Şərab, pivə, yoxsa spirtli içkilər? Böyük araşdırma alkoqolun sağlamlığa təsiri ilə bağlı fərqi ortaya qoyub

340 mindən çox insanın məlumatlarını əhatə edən genişmiqyaslı araşdırma göstərib ki, yüksək miqdarda alkoqol qəbulu içkinin növündən asılı olmayaraq ölüm riskini artırır. Lakin aşağı və orta istehlak səviyyələrində nəticələr fərqlənib: şərab daha aşağı ölüm və ürək-damar xəstəliklərindən ölüm riski ilə, pivə, sidr və spirtli içkilər isə daha yüksək risklə əlaqələndirilib. ABŞ-də keçirilən Amerika Kardiologiya Kollecinin (ACC.26) İllik Elmi Sessiyasında təqdim edilən araşdırma alkoqol istehlakı ilə sağlamlıq arasındakı əlaqəyə daha ətraflı nəzər salıb. Tədqiqatçılar Böyük Britaniyada yaşayan 340 924 yetkin insanın məlumatlarını araşdırıblar. İştirakçılar 2006–2022-ci illər arasında UK Biobank araşdırmasına daxil olublar və onların sağlamlıq göstəriciləri orta hesabla 13 ildən çox müddət ərzində izlənilib.

Araşdırmanın nəticələri göstərib ki, alkoqolun sağlamlığa təsirini qiymətləndirərkən yalnız qəbul edilən miqdar deyil, içkinin növü də nəzərə alınmalıdır.

Tədqiqatçılar iştirakçıları gündəlik və həftəlik qəbul etdikləri təmiz alkoqolun miqdarına əsasən dörd qrupa bölüblər. Müqayisə üçün, 355 millilitrlik pivə, 150 millilitrlik şərab və təxminən 44 millilitrlik spirtli içki porsiyasının hər birində təxminən 14 qram təmiz alkoqol olduğu qəbul edilib. Həftədə 20 qramdan az alkoqol qəbul edənlər heç içməyən və ya yalnız təsadüfi içənlər qrupuna daxil edilib. Kişilərdə gündə 20–40 qram, qadınlarda isə 10–20 qram alkoqol qəbulu orta səviyyəli istehlak hesab edilib. Kişilərdə gündə 40 qramdan, qadınlarda isə 20 qramdan çox alkoqol qəbulu yüksək istehlak kimi qiymətləndirilib.

Nəticələrə görə, yüksək miqdarda alkoqol qəbul edən insanların istənilən səbəbdən ölüm riski 24 faiz, xərçəngdən ölüm riski 36 faiz, ürək xəstəliyindən ölüm riski isə 14 faiz daha yüksək olub.

Aşağı və orta səviyyədə alkoqol istehlakında isə içkinin növündən asılı olaraq fərqli nəticələr ortaya çıxıb. Spirtli içkilər, pivə və sidr daha yüksək ölüm riski ilə əlaqələndirilib. Eyni miqdarda şərab istehlakı isə daha aşağı ölüm riski ilə əlaqəli olub. Ürək-damar xəstəliklərindən ölüm göstəricilərində də oxşar fərq müşahidə edilib. Orta səviyyədə şərab qəbul edən insanların ürək-damar xəstəliklərindən ölüm riski heç içməyən və ya yalnız təsadüfi içənlərlə müqayisədə 21 faiz aşağı olub. Bunun əksinə olaraq, hətta aşağı səviyyədə spirtli içki, pivə və ya sidr istehlakı ürək-damar xəstəliklərindən ölüm riskinin 9 faiz artması ilə əlaqələndirilib. Araşdırmanın baş müəllifi Çjanlin Çen bildirib ki, nəticələr aşağı və orta səviyyədə alkoqol istehlakı ilə bağlı əvvəlki araşdırmalarda ortaya çıxan ziddiyyətləri müəyyən qədər aydınlaşdırır.

Onun sözlərinə görə, alkoqolun sağlamlıq riskləri yalnız qəbul edilən miqdardan deyil, içkinin növündən də asılı ola bilər.

Şərab niyə fərqli nəticə göstərib?

Tədqiqatçılar şərabla digər spirtli içkilər arasındakı fərqin bir neçə səbəbi ola biləcəyini bildirirlər.

Xüsusilə qırmızı şərabın tərkibində polifenollar və antioksidantlar kimi bəzi birləşmələr var. Bu maddələrin ürək-damar sistemi üçün müəyyən faydalı xüsusiyyətlərə malik ola biləcəyi düşünülür.

Bununla belə, nəticələrin yalnız şərabın tərkibindəki maddələrlə izah olunmaya biləcəyi vurğulanır.

Şərab daha çox yeməklə birlikdə qəbul edilir və onu seçən insanların ümumi qidalanmasının və həyat tərzinin daha sağlam olması ehtimalı var.  Pivə, sidr və spirtli içkilərin isə daha çox yeməkdən kənar qəbul edildiyi və onların daha keyfiyyətsiz qidalanma və digər həyat tərzi risk faktorları ilə əlaqəli olduğu müəyyən edilib. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, içkinin növü, onun necə və hansı şəraitdə qəbul edilməsi, eləcə də insanın ümumi həyat tərzi müşahidə olunan fərqlərin formalaşmasına təsir göstərə bilər.

Alimlər analiz zamanı demoqrafik göstəricilər, sosial-iqtisadi vəziyyət, həyat tərzi, kardiometabolik amillər və ailədə diabet, ürək-damar xəstəlikləri və xərçəng tarixçəsi də daxil olmaqla çoxsaylı faktorları nəzərə alıblar. Lakin tədqiqat müşahidə xarakterli olub. Bu səbəbdən müəyyən spirtli içki növünün birbaşa olaraq ölüm riskini artırdığını və ya azaltdığını sübut etmək mümkün deyil. Bundan əlavə, iştirakçıların alkoqol istehlakı barədə məlumatlar araşdırmanın əvvəlində özlərinin verdiyi məlumatlara əsaslanıb. Buna görə sonrakı illərdə onların içki qəbulunda baş verə biləcək dəyişikliklər nəzərə alınmayıb. Tədqiqatçıların sözlərinə görə, yüksək keyfiyyətli randomizə edilmiş klinik sınaqlar alkoqolun müxtəlif növlərinin sağlamlığa təsirini daha dəqiq müəyyənləşdirməyə kömək edə bilər.

Araşdırmanın digər məhdudiyyəti ondan ibarətdir ki, UK Biobank iştirakçıları ümumi əhali ilə müqayisədə daha sağlam ola bilər. Bu isə nəticələrin bütün əhaliyə eyni şəkildə tətbiq edilməsini məhdudlaşdıra bilər.

Buna baxmayaraq, 340 mindən çox iştirakçının məlumatlarının uzun müddət ərzində izlənilməsi araşdırmaya yüksək statistik güc verib.

Tədqiqatın əsas nəticəsi isə budur: yüksək alkoqol istehlakı içkinin növündən asılı olmayaraq daha yüksək ölüm riski ilə əlaqələndirilib. Aşağı və orta istehlak səviyyəsində isə şərab, pivə, sidr və spirtli içkilər arasında fərqli əlaqələr müşahidə olunub. Lakin bu nəticələr şərabın sağlamlıq üçün faydalı olduğunu və ya alkoqol qəbulunun tövsiyə edildiyini sübut etmir.

mənbə: www.sciencedaily.com