Yeni araşdırma yaş artdıqca orqanizmin istilik istehsal edən təbii sisteminin niyə zəiflədiyini izah edən bioloji mexanizmi müəyyən edib. Alimlər aşkar ediblər ki, sinir hüceyrələri, immun hüceyrələri və istilik yaradan piy toxuması arasındakı əlaqələr yaşlandıqca dəyişir. Yaşlı siçanlar üzərində aparılan təcrübələr isə bu prosesin müəyyən dərəcədə geri çevrilə biləcəyini göstərib. İnsan yaşlandıqca bədən temperaturunu qorumaq və soyuq havaya uyğunlaşmaq çətinləşə bilər. Bu vəziyyət əvvəllər əsasən qan dövranında və əzələ kütləsində baş verən dəyişikliklərlə əlaqələndirilsə də, yeni tədqiqat problemin daha dərin bioloji səbəblərinin olduğunu göstərir. Orqanizmdə xüsusi bir piy toxuması növü mövcuddur. Bu toxuma temperatur aşağı düşdükdə kaloriləri yandıraraq istilik yaradır və bədənin daxili qızdırıcısı kimi fəaliyyət göstərir. Lakin yaş artdıqca bu sistemin reaksiyası zəifləyir. Nəticədə orqanizmin həm soyuğa uyğunlaşması, həm də enerjidən istifadə mexanizmi dəyişə bilər.
ABŞ-ın “City of Hope” tədqiqat mərkəzinin alimləri bu təbii istilik istehsalı sisteminin yaşla əlaqədar zəifləməsinin arxasında dayanan bioloji mexanizmi müəyyən ediblər.
Nature jurnalında dərc olunan araşdırmada sinir sistemi, immun hüceyrələri və istilik istehsal edən piy toxuması arasındakı qarşılıqlı əlaqənin zamanla necə dəyişdiyi göstərilib.
Tədqiqatın müvafiq müəllifi, “City of Hope” mərkəzinin Artur Riqs Diabet və Metabolizm Tədqiqat İnstitutunun dosenti doktor Qiong “Annabel” Wang bildirib ki, orqanizmin bu prosesi necə idarə etdiyini anlamaq piylənmə, ikinci tip diabet və digər metabolik xəstəliklərin öyrənilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Orqanizmdə istilik istehsal edən piy toxuması müxtəlif aktivlik səviyyəsinə malik hüceyrələrdən ibarətdir.
“City of Hope” alimlərinin əvvəlki araşdırmaları göstərmişdi ki, bu hüceyrələrin bəzilərində istilik istehsalını təmin edən UCP1 zülalı çox, digərlərində isə daha az miqdarda olur. UCP1 zülalının səviyyəsi aşağı olan hüceyrələr daha az istilik yaradır. Yeni tədqiqatda insanlardan götürülmüş istilik istehsal edən piy toxuması nümunələrində də oxşar hüceyrə müxtəlifliyi müəyyən edilib. Bununla belə, araşdırmaların əksəriyyəti siçanlar üzərində aparılıb.
Alimlərin fikrincə, bu müxtəliflik orqanizmdə əlavə istilik istehsalı ehtiyatı yaradır. Temperatur aşağı düşdükdə sinir sistemindən və immun hüceyrələrindən gələn siqnallar daha az aktiv hüceyrələri istilik istehsalını artırmağa təşviq edir. İstilik tələbatı azaldıqda isə sistem yenidən aktivliyini aşağı sala bilir.
Lakin yaşlı siçanlarda bu uyğunlaşma mexanizminin ləngidiyi müşahidə olunub. Onların istilik istehsal edən piy toxuması daha çox istilik yaratmaq qabiliyyətini saxlayıb, amma bu reaksiyanın baş verməsi daha uzun vaxt tələb edib. Nəticədə heyvanlar soyuğa məruz qaldıqda bədən temperaturlarını qorumaqda daha çox çətinlik çəkiblər.
Tədqiqatçılar istilik istehsalının gecikməsinə səbəb olan bioloji mexanizmin qarşısını almağın mümkün olub-olmadığını da yoxlayıblar. Bunun üçün mifepriston preparatından istifadə edərək həmin mexanizmin müəyyən bir hissəsini bloklayıblar. Nəticədə yaşlı siçanlarda istilik istehsalının bir hissəsi bərpa olunub. Təcrübədən sonra heyvanların daha çox istilik yaratdığı və daha çox enerji sərf etdiyi müəyyən edilib. Bu nəticə yaşlanma ilə əlaqədar istilik istehsal edən piy toxumasının funksiyasındakı zəifləmənin ən azı müəyyən hissəsinin geri çevrilə biləcəyini göstərir.
Doktor Wang bildirib:
“Bu ehtimal yalnız bədənin isti qalması baxımından əhəmiyyət daşımır. İstilik istehsal edən piy toxuması həm də qlükoza və yağları yandırır, lakin onun aktivliyi yaş artdıqca azalmağa meyllidir. Alimlər bu fəaliyyəti təhlükəsiz və dəqiq şəkildə bərpa etməyin yolunu tapa bilsələr, aparılan fundamental tədqiqatlar piylənmə və ikinci tip diabet də daxil olmaqla, yaşla əlaqəli metabolik problemlərin daha dərindən anlaşılmasına kömək edə bilər”.
Alimlər hesab edirlər ki, əldə olunan nəticələr yaşlanma zamanı orqanizmdə enerji mübadiləsinin niyə dəyişdiyini anlamaq üçün yeni imkanlar yaradır. İstilik istehsal edən piy toxumasının fəaliyyəti yalnız bədən temperaturunun qorunmasında deyil, qlükoza və yağ mübadiləsində də iştirak edir. Buna görə də həmin sistemin zəifləməsi metabolik sağlamlığa da təsir göstərə bilər. Bununla belə, tədqiqatın nəticələri hələlik əsasən heyvanlar üzərində aparılan təcrübələrə əsaslanır. Mifepristonun yaşlı insanlarda istilik istehsalını bərpa etmək və ya metabolik xəstəliklərin qarşısını almaq üçün təhlükəsiz və effektiv müalicə vasitəsi olduğunu demək üçün əlavə araşdırmalar tələb olunur.
mənbə: scitechdaily.com





Şərhlər
Hələ təsdiqlənmiş şərh yoxdur.
Şərh yazın
Şərh yazmaq üçün hesabınıza daxil olun və e-poçtunuzu təsdiqləyin.