Hindistanda 10 İl Ərzində 2,1 Milyon Hektar Tropik Quru Meşəlik Yaranıb – Amma Məsələnin Görünməyən Tərəfi Də Var

Yeni peyk təhlili göstərir ki, son on ildə Hindistanda tropik quru meşəliklərin sahəsi əhəmiyyətli dərəcədə artsa da, ağac örtüyünün genişlənməsi hər zaman yerli təbii meşələrin bərpa olunduğu anlamına gəlmir.

Son on ildə Hindistanın ən az diqqət yetirilən ekosistemlərindən biri əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Yeni araşdırmaya əsasən, ölkədə 2014–2024-cü illər arasında təxminən 2,1 milyon hektar (5,2 milyon akr) tropik quru meşəlik sahə yaranıb. Bu, sahəcə Uelsdən daha böyük əraziyə bərabərdir və son illərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı ağacəkmə və meşələrin bərpası proqramlarının miqyasınında baş verib.

Lakin əldə olunan nəticələr göstərir ki, bu artımın arxasında dayanan mənzərə milli ağac örtüyünə dair statistikanın göstərdiyindən daha mürəkkəbdir.

Belə ki, ölkənin geniş ərazilərində meşəliklərin sahəsi artsa da, bəzi yerli tropik quru meşələr yox olmağa davam edir. Bu isə ağac örtüyünün genişlənməsi ilə təbii meşələrin həqiqi bərpası arasındakı fərqə dair mühüm suallar yaradır.

Araşdırma nəyi ortaya qoyub?

Tədqiqatçılar Hindistanın tropik quru meşəliklərində son on il ərzində baş verən dəyişiklikləri izləmək üçün yüksək ayırdetmə qabiliyyətinə malik peyk görüntülərindən istifadə ediblər. Bu ekosistemlər ölkənin böyük hissəsini əhatə etsə də, rütubətli tropik meşələri ilə müqayisədə indiyədək elmi araşdırmalarda və təbiətin mühafizəsi sahəsində xeyli az diqqət görüb.

Araşdırma nəticəsində məlum olub ki, ümumilikdə meşəlik sahələrin örtüyü nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Bu artımın bir hissəsinin hökumətin dəstəklədiyi Green India Mission, Compensatory Afforestation Fund və National Afforestation Program kimi iri meşələrin bərpası proqramları ilə əlaqəli olduğu ehtimal edilir. Nəticələr göstərir ki, bu proqramlar ölkənin landşaftında aydın iz buraxıb.

Yeni meşəliklər harada yaranır?

Araşdırma dövlət tərəfindən idarə olunan meşə torpaqları ilə bu ərazilərdən kənarda yerləşən torpaqlarda fərqli tendensiyaların müşahidə olunduğunu göstərib.

Dövlət tərəfindən idarə olunan meşələrdə qeydə alınan artım əsasən meşə örtüyünü genişləndirmək və iqlim hədəflərinə nail olmaq məqsədi daşıyan bərpa və mühafizə proqramları ilə əlaqədardır. Lakin dövlət torpaqlarından kənarda baş verən artımın böyük hissəsinin kənd təsərrüfatı ərazilərində salınan kommersiya məqsədli ağac plantasiyaları və ağac bitkiləri ilə bağlı olduğu müəyyən edilib.

Hindistanın tropik quru meşəlikləri mühüm ekosistemlər hesab olunur və onlar çox vaxt diqqətdən kənarda qalır. Bu meşəliklər vəhşi təbiət üçün yaşayış mühiti yaradır, karbonun saxlanmasına kömək edir və xüsusilə aztəminatlı kənd icmalarında yaşayan milyonlarla insanın dolanışığını təmin edir.

Tədqiqatçıların sözlərinə görə, hansı növ meşəliklərin genişləndiyini və bu artımın harada baş verdiyini bilmək olduqca vacibdir. Bu fərq biomüxtəlifliyin qorunması, iqlim siyasətinin hazırlanması və yerli icmaların rifahı baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Ağac örtüyünün artması həmişə meşələrin bərpası demək deyil

Tədqiqat müəllifləri xəbərdarlıq edirlər ki, milli statistikada ağac örtüyünün artması təbii meşələrin bərpa olunduğu anlamına gəlmir. Araşdırma dövründə qorunan və ya dövlət tərəfindən idarə olunan bəzi ərazilərdə yerləşən yerli tropik quru meşəliklərin azalmağa davam etdiyi müəyyən edilib.

Alimlərin fikrincə, ağac plantasiyaları iqtisadi baxımdan fayda verə və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizəyə töhfə göstərə bilər. Lakin onlar biomüxtəlifliyi və uzun illər ərzində formalaşmış təbii meşələrin ekoloji funksiyalarını hər zaman əvəz edə bilmirlər.

Alimlər nə deyirlər?

"Tədqiqatımız göstərir ki, son on ildə Hindistanda tropik quru meşəliklərin sahəsi əhəmiyyətli dərəcədə artıb", – deyə araşdırmanın aparıcı müəllifi Dhanapal Govindarajulu bildirib.

Onun sözlərinə görə, bu artımın böyük hissəsi genişmiqyaslı meşələrin bərpası və meşəsalma proqramları ilə əlaqəlidir ki, bu da dövlət siyasətinin nə qədər böyük dəyişikliklər yarada bildiyini nümayiş etdirir. "Lakin biz eyni zamanda müəyyən etdik ki, meşəlik sahələrin bütün artımları eyni xarakter daşımır", – deyə alim əlavə edib.

"Əgər yalnız ölkə üzrə ağac örtüyünə dair statistik göstəricilərə baxsaq, yerli ekosistemlərdə əslində nələrin baş verdiyini nəzərdən qaçıra bilərik."

Araşdırma niyə indi xüsusi əhəmiyyət daşıyır?

Hazırda dünyanın bir çox ölkəsi iqlim dəyişikliyi və biomüxtəlifliyin qorunması ilə bağlı hədəflər çərçivəsində genişmiqyaslı ağacəkmə və meşələrin bərpası öhdəlikləri götürür.

Tədqiqatçıların fikrincə, bu araşdırma göstərir ki, yalnız ümumi statistik göstəricilər kifayət deyil. Meşələrin bərpası tədbirlərinin həqiqətən uğurlu olub-olmadığını qiymətləndirmək üçün alimlər və siyasətçilər yeni yaranan ağac örtüyünün təbii ekosistemləri qoruyub-qorumadığını, vəhşi təbiəti dəstəkləyib-dəstəkləmədiyini və yaxınlıqda yaşayan icmalara fayda verib-vermədiyini də bilməlidirlər.

Mənbə:scitechdaily.com