Şəkərli içkilərin qəbulu mədə xərçəngi riskinin 145 faiz artması ilə əlaqələndirilib

ABŞ-da aparılan genişmiqyaslı araşdırma şəkər əlavə edilmiş içkiləri hər gün qəbul edən yetkinlərdə mədə xərçəngi riskinin daha yüksək olduğunu göstərib. Süni dadlandırıcılarla şirinləşdirilən içkilərin qəbulu ilə isə belə əlaqə müəyyən edilməyib. ABŞ-da yetkin insanların təxminən 65 faizi hər gün ən azı bir porsiya şəkərli içki qəbul etdiyini bildirir. Mass General Brigham Xərçəng İnstitutunun tədqiqatçıları tərəfindən aparılan yeni araşdırmada bu içkilərin gündəlik qəbulunun mədə xərçəngi riskinin artması ilə əlaqəli olduğu müəyyən edilib. Süni dadlandırıcılarla şirinləşdirilən içkilər üçün isə eyni əlaqə müşahidə olunmayıb.

Araşdırmanın nəticələri Gastro Hep Advances jurnalında dərc olunub.

Şəkər əlavə edilmiş içkilərin daha əvvəl yoğun bağırsaq, süd vəzi və qaraciyər xərçəngi riskinin artması ilə əlaqəli olduğu müəyyən edilsə də, onların mədə xərçəngi ilə əlaqəsi əvvəlki araşdırmalarda o qədər də aydın olmayıb. Bu əlaqəni araşdırmaq üçün alimlər 112 284 nəfərin məlumatlarını təhlil ediblər. Məlumatlar onilliklər ərzində qidalanma, həyat tərzi və sağlamlıq göstəriciləri barədə ətraflı məlumat toplayan Nurses’ Health Study və Health Professionals Follow-Up Study adlı uzunmüddətli tədqiqatlardan götürülüb. Araşdırma dövründə iştirakçılardan 278 nəfərində mədə xərçəngi inkişaf edib.

Tədqiqatın baş müəllifi, Mass General Brigham Xərçəng İnstitutunun qastroenteroloqu və epidemioloqu Endryu T. Çan bildirib ki, bu, ABŞ əhalisi arasında şəkərli içki qəbulu ilə mədə xərçəngi arasında əlaqəni göstərən ilk tədqiqatdır. “Mədə xərçəngi dünyada xərçəngdən ölümün beşinci əsas səbəbidir. Lakin qidalanmanın bu xərçəng növünün yaranmasına necə töhfə verə biləcəyi barədə çox az məlumatımız var”, – deyə Çan qeyd edib. 

Digər mümkün risk amilləri nəzərə alındıqdan sonra tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, hər gün ən azı bir porsiya şəkər əlavə edilmiş içki qəbul edən insanlarda ayda bir porsiyadan az belə içki içənlərlə müqayisədə mədə xərçəngi riski 2,45 dəfə, yəni 145 faiz daha yüksək olub. Bu əlaqə həm kişilərdə, həm də qadınlarda müşahidə edilib. Bu içkilərin əsas şirinləşdiricilərindən biri olan fruktozanın ümumi qəbulunun daha yüksək olması da mədə xərçəngi hallarının artması ilə əlaqələndirilib. Məsələn, Nurses’ Health Study çərçivəsində iştirak edən qadınlar arasında gündə bir dəfədən çox şəkərli içki qəbul edənlərdə nadir hallarda belə içki qəbul edənlərlə müqayisədə mədə xərçəngi riski 3,04 dəfə yüksək olub. Bunun əksinə, digər amillər nəzərə alındıqdan sonra süni dadlandırıcılarla şirinləşdirilən içkilərin daha çox qəbulunun mədə xərçəngi hallarının artması ilə əlaqəli olmadığı müəyyən edilib.  Araşdırmada şəkərli içkilərə qazlı içkilər, meyvə tərkibli şirin içkilər, limonad və idman içkiləri daxil edilib. Süni dadlandırıcılarla şirinləşdirilən içkilər isə aşağı kalorili qazlı içkilər kimi müəyyənləşdirilib.

Helicobacter pylori (H. pylori) infeksiyasının mədə xərçəngi üçün məlum risk amili olması səbəbindən tədqiqatçılar 940 iştirakçıdan ibarət alt qrupda bu infeksiyanın mövcudluğunu da araşdırıblar.

İştirakçıların üçdə birindən bir qədər çoxunda H. pylori infeksiyasına dair sübutlar aşkarlanıb. Lakin şəkərli içki qəbulu ilə H. pylori infeksiyası arasında əlaqə müəyyən edilməyib.

Tədqiqat müşahidə xarakterli olduğundan şəkərli içkilərin özünün mədə xərçənginə səbəb olduğunu müəyyən etmək mümkün deyil. Bu içkiləri daha çox qəbul edən insanların digər xüsusiyyətləri də müşahidə olunan əlaqəyə təsir göstərmiş ola bilər. Tədqiqatçılar H. pylori infeksiyası və ailədə mədə xərçəngi tarixçəsi barədə də məhdud məlumata malik olublar. Bundan əlavə, iştirakçıların əksəriyyətinin ağdərili olması müxtəlif irqi və etnik qruplar arasında fərqlərin araşdırılmasını məhdudlaşdırıb.

Bununla belə, iştirakçıların sayının çox olması və onilliklər ərzində toplanmış ətraflı sağlamlıq və həyat tərzi məlumatları alimlərə mədə xərçəngi üçün bir sıra digər mümkün risk amillərini də nəzərə almağa imkan verib.

Tədqiqatçılar əldə olunan əlaqənin təsdiqlənməsi və şəkərli içkilərin mədə xərçəngi riski ilə hansı mexanizm vasitəsilə əlaqəli ola biləcəyinin müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac olduğunu bildirirlər.

mənbə: scitechdaily.com