Günəş Avropada yoxa çıxacaq: nadir görülən tam Günəş tutulması canlı yayımlanacaq

Avropanın bir sıra bölgələrində 12 avqust 2026-cı ildə nadir tam Günəş tutulması müşahidə olunacaq. Tutulmanın ən yaxşı izlənə biləcəyi ölkələrdən biri İspaniya olacaq. Avropa Kosmik Agentliyi (ESA) hadisəni İspaniyadakı Javalambre Astrofizika Rəsədxanasından canlı yayımlayacaq.

12 avqustda nadir tam Günəş tutulması Avropanın bəzi bölgələrini qaranlığa qərq edəcək. Dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayan insanlar isə bu nadir astronomik hadisəni canlı izləyə biləcəklər.

Avropa Kosmik Agentliyi (ESA) yayımı avqustun 12-də saat 19:30-da (CEST) başlayacaq. Yayım zamanı teleskop görüntüləri, dron çəkilişləri və mütəxəssislərin izahları təqdim olunacaq.

İzləyicilər tutulmanı ESA-nın internet televiziyası və YouTube kanalı vasitəsilə izləyə biləcəklər.

Tam Günəş tutulması necə baş verir?

Günəş tutulması Ayın Yer ilə Günəş arasından keçərək Günəşin qarşısını kəsməsi zamanı baş verir. Ay Günəşin qarşısını tamamilə örtdükdə isə Yer səthinin müəyyən hissəsində qısa müddətə tam qaranlıq yaranır. Günəşin parlaq səthi Ay tərəfindən örtüldükdə onun normalda görünməyən zəif və seyrək xarici atmosferi – korona müşahidə oluna bilir. Tutulma zamanı səmada ulduzlar və planetlər görünə, temperatur aşağı düşə və küləyin gücü arta bilər. Hətta quş və həşəratların davranışında da gecənin başladığını göstərən dəyişikliklər müşahidə oluna bilər.

Tutulma Avropanın hansı ərazilərindən görünəcək?

12 avqust 2026-cı ildə Günəş tutulması Avropanın geniş hissəsində müşahidə ediləcək. Ayın Günəşi tamamilə örtdüyü tam tutulma zolağı Qrenlandiya və İslandiyadan keçəcək, daha sonra Portuqaliyanın şimal-şərqindəki kiçik bir əraziyə və İspaniyaya çatacaq. Avropanın digər bölgələrində isə qismən Günəş tutulması müşahidə olunacaq. Bu zaman Ay Günəşin qarşısını tam örtməyəcək və Günəş sanki bir tərəfdən “dişlənmiş” kimi görünəcək. Nəticədə gündüz işığı müəyyən qədər zəifləyəcək.

ESA tutulma ilə bağlı əsas canlı yayımı İspaniyanın Teruel bölgəsində yerləşən Javalambre Astrofizika Rəsədxanasından həyata keçirəcək. Tutulmanın İspaniya ərazisindən qərbdən şərqə doğru keçməsi gözlənilir. Ölkənin hadisəni müşahidə etmək üçün əlverişli şəraitə malik olduğu bildirilir. Canlı yayım zamanı mükafatlı kosmik alim və elmi kommunikator Dame doktor Meggi Aderin aparıcılıq edəcək.

Yayımda ESA-nın Elm üzrə direktoru, professor Karol Mundell, həmçinin ESA alimləri Endi To, Miho Janvier və Martin Hewitson iştirak edəcəklər. Javalambre rəsədxanasının direktoru Xavyer Senarro da tədbirə qoşulacaq. Canlı müsahibələr, elmi izahlar və görüntülər vasitəsilə Günəş və onun tacı, cazibə qüvvəsi haqqında təsəvvürlərimizi dəyişdirən məşhur Günəş tutulması, eləcə də ESA-nın kosmosda süni Günəş tutulmaları yaratmaq istiqamətində apardığı işlər haqqında məlumat veriləcək.

Javalambredə 81 saniyəlik tam qaranlıq

Bu zaman Javalambre rəsədxanasında 1 dəqiqə 21 saniyə ərzində tam tutulma müşahidə olunacaq. Ay həmin qısa müddət ərzində Günəşi tamamilə örtəcək və rəsədxananın yerləşdiyi ərazi qaranlığa qərq olacaq. Canlı yayımda teleskop görüntüləri və dron çəkilişləri təqdim ediləcək. Aparıcı Meggi Aderin və ESA-nın Elm üzrə direktoru Karol Mundell də tutulmanı müşahidə etdikləri zaman təəssüratlarını bölüşəcəklər. Yayımın ingilis dilində aparılacağı və təxminən saat 20:45-də (CEST) başa çatacağı gözlənilir.

Javalambre Astrofizika Rəsədxanası tam tutulma zolağının üzərində yerləşən dünya səviyyəli astronomiya mərkəzlərindən biridir. Rəsədxanada iki əsas peşəkar teleskop fəaliyyət göstərir. Bu teleskoplar səmanın geniş sahələrini müşahidə edərək alimlərə qalaktikaları, qaranlıq enerjini və kainatın böyükmiqyaslı quruluşunu araşdırmağa imkan verir. Məkan Günəş tutulmasını izləmək üçün də əlverişlidir. Burada buludluluq nisbətən az, işıq çirklənməsi aşağıdır və qərb üfüqünün görünüşü xüsusilə aydındır. Bu amil əhəmiyyətlidir, çünki Ay Günəşin qarşısından keçərkən Günəş üfüqdə batmağa yaxın olacaq. Tutulmanı daha yaxından izləmək üçün rəsədxanaya bir neçə kiçik teleskop da gətiriləcək. Bu teleskoplardan alınan canlı görüntülər Ayın Günəşin qarşısından tədricən keçməsini və tutulmanın müxtəlif mərhələlərini nümayiş etdirəcək. Yayım zamanı rəsədxananın direktoru Xavyer Senarro Javalambre haqqında məlumat verəcək və obyektin ESA-nın gələcək kosmik elm missiyalarından biri üçün əhəmiyyətini izah edəcək.

ESA yalnız Javalambre rəsədxanasından alınan görüntülərlə kifayətlənməyəcək. Tutulma zolağında yerləşən digər iki ərazidən də əlavə canlı yayımlar təşkil olunacaq. Bununla hadisənin aydın və yüksək keyfiyyətli görüntülərinin əldə olunması ehtimalı artırılacaq. Yayımlardan biri ESA-nın Leonda təşkil etdiyi ictimai tədbirdən həyata keçiriləcək. Digər canlı görüntülər isə Palensiya əyalətinin Fromista şəhərindən təqdim olunacaq. Burada ESA-nın əməkdaşı Alejandro Sançes de Migel Günəş tutulmasını müşahidə edəcək. O, Andalusiya Astrofizika İnstitutu, Madrid Komplutense Universiteti və Stars4All Fondu ilə əməkdaşlıq edir.

Beləliklə, 12 avqustda baş verəcək tam Günəş tutulması həm elmi baxımdan mühüm müşahidə imkanları yaradacaq, həm də dünyanın müxtəlif yerlərindəki insanlar üçün nadir astronomik hadisəni canlı izləmək imkanı verəcək.

mənbə: www.sciencedaily.com