Qidalanmada zülalla zəngin məhsulların populyarlığı artdığı bir dövrdə aparılan yeni araşdırma zülal qəbulunun azaldılmasının sağlamlığa daha çox fayda verə və bəzi hallarda ömrün uzanmasına kömək edə biləcəyini göstərib.
Cell Press Blue jurnalında iyulun 31-də dərc olunan icmal məqaləsində zülal məhdudiyyəti və qocalma ilə bağlı 350-dən çox elmi araşdırmanın nəticələri təhlil edilib.
Alimlər bildirirlər ki, zülal qəbulunun azaldılması maddələr mübadiləsini yaxşılaşdırmaq, hüceyrələrin qida maddələrinə reaksiyasını dəyişmək, hüceyrə zədələnməsini azaltmaq və sağlam hüceyrə funksiyalarını qorumaqla qocalma prosesini ləngidə bilər.
ABŞ-nin Viskonsin-Medison Universitetinin alimi, araşdırmanın aparıcı müəllifi Dadli Lemminqin sözlərinə görə, zülalın əzələ inkişafı və fiziki aktiv insanlarda məşqdən sonra bərpaya müsbət təsiri şübhə doğurmur. Lakin o hesab edir ki, insanların böyük hissəsi az hərəkətli həyat tərzi sürdüyündən əksəriyyət orqanizmin ehtiyacından daha çox zülal qəbul edir və bunun sağlamlıq üçün mənfi nəticələri ola bilər.
Alimlər uzun illərdir müəyyən ediblər ki, kalori qəbulunun azaldılması bir çox canlı növdə ömür uzunluğunu artırır və xərçəng kimi yaşlanma ilə əlaqəli xəstəliklərin riskini azaldır. Ancaq belə pəhrizə uzun müddət riayət etmək əksər insanlar üçün çətin hesab olunur.
Əvvəlki tədqiqatlar göstərib ki, zülal qəbulunun azaldılması meyvə milçəkləri və gəmiricilərdə kalori qəbulunu azaltmadan da ömrün uzanmasına səbəb ola bilər. İnsanlar üzərində aparılmış son klinik tədqiqatlar isə göstərib ki, zülalın məhdudlaşdırılması daha çox kalori qəbul edilməsinə baxmayaraq çəkinin, piy toxumasının azalmasına və acqarına qan şəkərinin yaxşılaşmasına kömək edir.
Bununla yanaşı, bəzi araşdırmalar fiziki məşqlə birlikdə yüksək zülal qəbulunun yaşlı insanlarda çəki itirilməsinə və yaşla əlaqədar əzələ kütləsinin azalmasının qarşısının alınmasına kömək etdiyini göstərib.
Bu nəticələr əsasında ABŞ-də bu il qidalanma tövsiyələri yenilənərək gündəlik zülal qəbulunun bədən çəkisinin hər kiloqramına görə 1,2–1,6 qram olması tövsiyə edilib. Bu göstərici əvvəlki tövsiyələrlə müqayisədə demək olar ki, iki dəfə yüksəkdir.
Məhz ziddiyyətli nəticələri nəzərə alan alimlər onilliklər ərzində aparılmış araşdırmaları yenidən təhlil edərək zülal məhdudiyyətinin sağlamlığa və uzunömürlülüyə təsir mexanizmlərini müəyyənləşdirməyə çalışıblar.
İcmalın nəticələrinə görə, əsas mexanizmlərdən biri zülal qəbulu azaldıqda səviyyəsi yüksələn FGF21 (fibroblast böyümə faktoru 21) hormonudur.
Bu hormon enerji sərfiyyatını artırır, qan şəkərinin tənzimlənməsini yaxşılaşdırır və iltihabi prosesləri azaldır. Siçanlar üzərində aparılan təcrübələr FGF21 səviyyəsi yüksək olan heyvanların daha uzun ömür sürdüyünü göstərib. Bu təsir erkək siçanlarda dişilərlə müqayisədə daha güclü müşahidə olunub. İnsanlarda da zülal qəbulunun azaldılması FGF21 hormonunun səviyyəsini artırır.
Araşdırmada həmçinin metionin, izoleysin və valin kimi amin turşularının da bu prosesdə mühüm rol oynadığı vurğulanır. Alimlərin fikrincə, bu amin turşularının həddindən artıq qəbulu orqanizmdə böyümə proseslərini aktivləşdirərək piylənmə, iltihab və yaşlanma ilə əlaqəli digər xəstəliklərin riskini artıra bilər.
Dadli Lemminq hesab edir ki, hazırda oturaq həyat tərzi keçirən insanların qəbul etdiyi zülal miqdarı əhali səviyyəsində sağlamlıq üçün mənfi nəticələr yarada bilər.
Bununla belə, alim vurğulayır ki, hamilə qadınlar və bəzi yaşlı insanlar daha çox zülala ehtiyac duyurlar. Onun fikrincə, əksər fiziki cəhətdən passiv insanlar üçün zülalla zənginləşdirilmiş qidalar gözlənilən sağlamlıq faydasını verməyə bilər.
Araşdırma müəllifi qeyd edir ki, peşəkar idmançılar yüksək miqdarda zülal qəbul etsələr də, onlarda metabolik xəstəliklər geniş yayılmır. O hesab edir ki, müntəzəm fiziki fəaliyyət qəbul edilən zülalın sağlam əzələ kütləsinin formalaşmasına yönəlməsini təmin edir və yüksək zülallı qidalanmanın mümkün mənfi təsirlərini azaldır.
Alimin sözlərinə görə, gələcəkdə zülal qəbulu ilə bağlı tövsiyələr yalnız yaşa deyil, insanların fiziki aktivlik səviyyəsinə uyğun şəkildə fərdiləşdirilməlidir.
mənbə: medicalxpress.com
