Bu gün Beynəlxalq Qız Uşaqları Günüdür

Oktyabrın 11-i Beynəlxalq Qız Uşaqları Günü kimi qeyd olunur.

Ens.az xəbər verir ki, bu gün 2011-ci ilin dekabrında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası tərəfindən (66/170 saylı qətnamə) qız uşaqlarının hüquqlarının tanınması məqsədilə elan edilib.

Bu günün keçirilməsində əsas məqsəd diqqəti qızların hüquqlarının müdafiəsinə, oğlan və qızlar arasında gender bərabərliyinin təmin olunmasına, müxtəlif növ ayrı-seçkilikdən və baxımsızlıqdan əziyyət çəkən qızlara yönəltməkdir.

Qərar 2011-ci il dekabr ayında verilsə də, ilk dəfə 2012-ci il oktyabrın 11-də qeyd edilib.

Bu gün dünyada 600 milyonu yeniyetmə qızlar olmaqla, ümumilikdə 1 milyard gənc yaşayır. Onların hamısı gələcəyimizi dəyişdirmək üçün böyük potensiala malikdir. Bununla belə, dünyanın hər yerində qızlar hər gün ayrı-seçkilik və təzyiqlərlə üzləşirlər.

Belə ki, dünyada 15-19 yaşlı qızların təxminən hər dörd nəfərindən biri nə işləyir, nə təhsil alır, nə də peşə hazırlığı keçir. Eyni yaş qrupunda olan oğlanlar arasında bu göstərici hər on nəfərdən birinə bərabərdir. 2021-ci ilədək COVID-19 pandemiyası nəticəsində təxminən 47 milyon qadın və qız yoxsulluqla üzləşib. Bundan əlavə, dünyada hər üç qadından biri fiziki və ya cinsi zorakılığa məruz qalıb. Bəzi məlumatlara görə, COVİD-19 pandemiyası zamanı qadın və qızlara qarşı zorakılıq halları, xüsusilə də məişət zorakılığı kəskin artıb.

UNESCO-nun məlumatına görə, 1995-ci ildən bəri qızların məktəb təhsili ilə əhatə olunmasının qlobal göstəricisi 73 faizdən 89 faizə yüksəlib. Ən böyük irəliləyiş Afrika ölkələrində, Cənubi Asiyada və xüsusilə Hindistanda qeydə alınıb. Universitetlərdə təhsil alan qadınların sayı iyirmi il əvvəllə müqayisədə üç dəfə artıb. Bununla belə, əldə edilən tərəqqiyə baxmayaraq, bir çox ölkələrdə şagirdlərin təhsil müəssisələrinə qəbulunda gender amili hələ də mühüm rol oynayır.

Buna görə də hər il Beynəlxalq Qız Uşaqları Günü çərçivəsində tədbirlər müəyyən bir mövzuya həsr olunur. Bu gün həm də dünyanın bir çox ölkəsi üçün aktual problem olan uşaq nikahlarına həsr olunub. Bu ilin mövzusu “Uşaq nikahlarına son qoyun və qızların hüquqlarına sərmayə qoyun” seçilib. Uşaq nikahları insan hüquqlarının əsas prinsiplərinin pozulmasıdır və qızların həyatının bütün sahələrinə mənfi təsir göstərir. Bu cür nikahlar onları uşaqlıq dövründən məhrum edir, sağlamlıqları və həyatları üçün təhlükə yaradır.

Azərbaycanda da hər il uşaqların, xüsusilə qızların təhsildən uzaqlaşdırılması ilə bağlı yüzlərlə inzibati qərar qəbul və tətbiq edilir. 2014–2015-ci illərdə Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinə Azərbaycanın bir sıra bölgələrindən məcburu erkən nikahlara dair ərizələr daxil olub, komitənin regional mərkəzlərində isə 30-dan çox erkən nikahın qarşısı alınıb. Eyni zamanda bu bayramın məqsədi dünyada qızların zərif cinsin nümayəndələri olması ilə bağlı onların bilavasitə üzləşdikləri sosial problemlərə və qeyri-bərabərlik hallarına cəlb etməkdir. Təhsil almaq, sağlam qidalanmaq, tibbi xidmət imkanı, sosial hüquqlar, habelə uşaq yaşlarında ayrı-seçkilikdən, zorakılıqdan və məcburu evlilikdən müdafiə olunmaq həmin problemlərin sırasındadır. Hər il bir mövzu ətrafında qeyd edilən bu günün carı ildəki şüarı: "Qızlara səlahiyyət vermək: Təcili müdaxilə və dayanıqlıq planlaması"dır.