Nəzarət olunan nəfəs məşqləri alkoqol, tütün və digər psixoaktiv maddələrdən istifadə edən şəxslərdə həmin maddələrə qarşı istəyi azaltmağa kömək edə bilər.
Bu nəticə Addiction jurnalında dərc olunan yeni elmi icmalda öz əksini tapıb.
Araşdırma çərçivəsində ümumilikdə 1 249 nəfərin iştirak etdiyi 20 elmi tədqiqatın nəticələri təhlil olunub. Tədqiqatlarda nəzarət olunan nəfəs texnikalarının maddə istifadəsi ilə bağlı istək, abstinensiya (çəkilmə) simptomları və asılılıq səviyyəsinə təsiri qiymətləndirilib. İcmala ürək ritminin dəyişkənliyinə əsaslanan bioəks-əlaqə (HRVB), rezonans nəfəsi, yoqa nəfəsi, "rhemercise" üsulu, siqaret çəkmə hərəkətini təqlid edən nəfəs texnikası və üçmərhələli nəfəs məşqləri daxil edilib.
Araşdırmanın nəticələrinə görə, nəfəs məşqləri maddə istifadəsi ilə bağlı göstəricilərin yaxşılaşması baxımından perspektivli üsul hesab olunur.
Ən güclü sübutlar maddələrə qarşı istəyin kiçik olsa da, statistik cəhətdən əhəmiyyətli dərəcədə azaldığını göstərib. Müəyyən olunub ki, HRVB və digər nəfəs texnikalarının ümumi effektivliyi arasında ciddi fərq yoxdur. Bununla belə, HRVB üzrə əldə edilən nəticələr daha çox uzunmüddətli və bir neçə seansdan ibarət proqramlarda müşahidə edilib. Digər nəfəs üsulları isə həm qısamüddətli, həm də uzunmüddətli tətbiqlərdə, xüsusilə bir seansdan sonra yaranan ani istəyi azaltmaqda daha təsirli olub.
Müsbət nəticələr nikotin, alkoqol, opioidlər, stimullaşdırıcı maddələr, digər narkotiklər və eyni vaxtda bir neçə maddədən istifadə hallarında da qeydə alınıb.
Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, nəfəs məşqlərinin asılılıq səviyyəsinə və abstinensiya simptomlarına təsiri barədə sübutlar hələ kifayət qədər deyil.
Belə ki, asılılığı qiymətləndirən cəmi iki, abstinensiya simptomlarını araşdıran isə dörd tədqiqat mövcuddur və onların nəticələri tam ardıcıl deyil.
Bununla belə, əldə olunan ilkin nəticələr nəfəs məşqlərinin asılılığın azaldılmasına əhəmiyyətli təsir göstərə biləcəyini göstərir və bu istiqamətdə əlavə araşdırmalara ehtiyac olduğu vurğulanır.
Araşdırmanın aparıcı müəllifi, Avstraliyanın Monaş Universitetinin əməkdaşı Ariel Dart Roksboro bildirib ki, nəfəs məşqləri asılılığın müalicəsində effektiv və aşağı xərcli əlavə vasitə ola bilər. Onun sözlərinə görə, dünya əhalisinin dörddə üçündən çoxunun mobil telefona sahib olması smartfon dəstəyi ilə həyata keçirilən nəfəs məşqlərinin geniş tətbiqi üçün böyük potensial yaradır.
Alim qeyd edib ki, gələcəkdə bu metodun effektivliyini daha dəqiq qiymətləndirmək üçün daha genişmiqyaslı, standartlaşdırılmış və uzunmüddətli klinik tədqiqatlara ehtiyac var.
Tədqiqatda aşağıdakı nəfəs üsulları qiymətləndirilib:
Ürək ritminin dəyişkənliyinə əsaslanan bioəks-əlaqə– ürək ritmini izləyən sensor vasitəsilə nəfəsalma tempinin ürək ritmi ilə uyğunlaşdırılması.
Rezonans nəfəsi – bioəks-əlaqə cihazı olmadan, adətən dəqiqədə təxminən altı dəfə nəfəs alma ritminə əsaslanan texnika.
Yoqa nəfəsi – nəfəsalma, nəfəsvermə və bəzi hallarda nəfəsin saxlanılmasını əhatə edən idarə olunan nəfəs üsulları.
Rhemercise – yavaş nəfəsalma ilə yanaşı gülümsəmə, əsnəmə və müsbət ifadələrin sinxron şəkildə tətbiq olunduğu texnika.
Siqaret çəkməni təqlid edən nəfəs üsulu – müəyyən intervallarla dərin nəfəs alıb-verməklə siqaret çəkmə hərəkətinin imitasiya edilməsi.
Üçmərhələli nəfəs texnikası – qarın, döş qəfəsinin aşağı və yuxarı hissələrini növbə ilə genişləndirən üç fərqli dərin nəfəs məşqindən ibarət üsul.
.
mənbə: medicalxpress.com
