Kalorisi məhdudlaşdırılmış pəhrizlərin qocalmanı ləngidə biləcəyi müəyyənləşdirilib

ABŞ-da aparılan araşdırma kalorisi azaldılmış pəhrizin yaşlanma prosesində beyində baş verən genetik dəyişikliklərə təsir göstərə biləcəyini ortaya qoyub. Nyu-York Universitetinin Langone Tibb Mərkəzinin alimləri müəyyən ediblər ki, kalorisi məhdudlaşdırılmış qidalanma yaşlanma və yaddaşın formalaşması ilə əlaqəli təxminən 900 genin fəaliyyətində yaşla bağlı normal dəyişiklikləri zəiflədə bilər.

Tədqiqatın nəticələri 17 noyabr 2014-cü ildə Vaşinqtonda keçirilən Neyroelm Cəmiyyətinin illik toplantısında təqdim edilib.

Kalori məhdudiyyəti genlərin fəaliyyətinə necə təsir edir?

Araşdırma yalnız dişi siçanlar üzərində aparılıb. Alimlərin fikrincə, nəticələr karbohidratlardan alınan kalorinin azaldılmasının məməlilərdə, o cümlədən insanlarda yaşlanma və xroniki xəstəliklərlə əlaqəli bəzi prosesləri necə ləngidə biləcəyinə dair yeni məlumat verir. Tədqiqatın baş müəllifi, NYU Langone-un nevroloqu Stiven D. Ginsberqin sözlərinə görə, kalorinin məhdudlaşdırılması yaşlanma xüsusiyyətlərinin formalaşmasında iştirak edən genlərin fəaliyyətindəki dəyişiklikləri demək olar ki, dayandıra bilər. Bununla belə, alim vurğulayıb ki, bu nəticələr kalorinin azaldılmasının “əbədi gənclik mənbəyi” olduğunu göstərmir. Əksinə, araşdırma qidalanmanın yaşlanmanın və yaşla əlaqəli xəstəliklərin təsirlərinin gecikdirilməsində rol oynaya biləcəyinə dair əlavə sübut təqdim edir.

Kalorisi məhdudlaşdırılmış pəhrizlərin gəmiricilər və digər məməlilərin ömrünü uzada biləcəyi onilliklərdir məlumdur. Lakin bu cür qidalanmanın insan orqanizminə təsiri hələ tam aydın deyil. Əvvəlki araşdırmalarda bu pəhrizlərin ürək xəstəlikləri, yüksək qan təzyiqi və insult riskini azaltması ilə bağlı mümkün faydalar irəli sürülüb. Lakin yaşlanan beyində yaddaş və öyrənmə ilə əlaqəli bölgələrdə genlərin fəaliyyətinə genişmiqyaslı təsir əvvəlki tədqiqatlarda bu şəkildə nümayiş etdirilməmişdi.

Əvvəlki araşdırmalar əsasən bir və ya iki genin fəaliyyətini ayrı-ayrılıqda qiymətləndirib. Yeni analiz isə 10 mindən çox geni əhatə edib. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, nəticələr kalorinin məhdudlaşdırılması ilə yaşlanma arasındakı əlaqənin və yaşlanma genetikası ilə bağlı mexanizmlərin daha ətraflı araşdırılması üçün yeni imkanlar yaradır.

Tədqiqatda dişi siçanlardan istifadə olunub. Alimlər bunu dişi siçanların erkəklərlə müqayisədə demensiyaya daha çox meylli olması ilə əlaqələndirirlər. Siçanlara digər qruplarla müqayisədə 30% daha az kalorili yem verilib. Daha sonra heyvanların orta və daha gec yaş dövrlərində beyin toxumaları analiz edilib. Xüsusilə beynin yaddaş və öyrənmə proseslərində mühüm rol oynayan hipokamp bölgəsinə diqqət yetirilib. Hipokamp Altsheymer xəstəliyinin erkən mərhələlərdə təsir göstərdiyi beyin bölgələrindən biridir.

Tədqiqatçılar müxtəlif yaş dövrlərində hipokamp toxumasındakı genlərin fəaliyyətini müqayisə edərək kalorisi məhdudlaşdırılmış qidalanmanın yaşla bağlı genetik dəyişikliklərə təsirini qiymətləndiriblər.  Araşdırma ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutları tərəfindən əsasən maliyyələşdirilib. İşdə NYU Langone-un alimləri Marissa Şefer, İqor Dolqalev və Adriana Hequy də iştirak ediblər.

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, nəticələr eksperimental olaraq siçanlarda əldə edilib və onların insanlarda eyni nəticəni verib-verməyəcəyini müəyyənləşdirmək üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.

mənbə: scitechdaily.com