Vitamin D qəbul edən böyüklər koqnitiv testdə 13 faiz daha yüksək nəticə göstərib

Emori Universitetinin araşdırmasına görə, yüngül koqnitiv pozuntu və yuxu problemi olan, gündə ən azı 5 000 BV D vitamini qəbul edən şəxslər yaddaş və düşünmə qabiliyyətlərini qiymətləndirən testdə əlavə qəbul etməyən iştirakçılardan 13 faizdən çox yüksək nəticə göstəriblər.

ABŞ-da 7 milyondan çox insan Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli demensiya ilə yaşayır. Bu göstəricinin 2050-ci ilədək 13 milyona yaxınlaşacağı proqnozlaşdırılır. Belə bir şəraitdə Emori Universitetinin alimlərinin apardığı yeni araşdırma D vitamini qəbulunun demensiya riski yüksək olan insanlarda koqnitiv fəaliyyətlə əlaqəli ola biləcəyini göstərib. Araşdırmada yuxu pozuntusu və yüngül koqnitiv pozuntusu (YKP) olan 54 nəfər iştirak edib. Hər iki vəziyyət erkən koqnitiv geriləmə ilə əlaqələndirilir. Nəticələrə görə, gündə ən azı 5 000 beynəlxalq vahid (BV) D vitamini qəbul etdiyini bildirən iştirakçılar koqnitiv funksiyaları qiymətləndirən testlərdə D vitamini qəbul etməyən şəxslərdən daha yaxşı nəticə göstəriblər.

Sleep Medicine jurnalında dərc olunan araşdırmada iştirakçıların koqnitiv vəziyyəti Monreal Koqnitiv Qiymətləndirməsi (MoCA) vasitəsilə yoxlanılıb.

Bu test yaddaş, diqqət, düşünmə və digər koqnitiv bacarıqları qiymətləndirmək üçün geniş istifadə olunur. Araşdırma zamanı gündə ən azı 5 000 BV D vitamini qəbul edən şəxslərin MoCA testində nəticələri D vitamini qəbul etməyən iştirakçılardan 13 faizdən çox yüksək olub. Tədqiqatçılar digər amilləri də nəzərə aldıqdan sonra bu fərqin qaldığını bildiriblər.Bununla belə, daha aşağı dozada D vitamini qəbul edən iştirakçılarda daha yüksək koqnitiv nəticə ilə əlaqə müşahidə olunmayıb.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, yüngül koqnitiv pozuntu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki bu vəziyyət normal yaşlanma zamanı müşahidə olunan koqnitiv dəyişikliklərlə demensiya arasında aralıq mərhələ hesab olunur. Araşdırmanın baş müəllifi, Emori Universitetinin Nell Hodcson Vudraff Tibb Bacıları Məktəbinin dosenti Viktoriya Pak bildirib ki, yuxu problemi və yüngül koqnitiv pozuntunun eyni vaxtda müşahidə edildiyi yaşlı insanlarda bu mərhələ müdaxilə üçün mühüm imkan yarada bilər. Onun sözlərinə görə, koqnitiv dəyişikliklər artıq özünü göstərsə də, beyin sağlamlığını dəstəkləmək üçün hələ imkanların qalması mümkündür. Pak qeyd edib ki, Alzheimer xəstəliyinin yayılmasının artdığı bir dövrdə D vitamini qəbulu kimi dəyişdirilə bilən və əlçatan amillərin koqnitiv geriləmənin erkən mərhələlərində araşdırılması getdikcə daha böyük əhəmiyyət kəsb edə bilər.

Araşdırmada iştirakçıların qəbul etdiyi D vitamininin formasının koqnitiv nəticələrə təsir göstərmədiyi də müəyyənləşdirilib. D2 vitamini əsasən bitkilər və göbələklərlə əlaqələndirilir. D3 vitamini isə günəş işığının təsiri ilə orqanizmdə yarana və heyvan mənşəli qidalardan əldə edilə bilər. D vitamini əzələ və sinir sisteminin normal fəaliyyətində mühüm rol oynayır. O, həmçinin yuxunun keyfiyyətinə və yuxu-oyanıqlıq dövrünə təsir göstərə bilər. Yuxu problemləri Alzheimer xəstəliyi olan insanlarda da geniş yayılıb. Araşdırmada qeyd olunur ki, xəstəliyin orta və ağır mərhələsində olan insanların təxminən yarısında yuxu pozuntuları müşahidə edilir. Bu isə yuxu problemləri ilə koqnitiv geriləmə arasında qarşılıqlı əlaqənin ola biləcəyini göstərir. D vitamini çatışmazlığı da yuxusuzluq və gecə ərzində daha tez-tez oyanma kimi problemlərlə əlaqələndirilib.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu araşdırma yüngül koqnitiv pozuntu və yuxu problemi olan, demensiya riski yüksək hesab edilən insanlarda D vitamini qəbulu ilə koqnitiv fəaliyyət arasındakı əlaqəni xüsusi olaraq araşdıran ilk işlərdəndir. Bununla belə, araşdırmanın nəticələri D vitamininin koqnitiv qabiliyyəti artırdığını və ya demensiyanın qarşısını aldığını sübut etmir. Tədqiqat yalnız D vitamini qəbulunun daha yüksək koqnitiv nəticələrlə əlaqəli olduğunu göstərir.

Alimlərin fikrincə, bu ilkin nəticələrin təsdiqlənməsi üçün daha geniş və uzunmüddətli araşdırmalara ehtiyac var.

mənbə: scitechdaily.com