Hormonal müalicə menopauza dövründə yaranan “beyin dumanını” azalda bilər

UCLA Health-in araşdırması göstərir ki, estriol və progesteronun kombinasiyasından ibarət hormonal müalicə menopauza dövründə qadınların yaşadığı yaddaş problemlərini, diqqətin azalmasını və düşünmənin ləngiməsini yüngülləşdirə bilər

Menopauza dövründən keçən bir çox qadın yaddaşda yaranan boşluqlardan, diqqəti cəmləməkdə çətinlikdən və düşünmə prosesinin ləngiməsindən şikayətlənir. Bu simptomların məcmusu çox vaxt “beyin dumanı” (brain fog) adlandırılır.

ABŞ-ın Kaliforniya Universitetinin Los-Anceles filialının (UCLA) UCLA Health bölməsinin apardığı yeni araşdırma göstərib ki, estriol və progesteronu birləşdirən estrogen hormonal müalicəsi bu simptomların yüngülləşdirilməsinə kömək edə bilər.

Nəticələr hazırda menopauza ilə əlaqəli koqnitiv simptomların müalicəsi üçün ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) tərəfindən təsdiqlənmiş xüsusi müalicənin olmadığı bir sahədə ilkin, lakin ümidverici yanaşma kimi qiymətləndirilir.

Scientific Reports jurnalında dərc olunan tədqiqat müşahidə xarakterli klinik hal seriyası olub. Araşdırmada orta yaşı 53 olan 20 menopauza dövründəki qadın iştirak edib.

Qadınlarda müalicəyə başlamazdan əvvəl koqnitiv simptomların ilkin qiymətləndirilməsi aparılıb. Daha sonra iştirakçılar 12 ay ərzində fərdi qaydada hazırlanmış estriol və progesteron müalicəsi alıblar.

Estriol hamiləlik zamanı orqanizmdə təbii şəkildə yaranan estrogen formasıdır. Bu hormon Avropa və Asiyanın bəzi ölkələrində menopauzanın isti basmaları və sidik-cinsiyyət sistemi ilə bağlı simptomları kimi digər əlamətlərin müalicəsində istifadə olunur. Estriol ABŞ-da ən geniş istifadə olunan estrogen hormonal müalicəsi olan estradioldan fərqlənir. Estriol əsasən beyindəki başqa estrogen reseptoruna bağlanır. Əvvəlki araşdırmalar estriolun beyin hüceyrələrinin qorunmasında rol oynaya və öyrənmə ilə yaddaş üçün mühüm əhəmiyyət daşıyan hipokampda beyin toxumasının atrofiyasını azalda biləcəyini göstərib.

12 aylıq müalicə kursundan sonra tədqiqat iştirakçıları müalicədən əvvəlki vəziyyətlə müqayisədə “beyin dumanı” və diqqəti cəmləməkdə çətinliklə yanaşı, işçi yaddaş, məlumatı emal etmə sürəti, verbal yaddaş və problem həll etmə qabiliyyəti ilə bağlı problemlərin əhəmiyyətli dərəcədə azaldığını bildiriblər.

Araşdırmanın baş müəllifi, nevroloq və UCLA Health-in Kompleks Menopauza Mərkəzinin əməkdaşı doktor Rhonda Voskuhl bildirib ki, estrogenin beyni qoruyan mühüm rol oynadığı çoxsaylı araşdırmalarla təsdiqlənsə də, menopauza dövründə bir çox qadının yaşadığı koqnitiv simptomlara xüsusi olaraq yönəlmiş təsdiqlənmiş müalicə növü və ya dozası hələ mövcud deyil. Voskuhlun sözlərinə görə, qadınlara çox vaxt “beyin dumanı” ilə sadəcə yaşamalı olduqları deyilir. Halbuki bu simptomların neyroelmi əsasları var və onların aradan qaldırılması üçün potensial yanaşmalar mövcuddur.

Alim məhz bu müalicə boşluğunun estriolun daha ətraflı araşdırılmasına səbəb olduğunu bildirib.

Hormonal müalicənin necə təsir göstərə biləcəyini daha yaxşı anlamaq üçün tədqiqat qrupu orta yaşlı dişi siçanlar üzərində də estriol müalicəsini araşdırıb. Nəticələr estriolun beynin öyrənmə və yaddaşdan məsul bölgəsi olan hipokampda beyin patologiyasının göstəricilərini azaltdığını göstərib. Bundan əlavə, estriol verilən siçanların koqnitiv göstəricilərində, o cümlədən işçi yaddaş və məkan yaddaşında yaxşılaşma müşahidə olunub.

Araşdırmanın müəllifləri nəticələrin ehtiyatla qiymətləndirilməli olduğunu vurğulayırlar. Tədqiqat kiçik həcmli və ilkin xarakter daşıyan hal seriyası olub. Araşdırmada plasebo qrupu və təsadüfi seçim (randomizasiya) tətbiq edilməyib. Buna görə də əldə olunan nəticələrin daha geniş əhali qruplarına şamil olunacağı hələ məlum deyil. Alimlərin fikrincə, nəticələri təsdiqləmək üçün daha genişmiqyaslı, plasebo-nəzarətli klinik sınaqların keçirilməsinə ehtiyac var. Bu tədqiqatlarda həmçinin beyin görüntüləməsi və standartlaşdırılmış koqnitiv testlərdən istifadə edilməlidir. Belə araşdırmalar estriol və progesteron müalicəsinin menopauza dövründə yaranan koqnitiv simptomların yüngülləşdirilməsində həqiqətən effektiv olub-olmadığını daha dəqiq müəyyənləşdirməyə imkan verə bilər.

Araşdırmada istifadə olunan hormonal müalicə doktor Rhonda Voskuhl tərəfindən hazırlanıb və UCLA-nın patentləşdirilmiş məhsuludur. UCLA bu patent üzrə lisenziyanı CleopatraRX şirkətinə verib. Şirkət müalicəni PearlPAK adı ilə satışa çıxarır.

Araşdırmanın müəlliflərindən biri olan Voskuhl eyni zamanda CleopatraRX şirkətində tibbi məsləhətçi kimi fəaliyyət göstərir.

mənbə: medicalxpress.com