“Milyonda bir” tapıntı: 450 milyon illik fosildə yumşaq toxuma aşkarlanıb

Oklahoma Universitetinin alimləri 450 milyon ildən çox yaşı olan müstəsna dərəcədə yaxşı qorunmuş krinoid fosilində yumşaq toxuma qalıqları aşkar ediblər. Tapıntı Yer kürəsinin ən qədim rif ekosistemlərində yaşamış canlıların həyat tərzi və təkamülü barədə yeni məlumatlar təqdim edir.

Krinoidlər dəniz ulduzları və dəniz kirpilərinin qohumları olub, çox vaxt dəniz dibinə bərkimiş çiçəkləri xatırladıblar. Onların budaqlanan qolları su axınları ilə daşınan qida hissəciklərini tutmağa imkan verərək erkən rif ekosistemlərində geniş yayılmalarını təmin edib.

Adətən krinoid fosillərində yalnız sərt skelet lövhələri qorunub qalır, qidalanma və hərəkətdə iştirak edən zərif yumşaq toxumalar isə qısa müddətdə çürüyür. İndi isə alimlər 450 milyon ildən artıq əvvəl yaşamış Dendrocrinus simcoensis növündə fosilləşmiş borucuq ayaqcıqları müəyyən ediblər. Bu, krinoidlərdə yumşaq toxumanın qorunmasının məlum ən qədim nümunəsi və ümumilikdə cəmi ikinci belə haldır.

Oklahoma Universitetinin paleontoloqu, Sem Nobl Oklahoma Təbiət Tarixi Muzeyinin kurator köməkçisi doktor Lena Kolun sözlərinə görə, yumşaq toxumaların fosilləşməsi üçün çürümə prosesi demək olar ki, dərhal dayanmalıdır. Bunun üçün oksigen səviyyəsi, çöküntünün kimyəvi tərkibi, sürətli basdırılma və mikroorqanizmlərin fəaliyyəti kimi amillər nadir şəkildə üst-üstə düşməlidir. O qeyd edib ki, krinoid fosilləri milyonlarla sayda olsa da, yumşaq toxumaların qorunması indiyədək yalnız ikinci dəfə qeydə alınıb.

Tədqiqatın həmmüəllifi, paleontoloq doktor Devid Rayt bildirib ki, aşkar edilmiş borucuq ayaqcıqları krinoidlərin qidalanma üsulunun öyrənilməsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Müasir krinoidlərdə bu strukturlar qida hissəciklərinin tutulması və ağıza daşınması funksiyasını yerinə yetirir. Fosilin müasir növlərlə müqayisəsi qədim növdə onların quruluşunun əhəmiyyətli dərəcədə fərqləndiyini göstərib. Bu isə erkən krinoidlərin müasir analoqu olmayan ekoloji nişlər tutduğunu və fərqli qidalanma strategiyalarına malik olduğunu göstərir.

Alimlər hesab edirlər ki, tapıntı erkən Paleozoy dövründə rif sakinlərinin resursları necə bölüşdürdüyünü, okean axınlarına necə uyğunlaşdığını və ixtisaslaşmış qidalanma üsullarının necə formalaşdığını anlamağa kömək edəcək.

Maraqlıdır ki, fosil yeni qazıntı zamanı deyil, Kanadanın Monreal şəhərində yerləşən Paleontologiya və Təkamül Muzeyinin kolleksiyasında saxlanılan nümunənin yenidən tədqiqi nəticəsində aşkar edilib. Alimlər vurğulayırlar ki, muzey kolleksiyaları yeni elmi kəşflər üçün əvəzsiz mənbə olaraq qalır və bir çox nümunələr hələ də gələcək tədqiqatçılarını gözləyir.

mənbə:  scitechdaily.com