Arıqlama əməliyyatı diabetin uzunmüddətli remissiyasına səbəb ola bilər

Tədqiqatın nəticələrinə görə, arıqlama məqsədilə metabolik-bariatrik əməliyyat keçirən II tip diabet xəstələrində xəstəliyin remissiyasına nailolma ehtimalı intensiv dərman müalicəsi və həyat tərzinin dəyişdirilməsi ilə müqayisədə xeyli yüksəkdir.

ABŞ-ın Oklahoma Universitetinin yaydığı məlumata görə, uzunmüddətli araşdırma II tip diabet xəstələrində metabolik-bariatrik cərrahiyyənin xəstəliyin remissiyasına nail olmaq baxımından üstün nəticələr verdiyini göstərib. Tədqiqatçılar, həmçinin remissiya ehtimalı və xəstəliyin sonradan yenidən üzə çıxması ilə əlaqəli pasiyent xüsusiyyətlərini müəyyən ediblər.

Diabetes Care elmi jurnalında dərc olunan tədqiqatın nəticələrinə əsasən, metabolik-bariatrik əməliyyat qrupuna daxil edilən iştirakçıların 58 faizində diabet remissiyası qeydə alınıb. 

Dərman müalicəsi və həyat tərzinin dəyişdirilməsi proqramında iştirak edənlər arasında isə bu göstərici cəmi 3 faiz təşkil edib.

İştirakçılar orta hesabla 11 il ərzində müşahidə olunublar. Bəzi pasiyentlərin müşahidə müddəti 14 ilə qədər davam edib.

Diabetin müddəti və müalicə xüsusiyyətləri mühüm rol oynayır

Araşdırma zamanı müəyyən edilib ki, müalicəyə başlamazdan əvvəl daha qısa müddət ərzində diabetdən əziyyət çəkən, insulin qəbul etməyən və qan şəkərini aşağı salan dərmanların daha az növündən istifadə edən şəxslərin remissiyaya nail olmaq ehtimalı daha yüksəkdir. Bundan əlavə, müalicədən sonrakı ilk il ərzində daha çox çəki itirən iştirakçılarda da remissiya ehtimalı yüksək olub.  Tədqiqatçılar ilkin remissiyadan sonra diabetin yenidən yaranması ilə əlaqəli amilləri də araşdırıblar. Nəticələr göstərib ki, daha uzun müddət diabetdən əziyyət çəkən və müalicədən əvvəl qan şəkərini aşağı salan dərmanların daha çox növünü qəbul edən şəxslərdə xəstəliyin təkrarlanması ehtimalı daha yüksəkdir.

Alimlərin fikrincə, pasiyentin diabet tarixçəsi və müalicəyə verdiyi cavab həkimlərə həm remissiya ehtimalını, həm də onun nə qədər davam edə biləcəyini qiymətləndirməkdə kömək edə bilər.

II tip diabetin müalicəsində dərman və həyat tərzi dəyişikliklərini metabolik cərrahiyyə ilə müqayisə edən ARMMS-T2D (Alliance of Randomized Trials of Medicine vs. Metabolic Surgery in Type 2 Diabetes) tədqiqatı bu sahədə ən böyük və ən uzunmüddətli araşdırmalardan biridir.  Tədqiqatın əsas müəllifi Boston şəhərindəki Briqam və Qadın Xəstəxanası və Harvard Tibb Məktəbinin əməkdaşı, tibb elmləri doktoru, ictimai səhiyyə üzrə magistr və elmlər doktoru Donald Saymonsondur. Araşdırmanın baş tədqiqatçısı Con P. Kirvan isə Oklahoma Universitetinin Harold Hemm Diabet Mərkəzinin icraçı direktoru vəzifəsinə təyin edilib. O, eyni zamanda universitetdə diabet proqramları üzrə vitse-provost vəzifəsini tutur və Çikasou xalqının dəstəyi ilə təsis edilmiş diabet tədqiqatları üzrə professor adını daşıyır.

Kirvan bildirib ki, diabetin müalicəsində metabolik cərrahiyyənin faydalarının uzun müddət davam edib-etməməsi illərdir ən mühüm suallardan biri olub. Onun sözlərinə görə, yeni nəticələr bu suala aydın cavab verir: cərrahiyyə əməliyyatı keçirən iştirakçıların 58 faizində remissiya qeydə alındığı halda, yalnız dərman müalicəsi və həyat tərzinin dəyişdirilməsi ilə müalicə olunan qrupda bu göstərici 3 faiz olub.  O, həmçinin qeyd edib ki, remissiya ehtimalının daha yüksək olduğu şəxslərin — diabetin müddəti nisbətən qısa olan, insulin qəbul etməyən və müalicənin ilkin mərhələsində daha çox çəki itirən pasiyentlərin — müəyyənləşdirilməsi əməliyyatın uyğun şəxslərə daha erkən təklif edilməsinə imkan yarada bilər.

Diabetin remissiyası necə müəyyən edilib?

Tədqiqatda II tip diabet diaqnozu qoyulmuş 262 nəfərin məlumatları təhlil edilib. Onlardan 166-sı metabolik-bariatrik cərrahiyyə, 96-sı isə dərman müalicəsi və həyat tərzinin dəyişdirilməsi qrupuna daxil edilib.  Araşdırmada diabetin remissiyası qanda şəkərin orta səviyyəsini əks etdirən A1C göstəricisinin şəkərsalıcı dərmanlardan istifadə edilmədən 6,5 faizdən aşağı olması kimi müəyyənləşdirilib.  A1C qan analizi təxminən son üç ay ərzində qanda şəkərin orta səviyyəsini göstərir.

Tədqiqatın nəticələri metabolik-bariatrik cərrahiyyənin II tip diabetin remissiyasına nail olmaqda mühüm rol oynaya biləcəyini göstərir. Bununla belə, əməliyyatın hər pasiyent üçün uyğun olub-olmaması fərdi sağlamlıq vəziyyəti və tibbi göstəricilər nəzərə alınmaqla həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

mənbə: medicalxpress.com