Dünyanın aparıcı xoşbəxtlik tədqiqatçıları onilliklər ərzində apardıqları araşdırmalar nəticəsində şəxsi həyatlarında da dəyişikliklər ediblər. Onlar ailə üzvləri və dostları ilə daha çox vaxt keçirməyə çalışırlar. Bunun səbəbi elmi araşdırmaların ortaya qoyduğu mühüm nəticədir: möhkəm sosial münasibətlər insan xoşbəxtliyinin ən etibarlı göstəricilərindən biridir. Bu qənaətlər ümumilikdə 600 illik elmi təcrübəyə malik 13 beynəlxalq mütəxəssisin iştirakı ilə keçirilən müzakirələrə əsaslanır. Elmi sübutların və şəxsi təcrübələrin təhlil edildiyi müzakirələrin nəticələri Journal of Happiness Studies jurnalında dərc olunan yeni məqalədə təqdim edilib.
Tədqiqatçılar xoşbəxtliyə təsir edən bir neçə mühüm amili ön plana çıxarıblar:
1. Möhkəm münasibətlər xoşbəxtliyin əsasını təşkil edir.
Sosial əlaqələr insanın rifahını müəyyən edən ən güclü amillərdən biridir. Araşdırmada iştirak edən bəzi alimlər bu nəticəni şəxsi həyatlarında tətbiq edərək yaxınlarına daha çox vaxt ayırmağa başlayıblar.
2. Daha çox pul həmişə daha çox xoşbəxtlik demək deyil.
Maddi təhlükəsizlik yaxşı həyat şəraiti üçün vacibdir. Lakin əsas ehtiyaclar ödənildikdən sonra gəlirin artması xoşbəxtliyə əvvəlki qədər güclü təsir göstərmir.
3. Məna daşıyan fəaliyyətlər insanın rifahını artırır.
İş və digər məşğuliyyətlər insana məqsəd hissi verdikdə və onun şəxsi dəyərləri ilə üst-üstə düşdükdə xoşbəxtliyə müsbət təsir göstərə bilər.
4. Gündəlik vərdişlər xoşbəxtliyi gücləndirə bilər.
Minnətdarlıq hissini inkişaf etdirmək, xoş anların qədrini bilmək, könüllü fəaliyyətlərdə iştirak etmək, münasibətləri möhkəmləndirmək və sosial çevrədə daha fəal olmaq elmi araşdırmalarla dəstəklənən yanaşmalardır.
5. Xoşbəxt olmaq daim yaxşı hiss etmək demək deyil.
Davamlı rifah insanın şəxsi dəyərlərinə uyğun yaşaması, dəstəkləyici münasibətlər qurması və çətinliklərə uyğunlaşması ilə bağlıdır. Bunun üçün mənfi emosiyalardan tamamilə qaçmaq tələb olunmur.
Simon Freyzer Universitetinin sosial psixologiya professoru Lara Aknin hesab edir ki, xoşbəxtlik çoxsaylı amillərin birləşməsindən yaranır, lakin onun əsasını digər insanlarla qurulan münasibətlər təşkil edə bilər. Aknin məqaləni Harvard Universitetindən Sədə Stenlund və Lüksemburqun Milli Statistika və İqtisadi Araşdırmalar İnstitutunun baş tədqiqatçısı Kelsi O'Konnorla birlikdə hazırlayıb. Onun sözlərinə görə, sosial əlaqələr sosial elmlərdə aparılmış çoxsaylı araşdırmaların təsdiqlədiyi ən etibarlı xoşbəxtlik göstəricilərindəndir. Tədqiqatçı vurğulayır ki, insanın güvənə biləcəyi heç olmasa bir nəfərin olması belə onun rifahına ciddi təsir göstərir. Daha geniş sosial əlaqələrə və özünü aid hiss etdiyi icmalara malik olmaq isə bu müsbət təsiri daha da gücləndirir.
İnsan öz xoşbəxtliyinə nə dərəcədə təsir edə bilər?
Genetik xüsusiyyətlər və həyat şəraiti insanın xoşbəxtlik səviyyəsinə təsir göstərsə də, tədqiqatçılar bunun dəyişməz olmadığını bildirirlər. Özünü ümumilikdə xoşbəxt hesab edən insanlar da stress, çətinliklər və mənfi emosiyalar yaşayırlar. Onların ümumi rifahı müəyyən mənada bu vəziyyətlərə necə reaksiya vermələrindən və hansı fəaliyyətləri seçmələrindən asılıdır. Xoşbəxtliklə bağlı bəzi məşhur elmi modellərdə insanın yaşadığı şəraitin — yaşayış yerinin, işinin, yaşının və münasibət statusunun — xoşbəxtliyə təsirinin təxminən 10 faiz olduğu, könüllü fəaliyyətlərin isə bu göstəriciyə 40 faizə qədər töhfə verə biləcəyi irəli sürülür. Lakin bu rəqəmlər bütün insanlara eyni şəkildə tətbiq olunan dəyişməz göstəricilər deyil, modellərə əsaslanan təxminlərdir. Onlar şəxsi davranışların və gündəlik seçimlərin əhəmiyyətini vurğulayır. Lara Aknin hesab edir ki, özünü təbiətən daha pessimist hesab edən insanlar da meditasiya və minnətdarlıq vərdişləri kimi elmi araşdırmalarla dəstəklənən üsulları tətbiq etməklə dünyaya daha müsbət baxmağı öyrənə bilərlər.
İnsan rifahının elmi tədqiqi 1970-ci illərdən, müasir tədqiqat istiqamətinin formalaşmağa başladığı dövrdən etibarən əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Əvvəllər nisbətən kiçik tədqiqat sahəsi olan xoşbəxtlik elmi hazırda həyat məmnunluğu, sosial münasibətlər və psixoloji sağlamlıq kimi müxtəlif istiqamətləri əhatə edir. Hər il nəşr olunan World Happiness Report hesabatının həmmüəlliflərindən və redaktorlarından biri olan Aknin bu inkişafın müəyyən çətinliklər də yaratdığını bildirir. Onun fikrincə, tədqiqatçıların getdikcə daha dar və ixtisaslaşmış mövzulara yönəlməsi sahənin parçalanmasına səbəb ola bilər.
Bununla belə, müzakirələrdə iştirak edən alimləri birləşdirən əsas məqsəd elmi cəhətdən əsaslandırılmış nəticələri insanların həyatını yaxşılaşdıran praktik yanaşmalara çevirməkdir.
Xoşbəxtlik yalnız fərdin özünə deyil, cəmiyyətə də fayda verir
Tədqiqatçılar şəxsi rifahın insanların başqalarına kömək etmək istəyinə və imkanlarına təsirini də araşdırıblar. Elmi araşdırmalar xoşbəxtliyin yalnız fərdi həyat məmnunluğu ilə deyil, digər insanlara dəstək göstərmək motivasiyasının artması ilə də əlaqəli olduğunu göstərir.
Lara Aknin hesab edir ki, dünyada çoxsaylı ciddi problemlərin yaşandığı bir dövrdə xoşbəxtlik axtarışı bəzən əhəmiyyətsiz görünə bilər. Lakin xoşbəxtliyin elmi araşdırılması vacibdir, çünki insanın özünü yaxşı hiss etməsi başqalarına yardım etmək istəyinə də müsbət təsir göstərə bilər. Onun sözlərinə görə, insanlar həyatlarından məmnun olduqda ətraf aləmdə baş verən proseslərdə iştirak etmək, sevdiklərinə qayğı göstərmək və yaşadıqları icmaların rifahına töhfə vermək üçün daha çox imkan və motivasiya əldə edirlər. Aknin səxavəti həm yardım edən, həm də yardım alan tərəfə fayda verən proses kimi xarakterizə edir. Başqalarına dəstək göstərmək münasibətləri və icmaları möhkəmləndirir, qayğı və qarşılıqlı bağlılığın daha geniş çevrəyə yayılmasına şərait yaradır. Beləliklə, tədqiqatçıların qənaətinə görə, xoşbəxtliyin əsasını yalnız maddi imkanlar və şəxsi nailiyyətlər deyil, insanın qurduğu münasibətlər, gündəlik seçimləri və başqalarına göstərdiyi qayğı da təşkil edir.
mənbə: scitechdaily.com
Şərhlər
Hələ təsdiqlənmiş şərh yoxdur.
Şərh yazın
Şərh yazmaq üçün hesabınıza daxil olun və e-poçtunuzu təsdiqləyin.