Alim qəhvənin orqanizmə təsirinin 7 gözlənilməz xüsusiyyətini açıqlayıb

Qəhvənin təsiri yalnız kofeinlə məhdudlaşmır. Onun tərkibindəki yüzlərlə bioloji aktiv maddə həzm sistemi, bağırsaq mikrobiomu, dərmanlar və qida maddələri ilə qarşılıqlı əlaqəyə girə bilər.

Qəhvə əsasən kofein və onun insanı daha ayıq və enerjili hiss etdirməsi ilə tanınır. Lakin bu içki isti suda həll olunmuş kofeindən daha mürəkkəbdir. Qəhvə qovrulmuş qəhvə dənələrindən hazırlanan və tərkibində yüzlərlə bioloji aktiv birləşmə olan mürəkkəb bitki ekstraktıdır. Bu maddələrin bəziləri kofeinsiz qəhvə içildikdə belə orqanizmə müxtəlif təsirlər göstərə bilər.

Avstraliya Katolik Universitetinin alimi Emma Bekket qəhvənin orqanizmə təsirinin ən qeyri-adi yeddi xüsusiyyətini açıqlayıb.

Qəhvə bəzi insanlarda reflüks əlamətlərini gücləndirə bilər. Reflüks zamanı mədə turşusu qida borusuna geri qayıdır. Bu vəziyyət yalnız ürək yanması ilə özünü göstərmir. Turşunun boğaza və tənəffüs yollarına təsiri öskürək, xırıltılı nəfəs və digər tənəffüs əlamətlərinə də səbəb ola bilər.  Kofein bəzi qlaukoma və ya göz daxili təzyiqi yüksək olan insanlarda gözün daxilindəki təzyiqi müvəqqəti artıra bilər. Göz daxili təzyiqin nəzarətdə saxlanılması görmə sinirinin zədələnməsinin qarşısının alınması baxımından vacibdir. Buna görə də bəzi insanlara qəhvə və digər kofeinli içkiləri məhdudlaşdırmaq tövsiyə edilə bilər. Qəhvə qulaqlara da dolayı təsir göstərə bilər. Orta qulağı burunun arxa hissəsi ilə birləşdirən kanalın normadan artıq açıq qalması ilə xarakterizə olunan açıq Yevstaxi borusu disfunksiyası zamanı insan öz səsini və hətta nəfəsini qeyri-adi dərəcədə yüksək eşidə bilər. Belə hallarda bəzi insanlara kofeinli içkiləri azaltmaq və kifayət qədər maye qəbul etmək tövsiyə olunur. 

Qəhvənin tərkibində diterpenlər adlanan maddələr var. Onlardan kafestol və kahveol ümumi xolesterinin, eləcə də “pis” xolesterin kimi tanınan LDL xolesterinin səviyyəsini artıra bilər. Lakin qısamüddətli klinik sınaqlarda həmin maddələrin lipoprotein(a) səviyyəsini azaltdığı da müşahidə edilib. Bu göstəricinin azalması bəzi hallarda infarkt və insult riskinin aşağı olması ilə əlaqələndirilir. Qəhvədəki digər maddələr, o cümlədən xlorogen turşular, qan təzyiqini müəyyən qədər azalda və damarların fəaliyyətini yaxşılaşdıra bilər. Bu səbəbdən qəhvənin ürək-damar sağlamlığının göstəricilərinə ümumi təsirinin necə olduğu hələ tam aydın deyil.

Qəhvədən faydalanan yalnız insan orqanizmi deyil. Laboratoriya tədqiqatları göstərir ki, bağırsaqlarda yaşayan mikroorqanizmlər də qəhvənin bəzi komponentlərindən istifadə edə bilər.

Qəhvənin tərkibindəki xlorogen turşuların bir hissəsi nazik bağırsaqda sorulmur və yoğun bağırsağa çatır. Burada bağırsaq mikroorqanizmləri həmin maddələri digər birləşmələrə parçalayır.

Qəhvədə həmçinin mürəkkəb karbohidratlar və qovurma zamanı yaranan melanoidinlər adlı maddələr var. Onlar da yoğun bağırsağa çata və burada bağırsaq mikrobları tərəfindən fermentasiya oluna bilər. Kiçikmiqyaslı insan tədqiqatları qəhvə qəbulunun bağırsaq mikrobiomunun tərkibini dəyişdirə biləcəyini göstərib. Lakin bu istiqamətdə sübutlar hələ inkişaf mərhələsindədir. Buna görə qəhvəni hazırda prebiotik adlandırmaq üçün kifayət qədər əsas yoxdur.

Qəhvənin insanı ayıq və diqqətli saxlaması onun ən məşhur xüsusiyyətidir. Lakin qəhvənin orqanizmə təsiri bununla məhdudlaşmır. Bir fincan qəhvənin tərkibində həzm sistemi, bağırsaq mikroorqanizmləri, dərmanlar, qida maddələri və digər bioloji proseslərlə qarşılıqlı əlaqəyə girə bilən yüzlərlə müxtəlif birləşmə var. Bu təsirlərin bir qismi yaxşı öyrənilsə də, bəzi mexanizmlər hələ tam aydın deyil. Buna görə qəhvənin orqanizm üçün təsirini yalnız “kofein verir” kimi izah etmək kifayət etmir.

mənbə: scitechdaily.com