Daha xoşbəxt və sağlam cəmiyyətin təməli uşaqlıqdan qoyula bilər

Alimlər üç ölkədə apardıqları araşdırmada uşaqlıq dövründə qayğı və dəstək görməyin yetkinlik yaşında xoşbəxtlik, sağlamlıq və sosial münasibətlərlə əlaqəli olduğunu müəyyən ediblər.

Uşaqlıqda valideynlərdən və ya qayğı göstərən şəxslərdən alınan dəstək insanın illər sonrakı həyat keyfiyyətinə təsir göstərə bilər. Nottingem Universitetinin rəhbərlik etdiyi araşdırma Böyük Britaniya, ABŞ və Yaponiyada uşaqlıq dövründə müsbət təcrübələr yaşayan insanların yetkinlik yaşında daha xoşbəxt olduqlarını, sağlamlıqlarını daha yaxşı qiymətləndirdiklərini və ətrafdakılara daha çox güvəndiklərini üzə çıxarıb.

Journal of Happiness Studies jurnalında dərc olunan tədqiqatın nəticələrinə görə, uşaqlıqda dəstəkləyici mühitdə böyümək sağlamlıq, həyat məmnuniyyəti və narahatlıq səviyyəsi ilə əlaqəlidir.

 Bu əlaqələr üç ölkənin mədəniyyətləri arasındakı ciddi fərqlərə baxmayaraq müşahidə olunub. Gəlir və təhsil kimi demoqrafik amillər nəzərə alındıqdan sonra da nəticələr statistik əhəmiyyətini qoruyub. Araşdırma həmçinin göstərib ki, uşaqlıqda müsbət təcrübələrin olması yetkinlik dövründə rifahın göstəricilərini mənfi təcrübələrin olmamasından daha güclü şəkildə proqnozlaşdıra bilər. Başqa sözlə, uşaqları zərərli təcrübələrdən qorumaq vacibdir, lakin onlara sevgi, qayğı və dəstək göstərmək də ən azı bunun qədər əhəmiyyətli ola bilər.

Tədqiqatçılar uşaqlıq təcrübələrini qiymətləndirmək üçün “təkamül yuvası” (evolved nest) adlı yanaşmadan istifadə ediblər. Bu çərçivə insan körpələrinin təkamül prosesində ehtiyac duyduğu güman edilən valideynlik və qayğı praktikalarını əhatə edir. Əvvəlki tədqiqatlarda da bu praktikaların sağlam inkişaf üçün əhəmiyyətli olduğu göstərilib. Araşdırmanın aparıcı müəllifi, Nottingem Universitetinin İqtisadiyyat Məktəbinin əməkdaşı doktor Yucin Malt haus bildirib ki, uşaqlıq təcrübələri insanın bütün həyatı boyu rifahının formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Onun sözlərinə görə, uşaqların necə böyüdülməsinə təkamül perspektivindən yanaşmaq vacibdir. Çünki insanların bir növ kimi formalaşdığı mühitlə bu gün bir çox insanın yaşadığı şərait arasında ciddi fərqlər var. 

Nottingem Universitetinin tədqiqatçıları Uorvik Universiteti və Osaka Universitetinin alimləri ilə birlikdə 18–34 yaş arası insanların cavablarını təhlil ediblər. İştirakçılar uşaqlıq illərində ev şəraitində hansı təcrübələri yaşadıqları və hazırkı rifah səviyyələri barədə sualları cavablandırıblar. Sualların bir çoxu Böyük Britaniyanın Milli Statistika İdarəsinin rifahı qiymətləndirmək üçün istifadə etdiyi göstəricilərə əsaslanıb.

Tədqiqat zamanı uşaqlıq təcrübələri müsbət və mənfi kateqoriyalara ayrılıb. Bu, alimlərə dəstəkləyici təcrübələrin mövcudluğu ilə zərərli təcrübələrdən qorunmağın nəticələrini ayrı-ayrılıqda qiymətləndirməyə imkan verib. Əvvəlki araşdırmaların böyük hissəsi uşaqlıqda mənfi təcrübələrin qarşısının alınmasına diqqət yetirsə də, yeni tədqiqatda müsbət təcrübələrlə yetkinlik dövründəki rifah arasında daha güclü əlaqə müşahidə olunub.

İştirakçıların uşaqlıq xatirələrinə əsaslanan bu nəticələr qayğı və dəstəyin birbaşa olaraq sonrakı xoşbəxtliyə səbəb olduğunu sübut etmir. Bununla belə, əldə olunan məlumatlar uşaqların bioloji, psixoloji və sosial ehtiyaclarını dəstəkləyən mühitin yaradılmasının əhəmiyyətini vurğulayır.

Doktor Malt hausun fikrincə, “təkamül yuvası” yanaşması uşaqların sağlam inkişafı üçün hansı təcrübələrin vacib olduğunu anlamağa və onların rifahını dəstəkləyən mühitin formalaşdırılmasına kömək edə bilər.

mənbə: scitechdaily.com