoşbəxtlik, dinclik, məmnunluq kimi xoş hissləri və əsəbilik, qəzəb, qəmginlik və təşviş kimi neqativ hissləri paylaşırdılar.

Tədqiqatda həmçinin,  stressin bioloji əlaməti də ölçülüb. İştirakçılar gün ərzində bir neçə dəfə tüpürcək nümunələri toplayıblar ki, tədqiqatçılar orqanizmin stress anında iştirak edən kortizol hormonunu izləyə bilsinlər.
Adətən, kortizolun səviyyəsi səhər yüksək olur və gün ərzində tədricən aşağı düşür. Daha zəif azalma xroniki stress, emosional tükənmişlik və bir sıra sağlamlıq problemləri ilə əlaqələndirilərkən, daha kəskin azalma sağlam bərpa olunmanın göstəricisi hesab olunurdu.

Valideynlərin özləri üçün vaxt ayıra bildiyi günlər daha yaxşı günlərdir.

Tereza Pauli şəxsi vaxt dedikdə, iş, uşaqlara qayğı və ev işlərindən azad olmaq, insanın öz istəyi ilə seçdiyi fəaliyyətlərə ayıra bildiyi vaxtı nəzərdə tuturdu. Buna kitab oxumaq, idmanla məşğul olmaq, musiqi dinləmək, dincəlmək, hobbi ilə məşğul olmaq və ya sadəcə gündəlik qayğılardan uzaq fəaliyyətlər daxildir.

Hər şey aydın idi : Özünə qayğı üçün zamanı olanda valideynlər daha çox pozitiv və daha az neqativ emosiyalar yaşadıqlarını bildirdilər. Onlar həmçinin daha sağlam kortizol göstəriciləri göstərərək stressdən daha yaxşı psixoloji sağalma nəticələrə nail oldular. Bu nəticələr, gündəlik stress faktorları — mübahisələri, işdəki problemləri və ya evdə baş verən gərgin hadisələri fonunda belə dəyişməz olaraq qaldı.

Şəxsiyyət tipi bu faydaları formalaşdırır.

Bütün valideynlər eyni faydanı götürmədi. Stressə qarşı həssas, təşvişli və emosional dalğalanmaları olan insanlarda daha yüksək təsiri oldu. Özünə qayğıya zaman ayırma belə valideynlərdə neqativ emosiyaları böyük ölçüdə azalmasına və daha sağlam kortizol göstəricilərinə səbəb oldu. Amma, daha az nevroloji həssasiyyəti olan valideynlərdə aşağı təsir nəticələri oldu.

Pauli bu nəticələri nevroloji həssasiyyəti olan insanların öz hisslərini tənzimləmək və stressdən sağalmaq üçün böyük fürsətə ehtiyac duyması ilə əlaqələndirirdi. O, həmçinin nevroloji həssasiyyəti az olan valideynlərdə daha güclü emosional faydalar müşahidə etdi, hansı ki maraq, yaradıcılığa və yeni təcrübələrə canatma xüsusiyyətlərinə sahibdirlər. Bu tip insanlar şəxsi vaxtlarını daha çox oxumaq, yazmaq, yaradıcılıq ilə məşğul olmaq və ya öz təcrübələri üzərində düşünmək kimi fəaliyyətlər üçün istifadə edirlər.

 Özünəqayğıya zaman ayırma tək qalmaq deyil.

Şəxsi zaman həmişə tənhalıqla eyni məna daşımır. Valideyn ailəsi ilə vaxt keçirərkən də istirahət edə bilər və qayğılarından azad olub özünəqayğını təmin edə bilər. Eyni zamanda da, tək qalmaq özünü rahatlama və bərpa olunmaya zəmanət vermir.

Zamanın miqdarı qədər keyfiyyəti də önəmlidir. Əvvəlki tədqiqatlar göstərir ki, fiziki məşq, yaradıcı hobbilər, istirahət və boş vaxtını səmərəli keçirmək  həyat enerjisini bərpa etməyə və əhval-ruhiyyəni qaldırmağa kömək edir.

 Mənbə:sciencealert.com