Uşaqlarda pnevmoniyanı yalnız fiziki müayinə ilə dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün olmaya bilər

ABŞ-da aparılan genişmiqyaslı araşdırma göstərib ki, həkimlər eyni uşağın ağciyərlərini müayinə edərkən fərqli səslər eşidə və onları müxtəlif cür qiymətləndirə bilərlər. Tədqiqatçılar bunun uşaqlarda pnevmoniyanın yalnız fiziki müayinə əsasında diaqnoz edilməsində müəyyən çətinliklər yarada biləcəyini bildirirlər. Uşaqda pnevmoniyaya işarə edə biləcək simptomlar müşahidə edildikdə həkimlər diaqnoza kömək etmək üçün adətən stetoskop vasitəsilə onun ağciyərlərini dinləyirlər.

Lakin ABŞ-da aparılan yeni milli araşdırma göstərib ki, eyni uşağı müayinə edən həkimlər hər zaman eyni ağciyər səslərini eşitmir və ya eşitdiklərini eyni şəkildə qiymətləndirmirlər.

Ann & Robert H. Lurie Children's Hospital of Chicago və Pediatrik Təcili Yardım üzrə Tətbiqi Tədqiqat Şəbəkəsinin (PECARN) həkim-alimləri tərəfindən aparılan araşdırmanın nəticələri avqustun 20-də JAMA Network Open jurnalında dərc olunub.

Tədqiqat zamanı həkimlərin pnevmoniyanın müəyyənləşdirilməsində istifadə etdiyi bir sıra geniş yayılmış ağciyər səslərinin qiymətləndirilməsində fikir ayrılıqları olduğu müəyyən edilib. Bunlara xırıltılı səslər, ağciyər səslərinin zəifləməsi və bronxlardan gələn kobud səslər daxildir.

Nəticələr göstərir ki, yalnız fiziki müayinə bəzi hallarda uşaqlarda pnevmoniyanın diaqnozunu əminliklə qoymaq üçün kifayət qədər məlumat verməyə bilər. Araşdırmanın əsas tədqiqatçısı və baş müəllifi, Lurie Children's Hospital-un həkimi və Şimal-Qərb Universitetinin Feinberg Tibb Məktəbinin pediatriya üzrə professoru Todd Florin bildirib ki, həkimlər uşağın ağciyərlərini dinləyərkən eşitdikləri səslərə böyük əhəmiyyət verirlər. Onun sözlərinə görə, araşdırma eyni uşağı müayinə edən iki həkimin fərqli nəticələrə gələ biləcəyini göstərib. Bu isə pnevmoniyanın diaqnostikasını çətinləşdirə və qərar qəbulunda daha yaxşı vasitələrə ehtiyac olduğunu göstərə bilər.

Pnevmoniya uşaqlarda ən çox rast gəlinən tənəffüs yolu infeksiyalarından biridir.

ABŞ-da bu xəstəlik hər il təxminən 2 milyon ambulator müraciətə və 375 min təcili yardım şöbəsinə müraciətə səbəb olur. Mövcud tibbi qaydalara əsasən, ümumilikdə sağlam olan və ev şəraitində müalicə oluna bilən uşaqlarda pnevmoniya diaqnozu əsasən simptomlar və fiziki müayinə əsasında qoyulur. Belə hallarda döş qəfəsinin rentgen müayinəsindən rutin şəkildə istifadə edilməsi tövsiyə edilmir.

Tədqiqatçılar ölkənin yeddi müxtəlif pediatrik təcili yardım şöbəsində pnevmoniya diaqnozu qoyulmuş 3 aylıqdan 17 yaşadək 252 uşağın məlumatlarını araşdırıblar. Hər bir uşaq bir saat ərzində iki fərqli həkim tərəfindən müayinə edilib. Həkimlər fiziki müayinə zamanı eşitdikləri və müşahidə etdikləri əlamətləri bir-birindən asılı olmayaraq qeydə alıblar. Nəticələr pnevmoniyanın müəyyənləşdirilməsində istifadə olunan bəzi ən geniş yayılmış ağciyər səslərinin hər iki həkim tərəfindən ardıcıl şəkildə müəyyən edilmədiyini göstərib. Nəfəsalma zamanı xırıltı və uşağın nəfəs almaq üçün daha çox səy göstərdiyini göstərən əlamətlər həkimlər tərəfindən daha ardıcıl şəkildə müəyyənləşdirilib. Lakin bu göstəricilər də tədqiqatda "güclü uyğunluq" hesab edilməsi üçün müəyyən edilmiş meyara çatmayıb.

Baylor Tibb Kollecinin pediatriya üzrə dosenti Shubhada Hooli bildirib ki, araşdırmanın nəticələri ənənəvi olaraq pnevmoniyanın müəyyənləşdirilməsində mühüm hesab olunan bəzi əlamətlərin, o cümlədən ağciyər səslərinin zəifləməsi və xırıltıların, təcili yardım şöbələrində çalışan müxtəlif həkimlər tərəfindən eyni şəkildə müəyyən edilmədiyini göstərib. Maraqlıdır ki, oxşar nəticələr həm təcili yardım şöbəsindən evə buraxılan, həm də xəstəxanaya yerləşdirilən uşaqlar arasında müşahidə olunub.

Pnevmoniyanın dəqiq müəyyənləşdirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki yanlış diaqnoz uşağın ehtiyac olmadığı halda müalicə almasına və ya ehtiyac duyduğu müalicəni almamasına səbəb ola bilər.

Tədqiqatda qeyd olunur ki, cəmiyyətdə əldə edilmiş pnevmoniya diaqnozu qoyulan uşaqların təxminən üçdə ikisində antibiotiklərin yan təsirləri müşahidə olunur. Bu səbəbdən pnevmoniyanı daha dəqiq müəyyənləşdirməyə imkan verən üsullar həkimlərə hansı uşaqların antibiotik müalicəsindən daha çox fayda görəcəyini, hansılarının isə belə müalicəyə ehtiyac duymaya biləcəyini müəyyənləşdirməyə kömək edə bilər. Tədqiqatçılar gələcəkdə daha obyektiv diaqnostik vasitələrin həkimlərin daha ardıcıl qərarlar qəbul etməsinə imkan verə biləcəyini bildirirlər. Belə vasitələrə ağciyər səslərini qeydə alan elektron stetoskoplar, həmin səsləri kompüter proqramları vasitəsilə təhlil edən sistemlər, təkmilləşdirilmiş görüntüləmə texnologiyaları, eləcə də pnevmoniyanın əlamətlərini müəyyənləşdirən qan və digər laboratoriya testləri daxil ola bilər. Todd Florin qeyd edib ki, stetoskop həkimlər üçün mühüm vasitə olaraq qalacaq. Onun sözlərinə görə, əsas məqsəd pnevmoniya diaqnozunun daha dəqiq və ardıcıl qoyulmasını təmin etməkdir. Daha yaxşı diaqnostik vasitələr lazımsız antibiotik istifadəsinin qarşısını almağa və eyni zamanda həqiqətən pnevmoniyası olan uşaqların lazımi müalicəni vaxtında almasına kömək edə bilər. 

Araşdırma ABŞ-da uşaqlara göstərilən təcili tibbi yardımın təkmilləşdirilməsinə yönəlmiş Pediatrik Təcili Yardım üzrə Tətbiqi Tədqiqat Şəbəkəsinin (PECARN) çərçivəsində həyata keçirilib. Şəbəkə ölkə üzrə pediatrik təcili yardım şöbələrini bir araya gətirərək uşaqlar üçün təcili tibbi yardımın keyfiyyətinin artırılması istiqamətində tədqiqatlar aparır.

mənbə: medicalxpress.com