Semaglutid adlı aktiv maddə yaşlı siçanlarda ömrü uzadıb, yaddaş və əzələ funksiyalarını yaxşılaşdırıb. Diabet və arıqlama məqsədilə geniş istifadə olunan dərmanların tərkibindəki semaglutid adlı aktiv maddənin yaşlanma biologiyasına da təsir göstərə biləcəyi müəyyən edilib. Ozempic, Wegovy və Rybelsus preparatlarının aktiv maddəsi olan semaglutid GLP-1 qrupuna aid dərmandır. O, qan şəkərinin tənzimlənməsinə və iştahanın azalmasına kömək edir. ABŞ-ın Kaliforniya Universitetinin Berklidəki alimlərinin apardığı yeni araşdırmada isə semaglutidin yaşlı və sağlam dişi siçanlarda əzələ və idrak funksiyalarını yaxşılaşdırdığı, həmçinin yaşlanma ilə bağlı bir sıra bioloji dəyişiklikləri azaltdığı müəyyənləşdirilib.
Ayrıca aparılan təcrübədə dərman ömrünün sonuna qədər verilən siçanların orta ömür uzunluğu müalicə olunmayan heyvanlarla müqayisədə təxminən 100 gün çox olub. Lakin semaglutid heyvanların daha az qida qəbul etməsinə də səbəb olur. Bu isə tədqiqatçılar qarşısında mühüm sual yaradıb: siçanların vəziyyətindəki yaxşılaşma birbaşa dərmanın təsiri ilə bağlıdır, yoxsa sadəcə daha az kalori qəbul etmələri ilə izah olunur? Bu sualı araşdırmaq üçün alimlər semaglutidin təsirlərini kalorilərin məhdudlaşdırılması ilə müqayisə ediblər. Nəticədə hər iki yanaşmanın bir sıra oxşar təsirlər yaratdığı, lakin semaglutid qəbul edən siçanlarda bəzi göstəricilərin yalnız daha az qida qəbul etməklə izah edilə bilməyəcəyi müəyyənləşib. Bu fərq əhəmiyyətlidir. Çünki kalorilərin məhdudlaşdırılması laboratoriya heyvanlarında uzun müddətdir daha uzun ömür və daha yavaş yaşlanma ilə əlaqələndirilir. Əgər semaglutid fərqli bioloji mexanizm vasitəsilə əlavə təsirlər yaradırsa, bu, GLP-1 qrupuna daxil olan dərmanların yaşla əlaqəli bir sıra xəstəliklərə təsirinin səbəblərini anlamağa kömək edə bilər. ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutlarının (NIH) Milli Yaşlanma İnstitutunun (NIA) baş elmi əməkdaşı, doktor Rafael de Kabo bildirib ki, xroniki xəstəliklərin əksəriyyətinin kökündə yaşlanma prosesi dayanır. Onun sözlərinə görə, GLP-1 agonistlərinin bu prosesi həqiqətən yavaşlatdığı təsdiqlənərsə, onların müxtəlif klinik faydalar göstərməsi gözlənilən nəticə ola bilər.
NIH tərəfindən maliyyələşdirilən və Kaliforniya Universitetinin Berklidəki professoru Danika Çenin rəhbərlik etdiyi araşdırmada semaglutidin həyatın sonrakı mərhələsində, yaşlanma əlamətlərinin daha qabarıq olduğu dövrdə tətbiqinin nəticələri öyrənilib. Tədqiqatçılar 20 aylıq dişi siçanlara üç ay ərzində semaglutid veriblər. Müalicə olunmayan siçanlarla müqayisədə preparat qəbul edən heyvanlarda əzələ və idrak funksiyalarının yaxşılaşdığı müşahidə olunub. Alimlər həmçinin genlərin aktivliyini təhlil ediblər. Nəticələr təbii yaşlanmanın bir sıra əsas göstəricilərinin, o cümlədən iltihabın artması və orqanizmin bərpaedici imkanlarının azalmasının zəiflədiyini göstərib.
Başqa bir qrup siçana isə semaglutid ömrünün sonuna qədər verilib. Bu heyvanlarda orta ömür uzunluğu müalicə olunmayan siçanlarla müqayisədə təxminən 100 gün çox olub.
Bu nəticələr semaglutidin yaşlanma prosesinə birbaşa təsir edib-etmədiyini müəyyənləşdirməyə kifayət etməyib. Çünki dərman eyni zamanda qida qəbulunu da azaldır. Bu amili nəzərə alan tədqiqatçılar ikinci mərhələdə dərmanın təsirini daha az qida qəbul etməyin təsirindən ayırmağa çalışıblar. 20 aylıq dişi siçanların bir qrupuna beş ay ərzində semaglutid verilib. Digər qrup isə dərman qəbul edən heyvanların qida qəbuluna uyğunlaşdırılmış və kalorisi 24 faiz azaldılmış pəhrizlə bəslənib.
Bir sıra fizioloji göstəricilər hər iki qrupda oxşar qalıb. Bu da semaglutid və kalori məhdudiyyətinin bəzi oxşar təsirlər yaratdığını göstərib. Bununla belə, iki yanaşma tamamilə eyni nəticə verməyib. Semaglutid qəbul edən siçanlarda araşdırmanın əvvəlindəki göstəricilərlə müqayisədə kəşfiyyat davranışı, məkan yaddaşı və qanda şəkərin səviyyəsini qoruma qabiliyyəti yaxşılaşıb. Bundan əlavə, onların metabolik sürəti əsasən sabit qalıb. Kalorisi məhdudlaşdırılmış pəhrizlə qidalanan siçanlarda isə metabolik sürət azalıb.
Tədqiqatçıların fikrincə, bu fərqlər semaglutidin təsirlərinin yalnız daha az qida qəbul edilməsi ilə tam izah olunmadığını göstərir. Araşdırmanın məsul müəllifi Danika Çen bildirib ki, əldə olunan nəticələr GLP-1 qrupuna aid dərmanların kalori məhdudiyyətindən asılı olmayan bioloji mexanizmə təsir göstərə biləcəyi ehtimalını ortaya qoyur. Onun sözlərinə görə, bu mümkün mexanizmin və məhz həmin mexanizmdən qaynaqlanan faydaların müəyyənləşdirilməsi gələcəkdə uzunömürlülüyü artırmağa yönəlmiş müdaxilələrin hazırlanması baxımından mühüm tədqiqat istiqaməti ola bilər.
Əvvəlki heyvan tədqiqatlarında GLP-1 qrupuna aid dərmanların yaşlanma ilə əlaqəli bir sıra xəstəliklərin yaranmasını gecikdirə biləcəyi göstərilib. Yeni araşdırmada isə daha geniş sual araşdırılıb: semaglutid sağlam yaşlı heyvanlarda təkcə xəstəliklərin qarşısını almağa deyil, fizioloji yaşlanma prosesinin özünə də təsir göstərə bilərmi? Tədqiqatın nəticələri semaglutidin insanlarda yaşlanmanı yavaşlatdığını və ya ömrü uzatdığını göstərmir. Təcrübələr yaşlı dişi siçanlar üzərində aparılıb və laboratoriya heyvanlarında müşahidə olunan təsirlərin insanlarda da eyni şəkildə ortaya çıxacağı qənaətinə gəlmək mümkün deyil. Bu təsirlərin insanlarda müşahidə olunub-olunmadığını müəyyənləşdirmək üçün klinik tədqiqatlara ehtiyac var. Tədqiqatçılar GLP-1 qrupuna aid dərmanların uzunömürlülüklə əlaqəli nəticələrə təsirini öyrənmək istiqamətində aparılan araşdırmalar sırasında SLIM LIVER sınağının sonradan aparılmış analizini də qeyd ediblər.
Danika Çenin sözlərinə görə, gələcək tədqiqatlarda GLP-1 qrupuna aid dərmanların sağlam yaşlı insanlar üzərində təsiri də araşdırıla bilər. Bu, tədqiqatların yalnız piylənmə və ya 2-ci tip diabet səbəbilə bu dərmanlardan istifadə edən şəxslərlə məhdudlaşmamasına imkan verər. Hazırkı nəticələr göstərir ki, semaglutid yaşlı siçanlarda kalori məhdudiyyəti ilə əlaqələndirilən bəzi təsirləri yarada, eyni zamanda yalnız daha az qida qəbul etməklə izah olunmayan əlavə faydalar göstərə bilər. Bu fərqlərin hansı bioloji mexanizmlərlə bağlı olduğunu müəyyənləşdirmək GLP-1 qrupuna aid dərmanların yaşlanma prosesində rol oynayan daha geniş bioloji mexanizmlərə təsir edib-etmədiyini anlamağa kömək edə bilər.
mənbə: scitechdaily.com
Şərhlər
Hələ təsdiqlənmiş şərh yoxdur.
Şərh yazın
Şərh yazmaq üçün hesabınıza daxil olun və e-poçtunuzu təsdiqləyin.