Uşaqlar üçün ən yaxşı riyaziyyat dərsi bəlkə də mətbəx masasında baş verir — ARAŞDIRMA

Evdəki gündəlik fəaliyyətlər uşaqların riyaziyyat öyrənməsində düşündüyümüzdən daha böyük rol oynayır

Bir çox insanın fikrincə, riyaziyyat yalnız sinif otaqları ilə — lövhə, dərslik və imtahanlarla — məhdudlaşır. Lakin Binghamton Universitetində aparılan yeni araşdırma göstərir ki, riyaziyyat əslində hər yerdədir, xüsusilə də ev mühitində və ailələr çox vaxt uşaqların bu bacarığı necə öyrəndiklərində oynadıqları rolu dərk etmirlər.

Araşdırma Binghamton University professoru, Tədris və Təhsil Rəhbərliyi Departamentindən Amber Simpson tərəfindən aparılıb və nəticələr Mathematical Thinking and Learning jurnalında dərc olunub.

Uşaqlar evə gedəndən sonra öyrənmə dayanırmı?

Simpson ilkin olaraq məktəbdənkənar STEM proqramlarında uşaqların necə aktiv öyrəndiyini müşahidə edərkən maraqlı bir sualla qarşılaşıb: bu öyrənmə evə qayıtdıqdan sonra da davam edirmi?

Bu sualı araşdırmaq üçün o və komandası 2–6-cı sinif şagirdləri üçün 12 fərqli “MAKEngineering” tədris dəsti hazırlayıb.

Bu dəstlər uşaqlardan real həyatda bir problemi həll etməyi tələb edirdi. Məsələn:

• ekstremal hava şəraitində (qasırğa, zəlzələ, həddindən artıq isti və ya soyuq) heyvanları qoruyacaq ev modeli hazırlamaq

Bu tapşırıqlar uşaqları və valideynləri birlikdə:

• araşdırma aparmağa,
• plan qurmağa,
• model yaratmağa,
• test etməyə,
• təkmilləşdirməyə
• və nəticəni qiymətləndirməyə məcbur edirdi.

Riyaziyyat “etmək” deyil, “yaşamaq”dır

Araşdırmada ABŞ-ın şimal-şərqi və orta qərb bölgələrindən 7 ailə iştirak edib. Ailələr tapşırıqları yerinə yetirərkən proses videoya alınıb.

Nəticələr göstərib ki, uşaqlar:

• həndəsi düşünmə,
• qeyri-rəsmi ölçmə,
• proporsional düşünmə kimi riyazi bacarıqları təbii şəkildə istifadə ediblər.

Məsələn, bir uşaq ölçü aləti əvəzinə öz barmağını istifadə edərək ayağının ölçüsünü təxmini müəyyən edib. Digər uşaqlar isə quşlar üçün yuva hazırlayarkən damı maili quraraq yağışdan qorunma funksiyası əlavə ediblər.

Valideynlər haqqında gözlənilməz nəticə

Araşdırmanın ən maraqlı nəticələrindən biri uşaqlardan çox valideynlərlə bağlı olub.

Amber Simpson bildirib: “Çox vaxt düşünülür ki, valideynlər riyaziyyatı dəstəkləmək üçün kifayət qədər bilik və bacarığa malik deyillər. Amma əslində onlar gündəlik həyat təcrübələri ilə uşaqların riyaziyyat düşüncəsini dəstəkləyə bilirlər.” Yəni riyaziyyat yalnız akademik bilik deyil — gündəlik davranış və düşüncə tərzi ilə də formalaşır.

Qardaş və bacıların rolu

Araşdırma həm də bacı-qardaşların öyrənmə prosesində mühüm rol oynadığını üzə çıxarıb. Böyük bacı və ya qardaşlar çox vaxt:

• kiçikləri istiqamətləndirib,
• bəzən dominant rol alıb,
• amma eyni zamanda birgə dizayn prosesində aktiv iştirak ediblər. Hətta əkizlərin iştirakı ilə aparılan müşahidələr onların qarşılıqlı təsirini daha da maraqlı edib.

Riyaziyyat məktəbdən evə keçir

Tədqiqat riyaziyyatı yalnız “öyrənilən fənn” kimi deyil, həm də “yaşanan və tətbiq edilən təcrübə” kimi təqdim edir.

Simpsonun fikrincə, “məktəb riyaziyyatı” ilə “ev riyaziyyatı” eyni dəyərdə qəbul edilməlidir. O qeyd edir ki, hazırkı məqsəd bu yanaşmanı həm müəllimlərə, həm də valideynlərə daha geniş şəkildə çatdırmaqdır.

Növbəti addım: praktik tətbiq

Araşdırmanın nəticələri hələ geniş şəkildə məktəb proqramlarına inteqrasiya olunmayıb. Lakin Simpson artıq müəllimlər üçün xüsusi peşəkar inkişaf materialları hazırlayıb. Onun fikrincə, müəllimlərin əvvəlcə özləri bu cür tapşırıqlarla tanış olması, sonra isə onları uşaqlara tətbiq etməsi çox vacibdir.

Və nəticədə, araşdırmalardan da məlum olur ki, riyaziyyat yalnız dərs kitablarında deyil — mətbəxdə, oyun zamanı, gündəlik ev fəaliyyətlərində də var. Ən güclü öyrənmə mühiti isə bəzən sinif otağı yox, ailə masası ola bilər.

Mənbə:phys.org