Hamiləlik dövründə depressiyanın müalicəsi körpələrin beyin inkişafına fayda verə bilər

Kolorado Universitetinin Anschutz kampusunun tədqiqatçıları tərəfindən aparılan və Nature Communications jurnalında dərc olunan yeni araşdırmaya görə, hamiləlik zamanı depressiyanın müalicəsi körpənin beyin inkişafına və erkən emosional funksiyalarına təsir göstərə bilər.

“Əvvəlki araşdırmalar uzun müddətdir ki, hamiləlik zamanı depressiyanın uşaqlarda emosional və davranış xüsusiyyətlərindəki fərqlərlə əlaqəli olduğunu göstərirdi. Lakin bu sübutların əksəriyyəti yalnız əlaqəni müşahidə edən tədqiqatlara əsaslanırdı. Randomizə edilmiş klinik sınaq vasitəsilə hamiləlik zamanı depressiyanın müalicəsinin körpələrin erkən beyin inkişafına həqiqətən təsir edib-etmədiyini yoxlamaq imkanı əldə etdik.”

Hamiləlik dövründə depressiya geniş yayılmış problemlərdən biridir. Təqdim olunan araşdırmaya əsasən, hamilələrin təxminən 20–40%-də depressiv əlamətlər müşahidə olunur. Əvvəlki tədqiqatlarda ana depressiyası ilə uşaqlarda emosional, davranış və psixi sağlamlıq problemləri riskinin artması arasında əlaqə müəyyən edilmişdi. Lakin ananın psixi sağlamlığının yaxşılaşdırılmasının bu nəticələri dəyişdirə biləcəyini təsdiqləmək üçün eksperimental sübutlar kifayət etmirdi. 

Bu suala cavab tapmaq üçün tədqiqatçılar Care Project adlı randomizə edilmiş klinik sınaq həyata keçiriblər.

Depressiv əlamətləri yüksək olan hamilə iştirakçılar təsadüfi qaydada iki qrupa bölünüblər:

Birinci qrup: Münasibətlərə və sosial dəstəyə diqqət yetirən interpersonal psixoterapiya alıb. Proqram həftədə bir dəfə keçirilən, hər biri 50 dəqiqə davam edən səkkiz seansdan ibarət olub.

İkinci qrup: Adi mamalıq xidmətləri, hamiləlik dövründə depressiya haqqında maarifləndirici görüş və yerli psixi sağlamlıq xidmətləri barədə məlumatlardan ibarət gücləndirilmiş standart yardım alıb.

Tədqiqatda əsas diqqət hipokamp adlı beyin nahiyəsinə yönəlib. Hipokamp yaddaşın formalaşmasında və emosional proseslərdə mühüm rol oynayır.

Araşdırmanın nəticələrinə görə:

Hamiləlik zamanı psixoterapiya alan anaların körpələrinin hipokampının inkişafında digər qrupla müqayisədə təxminən 5% fərq müşahidə olunub. Bu beyin fərqləri körpələrin 6 aylıq yaşında emosiyalarını daha yaxşı tənzimləməsi ilə əlaqəli olub.

Nəticələr hamiləlik dövründə ananın psixi sağlamlığının yaxşılaşdırılmasının körpənin beyin inkişafına müsbət təsir göstərə biləcəyini ehtimal etməyə əsas verir.  Denver Universitetinin psixologiya professoru və tədqiqatın müvafiq müəllifi Eliziya Devis bildirib ki, nəticələr ananın depressiyasının hamiləlik dövründə müalicəsinin körpənin beyin inkişafı üçün daha sağlam istiqamətin formalaşmasına kömək edə biləcəyini göstərir. O, həmçinin hamiləliyin müdaxilə və dəstək üçün mühüm dövr olduğunu vurğulayıb.

Tədqiqatın nəticələri psixi sağlamlıq xidmətlərinin hamiləlik dövründə göstərilən tibbi yardıma daxil edilməsinin vacibliyini vurğulayır.  Hamiləlik zamanı depressiya həm geniş yayılıb, həm də müalicə edilə bilən vəziyyətdir. Buna görə sübutlara əsaslanan psixoloji yardımın əlçatanlığının artırılması həm ananın rifahına, həm də uşağın inkişafına fayda verə bilər. İllinoys Universitetinin Urbana-Şampeyn kampusunun psixologiya professoru Benjamin Henkin qeyd edib ki, hamiləlik dövründə psixi sağlamlığa dəstək uşağın sağlam inkişafını təşviq etmək üçün ən erkən imkanlardan biri ola bilər.

Hamiləlik dövründə depressiya yalnız ananın deyil, körpənin inkişafının da diqqətlə izlənilməsini tələb edir.

Psixoterapiya alan anaların körpələrində hipokampın inkişafında fərqlər aşkarlanıb.  Bu fərqlər 6 aylıq körpələrdə daha yaxşı emosional tənzimləmə ilə əlaqələndirilib.  Hamiləlik dövründə psixoloji dəstəyə çıxışın artırılması ana və uşaq sağlamlığı üçün əhəmiyyətli ola bilər. Tədqiqatda aşkarlanan 5%-lik fərq öz-özlüyündə körpənin daha ağıllı olacağı və ya gələcəkdə mütləq daha sağlam inkişaf edəcəyi demək deyil. Nəticələr müəyyən beyin xüsusiyyətləri ilə erkən emosional tənzimləmə arasındakı əlaqəni göstərir. Bu araşdırma depressiyanın müalicəsinin bütün uşaqlarda eyni nəticəni verəcəyini sübut etmir.

Hamiləlik zamanı depressiya əlamətləri yaşayan qadınlar həkim və ya psixi sağlamlıq mütəxəssisi ilə məsləhətləşməlidirlər. Müalicə seçimi fərdi qaydada müəyyən edilməlidir; təyin olunmuş dərmanları həkimlə danışmadan dayandırmaq olmaz.

mənbə: phys.org