Təbii mineral yaddaş itkisini azalda və öyrənmə qabiliyyətini gücləndirə bilər

Kvinslend Universitetinin alimləri müəyyən ediblər ki, selen mineralı yaşlanma nəticəsində zəifləyən yaddaş və öyrənmə qabiliyyətinin bərpasına kömək edə, həmçinin insultdan sonra yaranan bəzi koqnitiv pozuntuları azalda bilər. Lakin tədqiqatın nəticələri hələlik heyvanlar üzərində aparılan təcrübələrə əsaslanır və selen əlavələrinin fiziki məşqin tam əvəzi olmadığı vurğulanır.

Tədqiqatın nəticələri ilk olaraq Cell Metabolism jurnalında dərc olunub.

The University of Queensland alimlərinin araşdırmasına görə, bir çox qidada rast gəlinən selen adlı mineral yaşlanma zamanı beyində yeni neyronların yaranmasını stimullaşdıra və yaddaşla öyrənmə qabiliyyətini yaxşılaşdıra bilər. Kvinslend Beyin İnstitutunun aparıcı tədqiqatçısı doktor Tara Uolker bildirib ki, fiziki məşqlərin yaşlanan beyinə təsiri ilə bağlı araşdırmalar zamanı qanda selenin daşınmasında mühüm rol oynayan zülalın səviyyəsinin fiziki aktivlik nəticəsində artdığı müəyyən edilib.

“Son 20 ildə bilirik ki, fiziki məşq beyində yeni neyronların yaranmasına səbəb ola bilər. Lakin bunun necə baş verdiyini tam başa düşmürdük”, – Uolker qeyd edib.

Tədqiqatçılar selen əlavələrinin fiziki məşqin yaratdığı təsiri təkrarlayıb-təkrarlaya bilməyəcəyini araşdırıblar. Təcrübələr zamanı selen əlavələrinin yaşlı siçanlarda yeni neyronların yaranmasını artırdığı və onların koqnitiv qabiliyyətlərini yaxşılaşdırdığı müəyyən edilib.  Alimlərin sözlərinə görə, yaşlı siçanlarda yeni neyronların yaranma sürəti, insanlarda olduğu kimi, kəskin şəkildə azalır.

Siçanlara selen əlavələri verildikdə isə yeni neyronların istehsalı artıb və yaşlanma ilə əlaqəli koqnitiv çatışmazlıqların aradan qalxdığı müşahidə olunub. Selen orqanizm üçün vacib olan mikroelementlərdən biridir. Torpaq və sudan bitkilərə keçən bu mineral taxıl məhsullarında, ətdə və qoz-fındıqda olur. Selenin ən zəngin təbii mənbələrindən biri isə Braziliya qozudur.

Alimlər selenin insultdan sonra meydana çıxa bilən koqnitiv zəifləməyə təsirini də araşdırıblar.

İnsult bəzi insanlarda yaddaş və öyrənmə qabiliyyətinin zəifləməsinə səbəb ola bilər.

Təcrübələr zamanı gənc siçanların öyrənmə və yaddaş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyi, lakin insultdan sonra bu qabiliyyətlərini itirdiyi müəyyən edilib.  Tədqiqatçılar selen əlavələri verilən insult keçirmiş siçanlarda isə öyrənmə və yaddaş qabiliyyətinin əvvəlki səviyyəyə qayıtdığını müşahidə ediblər.

Doktor Tara Uolker hesab edir ki, əldə edilən nəticələr səhhətinin zəif olması və ya yaşlılıq səbəbindən fiziki məşq edə bilməyən insanlarda koqnitiv funksiyaların dəstəklənməsi üçün yeni müalicə istiqamətinin yaranmasına səbəb ola bilər. Bununla belə, alim selen əlavələrinin fiziki məşqin tam əvəzi kimi qəbul edilməməli olduğunu xüsusi vurğulayıb.  “Lakin selen əlavələri fiziki məşqin tam əvəzi kimi qəbul edilməməlidir və həddindən artıq selen orqanizm üçün zərərli ola bilər”, – Uolker bildirib.

Alimin sözlərinə görə, meyvə, qoz-fındıq, tərəvəz və ət məhsullarından ibarət balanslaşdırılmış qidalanmaya malik insanların əksəriyyətində selen səviyyəsi adətən kifayət qədər olur.

Bununla yanaşı, xüsusilə yaşlı insanlarda və nevroloji problemləri olan şəxslərdə selen əlavələrinin faydalı ola biləcəyi ehtimal edilir.

mənbə: scitechdaily.com