Tənhalıq psixi sağlamlığın və ümumi rifahın pisləşməsi ilə güclü əlaqəlidir

Bristol Universitetinin, Nesta təşkilatının və Amsterdam Universitet Tibb Mərkəzinin (Amsterdam UMC) alimlərinin birgə apardıqları araşdırma göstərib ki, özünü tənha hiss edən insanların psixi sağlamlığının pisləşməsi və həyat keyfiyyətinin aşağı olması ehtimalı xeyli yüksəkdir. Tədqiqat həmçinin tənhalığın ümumi sağlamlığın zəifləməsi və eyni vaxtda bir neçə xəstəliyin mövcudluğu ilə əlaqəli olduğunu ortaya qoyub. Sosial təcrid isə daha aşağı rifah səviyyəsi ilə əlaqələndirilib.

Araşdırmanın nəticələri Nature Communications jurnalında dərc olunub.

Son illər tənhalıq mühüm ictimai səhiyyə problemi kimi qəbul edilir. Əvvəlki tədqiqatlar onun sağlamlığa mənfi təsir göstərə biləcəyini göstərsə də, bunun birbaşa tənhalığın təsiri, yoxsa digər amillərin nəticəsi olduğu tam aydın deyildi. Bu suala cavab tapmaq məqsədilə Bristol, Oksford və Mançester universitetlərinin alimləri üç müxtəlif tədqiqat metodundan istifadə ediblər. Bunlara müşahidə xarakterli analiz, bacı-qardaşların müqayisəsi və genetik məlumatlara əsaslanan Mendel randomizasiyası metodu daxil olub. Tədqiqat çərçivəsində UK Biobank məlumat bazası və genişmiqyaslı genom assosiasiyası araşdırmalarının nəticələri təhlil edilib. Alimlər həm sosial münasibətlərin keyfiyyətini ifadə edən tənhalığın, həm də insanın sosial əlaqələrinin sayını göstərən sosial təcridin sağlamlıq və həyat keyfiyyətinə təsirini qiymətləndiriblər.

Tənhalıq psixi sağlamlığa daha çox təsir göstərir

Araşdırma göstərib ki, həm tənhalıq, həm də sosial təcrid psixi sağlamlığın pisləşməsi və rifah səviyyəsinin aşağı düşməsi ilə əlaqəlidir. Bundan əlavə, tənhalıq ümumi sağlamlığın zəifləməsi ilə də əlaqələndirilib. Tədqiqat zamanı müəyyən fiziki xəstəliklərlə birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsini təsdiqləyən kifayət qədər sübut əldə edilməsə də, alimlər belə təsirin mövcud ola biləcəyini də istisna etmirlər.

Müəlliflər hesab edirlər ki, tənhalıq və ehtimal ki, sosial təcrid psixi sağlamlıq, ümumi sağlamlıq və həyat keyfiyyəti ilə sıx bağlı olduğu üçün ictimai səhiyyənin mühüm problemlərindən biri olaraq qalır.

Mütəxəssislər dəstək proqramlarının vacibliyini vurğulayırlar

Bristol Universitetinin Psixologiya və Neyroelm Məktəbinin tədqiqatçısı, araşdırmanın müəlliflərindən biri Zoi Rid bildirib ki, nəticələr tənhalığın, eləcə də sosial təcridin psixi və ümumi sağlamlıq üçün ciddi risk amili olduğunu göstərir. Onun sözlərinə görə, özünü tənha və ya sosial cəhətdən təcrid olunmuş hiss edən insanlara dəstək göstərilməsi onların psixi sağlamlığını, həyat keyfiyyətini və ümumi sağlamlığını yaxşılaşdıra bilər.

Nesta təşkilatının "Sağlam həyat" proqramının direktoru Loren Bouz Bayatt isə qeyd edib ki, araşdırma tənhalığın psixi sağlamlıq və rifaha mənfi təsir göstərdiyini bir daha təsdiqləyir. O bildirib ki, bu mövzu uzun müddət kifayət qədər araşdırılmasa da, belə tədqiqatlar mövcud elmi boşluqları doldurmağa kömək edir. Tənhalıq və sosial təcridin sağlamlığa necə təsir göstərdiyini daha yaxşı anlamaq gələcəkdə daha effektiv profilaktik və müalicə yanaşmalarının hazırlanmasına imkan yarada bilər.

Araşdırılmalı məqamlar qalır

Alimlər hesab edirlər ki, tənhalıq və sosial təcridin sağlamlığa hansı bioloji və psixoloji mexanizmlərlə təsir etdiyini müəyyənləşdirmək üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var. Bundan başqa, tədqiqat əsasən orta və yaşlı yaş qrupunu əhatə etdiyindən gələcək işlərdə eyni qanunauyğunluqların gənclər arasında da müşahidə olunub-olunmadığı araşdırılmalıdır. Mütəxəssislər uzunmüddətli və davamlı tənhalığın təsirinin öyrənilməsinin də vacib olduğunu bildirirlər. Çünki bu araşdırmada tənhalıq iştirakçılarda yalnız bir zaman nöqtəsində qiymətləndirilib. Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, əldə olunan nəticələr tənhalıq və sosial təcridin yalnız sosial problem deyil, həm də psixi, fiziki sağlamlıq və ümumi rifah üçün mühüm ictimai səhiyyə məsələsi olduğunu göstərən elmi sübutları daha da gücləndirir. Buna görə də bu problemlərin həlli gələcək səhiyyə siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri olmalıdır.

mənbə: medicalxpress.com