Qəhvə qaraciyəri düşündüyümüzdən daha güclü qoruya bilər

Qəhvə təkcə enerjini artıran içki deyil, həm də qaraciyər sağlamlığının qorunmasına kömək edən amillərdən biri ola bilər. ABŞ-ın Sedars-Sinay Tibb Mərkəzinin (Cedars-Sinai Medical Center) alimlərinin apardıqları yeni araşdırma göstərib ki, müntəzəm qəhvə istehlakı qaraciyər sirrozu, qaraciyər xərçəngi və qaraciyər xəstəlikləri ilə əlaqəli ölüm riskinin əhəmiyyətli dərəcədə azalması ilə əlaqəlidir. Üstəlik, əldə olunan nəticələr qəhvənin faydalı təsirinin yalnız kofeinlə bağlı olmadığını göstərir.

Araşdırmanın nəticələri "Clinical Gastroenterology and Hepatology" jurnalında dərc olunub.

Qaraciyər xəstəlikləri adətən uzun müddət heç bir nəzərəçarpan əlamət vermədən inkişaf edir. Qaraciyərdə yağ yığılması, iltihab və fibroz (çapıq toxumasının əmələ gəlməsi) illərlə davam edə bilər və xəstəlik çox vaxt yalnız ağır mərhələdə aşkar edilir. Alimlər hesab edirlər ki, qəhvə bu proseslərin inkişaf riskini azaltmağa kömək edə bilər.

Tədqiqat çərçivəsində alimlər Böyük Britaniyanın "UK Biobank" məlumat bazasında yer alan 354 min 957 nəfərin sağlamlıq göstəricilərini təhlil ediblər. Araşdırmaya daxil edilən şəxslərdə ilkin mərhələdə nə qaraciyər sirrozu, nə də qaraciyər xərçəngi olub. İştirakçılar orta hesabla 13 il izlənilib və bu müddət ərzində onların sağlamlıq vəziyyəti, qaraciyərin maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) nəticələri, qan analizləri və tibbi qeydləri müqayisə edilib. Tədqiqatın müəllifi, Sedars-Sinay Tibb Mərkəzinin hepatoloqu və dosenti Hyon Sok Kim bildirib ki, əvvəlki araşdırmalar qəhvənin qaraciyərə müsbət təsir göstərə biləcəyini irəli sürsə də, onların əksəriyyəti ya məhdud sayda iştirakçını əhatə edib, ya da yalnız bir göstərici üzərində cəmlənib. Onun sözlərinə görə, bu tədqiqat isə yüz minlərlə insanın uzunmüddətli müşahidəsinə əsaslandığı üçün qəhvənin qaraciyərlə əlaqəsini daha ətraflı qiymətləndirməyə imkan verib. Araşdırmanın nəticələrinə əsasən, gündə beş və ya daha çox fincan qəhvə içən insanlarda qəhvə içməyənlərlə müqayisədə qaraciyər sirrozu riski 32 faiz, qaraciyər xərçəngi riski 47 faiz, qaraciyər xəstəliklərindən ölüm riski isə 42 faiz daha aşağı olub.

MRT müayinələri də bu nəticələri təsdiqləyib. Belə ki, daha çox qəhvə istehlak edən şəxslərdə qaraciyərdə yağ toplanması, dəmir yığılması, fibroz və iltihab əlamətləri daha az müşahidə olunub. Qan analizləri də oxşar mənzərə ortaya qoyub. Qəhvə içən iştirakçılarda qaraciyərin normal fəaliyyəti ilə əlaqəli zülalların səviyyəsi daha yüksək, iltihab və çapıq toxumasının yaranması ilə bağlı zülalların səviyyəsi isə daha aşağı olub. Alimlərin fikrincə, bu molekulyar dəyişikliklər qəhvənin qaraciyərə müsbət təsirinin mümkün bioloji mexanizmlərini izah edə bilər. Araşdırmada diqqət çəkən məqamlardan biri də odur ki, kofeinli və kofeinsiz qəhvə arasında əhəmiyyətli fərq aşkar edilməyib. Bu nəticə göstərir ki, qaraciyərə müsbət təsir yalnız kofeinlə bağlı deyil. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, qəhvənin tərkibindəki digər təbii bioaktiv birləşmələr də iltihabın azalmasına, fibrozun qarşısının alınmasına və qaraciyər metabolizminin yaxşılaşmasına təsir göstərə bilər.

Bununla belə, tədqiqat müəllifləri nəticələrin ehtiyatla qiymətləndirilməsinin vacibliyini vurğulayırlar. Araşdırma müşahidə xarakteri daşıdığı üçün qəhvənin qaraciyər xəstəliklərinin qarşısını birbaşa aldığını sübut etmir, yalnız bu iki amil arasında əlaqənin mövcud olduğunu göstərir. Sedars-Sinay Tibb Mərkəzinin Qaraciyər Xərçəngi Proqramının tibbi direktoru Cu Don Yanq bildirib ki, nəticələr qəhvəni sevən və onu problemsiz qəbul edən insanlar üçün orta miqdarda qəhvə istehlakının təhlükəsiz olduğunu dəstəkləyir. Lakin o qeyd edib ki, təkcə bu araşdırmaya əsaslanaraq qaraciyəri qorumaq məqsədilə qəhvə içməyə başlamaq düzgün yanaşma deyil.

Mütəxəssislərin fikrincə, qaraciyər xəstəliklərinin qarşısının alınmasının əsas yolu sağlam bədən çəkisini qorumaq, alkoqol qəbulunu məhdudlaşdırmaq, müntəzəm fiziki fəaliyyətlə məşğul olmaq, həmçinin qanda şəkər, arterial təzyiq və xolesterin səviyyəsini nəzarətdə saxlamaqdır. Alimlər onu da xatırladıblar ki, kofein bəzi insanlar üçün risk yarada bilər. Nəzarət olunmayan yüksək arterial təzyiqi, ürək ritm pozğunluğu, ağır narahatlıq pozuntusu və ya yuxusuzluğu olan şəxslər qəhvə qəbulunu artırmazdan əvvəl mütləq həkimlə məsləhətləşməlidirlər.

Tədqiqatın növbəti mərhələsində alimlər qəhvənin tərkibində qaraciyərin qorunmasına cavabdeh olan konkret maddələri müəyyənləşdirməyi planlaşdırırlar. Onların fikrincə, bu istiqamətdə aparılacaq gələcək araşdırmalar qaraciyər xəstəliklərinin profilaktikası və müalicəsi üçün yeni yanaşmaların hazırlanmasına töhfə verə bilər.

mənbə: medicalxpress.com