Yüksək dozada D vitamini demensiya riski olan şəxslərdə idrak qabiliyyətini yaxşılaşdıra bilər

Emori Universitetinin araşdırması yüksək dozada D vitamini qəbulunun demensiya riski yüksək olan insanlarda daha yaxşı idrak funksiyası ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərib. ABŞ-da 7 milyondan çox insan Alzheimer tipli demensiya ilə yaşayır. Bu rəqəmin 2050-ci ilədək təxminən 13 milyona çatacağı proqnozlaşdırılır. Emori Universitetinin yeni araşdırması isə demensiya riski yüksək olan böyüklərdə daha çox D vitamini əlavəsi qəbulunun daha yaxşı idrak göstəriciləri ilə əlaqəli ola biləcəyini ortaya qoyub.

Araşdırmada yuxu pozuntuları və yüngül koqnitiv pozuntu (MCI) olan 54 nəfərin məlumatları təhlil edilib. Hər iki vəziyyət erkən demensiyanın əsas əlamətləri arasında qiymətləndirilir.

Sleep Medicine jurnalında dərc olunan tədqiqata görə, gündə ən azı 5 000 beynəlxalq vahid (IU) D vitamini qəbul etdiyini bildirən iştirakçıların idrak göstəriciləri bu miqdarı qəbul etməyənlərlə müqayisədə daha yüksək olub.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, gündə 5 000 IU və ya daha çox D vitamini qəbul edən iştirakçıların Montreal Koqnitiv Qiymətləndirməsi (MoCA) üzrə nəticələri digər iştirakçılarla müqayisədə 13 faizdən çox yüksək olub. MoCA yaddaş və düşünmə qabiliyyətlərinin qiymətləndirilməsi və demensiya riskinin müəyyənləşdirilməsi üçün geniş istifadə olunan skrininq testidir. Araşdırmada digər amillər nəzərə alındıqdan sonra da bu fərq qorunub. Bununla yanaşı, daha aşağı dozada D vitamini qəbulunun daha yüksək koqnitiv göstəricilərlə əlaqəli olduğu müəyyən edilməyib.

Tədqiqatçılar xüsusilə müdaxilənin vaxtının əhəmiyyətini vurğulayırlar. Yüngül koqnitiv pozuntu normal yaşlanma ilə demensiya arasında aralıq mərhələ hesab olunur. Bu dövrdə yaddaş və düşünmə qabiliyyətlərində müəyyən dəyişikliklər artıq meydana çıxır, lakin beyin sağlamlığını dəstəkləmək üçün imkanların hələ də mövcud ola biləcəyi düşünülür. Araşdırmanın baş müəllifi, Emori Universitetinin Nell Hodcson Vudraff Tibb bacılığı Məktəbinin dosenti Viktoriya Pak bildirib ki, yuxu pozuntusu və yüngül koqnitiv pozuntusu olan yaşlı insanlarda bu mərhələ müdaxilə üçün mühüm zaman aralığı ola bilər. Onun sözlərinə görə, koqnitiv zəifləmənin erkən mərhələsində D vitamini əlavəsi kimi dəyişdirilə bilən və əlçatan amillərin müəyyənləşdirilməsi Alzheimer xəstəliyinin yayılmasının artdığı bir dövrdə getdikcə daha əhəmiyyətli ola bilər.

Araşdırmada D vitamininin hansı formada qəbul edilməsinin də idrak göstəricilərinə təsiri araşdırılıb.

Nəticələrə görə, D2 və D3 vitaminləri arasında koqnitiv performans baxımından əhəmiyyətli fərq olmayıb. D2 vitamini əsasən bitki və göbələklərdən əldə edilir. D3 vitamini isə günəş işığının təsiri nəticəsində orqanizmdə yaranır və heyvan mənşəli qidalardan da qəbul edilə bilər.

D vitamini orqanizm üçün vacib qida maddələrindən biridir. O, əzələ və sinir sisteminin normal fəaliyyətində iştirak etməklə yanaşı, yuxunun keyfiyyətinə və yuxu-oyanıqlıq dövrünə də təsir göstərə bilər.

Tədqiqatçılar D vitamini ilə yuxu və koqnitiv sağlamlıq arasında mümkün əlaqəyə də diqqət çəkirlər.

D vitamini çatışmazlığının yuxusuzluq və gecə ərzində daha tez-tez oyanma kimi problemlərlə əlaqəli olduğu əvvəlki araşdırmalarda göstərilib. Eyni zamanda, orta və ağır dərəcəli Alzheimer xəstəliyi olan insanların təxminən yarısında yuxu pozuntularının müşahidə edildiyi bildirilir. Bu isə yuxu çatışmazlığı ilə koqnitiv zəifləmə arasında qarşılıqlı əlaqənin ola biləcəyini göstərir.

Tədqiqatçıların sözlərinə görə, təqdim olunan araşdırma həm yüngül koqnitiv pozuntu, həm də yuxu problemi olan və demensiya riski yüksək sayılan insanlarda D vitamini əlavələrinin qəbulu ilə idrak funksiyası arasındakı əlaqəni araşdıran ilkin tədqiqatdır. Alimlər vurğulayırlar ki, bu nəticələr D vitamininin yüksək dozada qəbul edilməsinin demensiyanın qarşısını aldığını və ya onu müalicə etdiyini sübut etmir. Araşdırma kiçik iştirakçı qrupu üzərində aparılıb və D vitamini qəbulu ilə daha yaxşı idrak göstəriciləri arasında əlaqə müəyyənləşdirilib. Bu əlaqənin səbəb-nəticə xarakteri daşıyıb-daşımadığını müəyyən etmək üçün daha geniş və uzunmüddətli tədqiqatlara ehtiyac var.

Həmçinin 5 000 IU D vitamininin gündəlik qəbulu bu araşdırmanın müşahidə etdiyi doza olsa da, bu, hər kəs üçün tövsiyə olunan gündəlik doza demək deyil. Yüksək dozada D vitamini qəbul etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşmək vacibdir.

mənbə: medicalxpress.com