Yeni araşdırma ana südü ilə qidalanmanın uğurunu necə qiymətləndirdiyimizi və bunun valideynlərə təsirlərini araşdırıb

Ana südü ilə qidalandırmanın uğurunu yalnız onun nə qədər davam etməsi ilə qiymətləndirmək kifayət olmaya bilər. Yale Universitetinin alimlərinin yeni araşdırması göstərir ki, valideynin öz məqsədinə çatıb-çatmadığı, nəticədən məmnunluğu və emosional vəziyyəti də nəzərə alınmalıdır. Araşdırmaya görə, ana südü ilə qidalandırmanı dayandırmış iştirakçıların 40 faizinin prenatal dövrdə müəyyən etdiyi məqsədə çata bilmədiyi müəyyən edilib. Bu şəxslərin təxminən 60 faizi nəticədən məyus olduğunu bildirib. Məqsədinə çata bilməyən iştirakçılarda ana südü ilə qidalandırma təcrübəsindən ümumi məmnunluq və özünü uğurlu hesab etmə səviyyəsi digər iştirakçılarla müqayisədə bir neçə dəfə aşağı olub.

Araşdırma JAMA Network Open jurnalında dərc edilib.

“Uğurlu ana südü ilə qidalandırma” yalnız müddətlə ölçülməməlidir

Ana südü ilə qidalandırma üzrə tədqiqatlarda ənənəvi olaraq əsas göstəricilərdən biri onun nə qədər müddət davam etməsidir. Lakin Yale Tibb Məktəbinin tədqiqatçısı Deanna Nardellanın fikrincə, bu yanaşma valideynin real təcrübəsinin mühüm hissələrini nəzərə almaya bilər. Alimlər insan mərkəzli nəticələrin — məsələn, valideynin rifahı və emosional sağlamlığının — ana südü ilə qidalandırma təcrübəsini anlamaq üçün vacib olduğunu bildirirlər. Bu baxımdan mühüm göstəricilərdən biri insanın hamiləlik dövründə müəyyən etdiyi ana südü ilə qidalandırma məqsədinə çatıb-çatmadığıdır. Yeni araşdırmada tədqiqatçılar iştirakçıların əvvəlcədən müəyyən etdiyi məqsədin konkret müddətini qiymətləndirməyiblər. Bunun əvəzinə onlardan məqsədlərinə çatdıqlarını, çatmadıqlarını və ya hələ də həmin məqsədə doğru davam etdiklərini bildirmələri istənilib. Məqsədinə çatmayan iştirakçılardan isə bu nəticə ilə özlərini rahat hiss edib-etmədikləri və ya nəticədən məyus olub-olmadıqları soruşulub. Bundan əlavə, iştirakçılar ana südü ilə qidalandırma təcrübəsindən ümumi məmnunluqlarını və özlərini nə dərəcədə uğurlu hesab etdiklərini beşballıq şkala üzrə qiymətləndiriblər.

Tədqiqatçılar əvvəlki onilliklərdə ABŞ-da aparılmış araşdırmalarla müqayisədə öz nümunələrində ana südü ilə qidalandırma məqsədlərinə çata bilməyən insanların payının bir qədər aşağı olduğunu müəyyən ediblər. 2005–2007-ci illərdə ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzinin (CDC) məlumatları əsasında aparılan əvvəlki araşdırmalar, eləcə də 2013-cü ildə Qadınlar, Körpələr və Uşaqlar üçün Xüsusi Əlavə Qidalanma Proqramının (WIC) məlumatları göstərirdi ki, insanların təxminən yarısı, bəzi qruplarda isə dörddə üçə qədəri ana südü ilə qidalandırmanı istədiyindən və ya planlaşdırdığından daha tez dayandırıb.

Sonrakı illərdə ana südü ilə qidalandırmanı dəstəkləmək məqsədilə ABŞ-da müxtəlif siyasət və proqramlar tətbiq edilib və genişləndirilib. Bunlara “Körpə Dostu Xəstəxana” təşəbbüsü, “Əlverişli Qulluq haqqında” Qanun və PUMP Act kimi tədbirlər daxildir.

Yeni araşdırmada Yale alimləri 2026-cı ildə keçirilmiş milli sorğunun məlumatlarını ikinci dəfə təhlil ediblər. Sorğu üçün ABŞ-da doğulmuş, 3–24 aylıq tam müddətli körpəsi olan 712 yetkin şəxs cəlb edilib. İştirakçıların araşdırmaya daxil edilməsi üçün onların tam müddətli doğuşdan sonra süd sağan cihazdan istifadə etdiklərini bildirmələri tələb olunub. Sorğu əsasən real həyatda süd sağan cihazlardan istifadə təcrübəsini araşdırmaq üçün hazırlanmışdı. Suallar CDC-nin əvvəlki sorğuları, o cümlədən Infant Feeding Practices Survey-II, National Immunization Survey və Pregnancy Risk Assessment Monitoring System məlumatlarına əsasən uyğunlaşdırılıb. Sorğu klinik və icma əsaslı ana və uşaq sağlamlığı üzrə mütəxəssislərlə sınaqdan keçirilib. Bundan başqa, yaxın zamanda və ya hazırda süd sağan cihazdan istifadə edən şəxslərlə müsahibələr aparılıb.

Araşdırmanın nəticələrinə görə, iştirakçıların üçdə birindən çoxunun prenatal dövrdə müəyyən etdiyi ana südü ilə qidalandırma məqsədi yerinə yetirilməyib. Məqsədinə çata bilməyənlərin təxminən üçdə ikisi bu nəticədən məyus olduğunu bildirib. Bu şəxslər ana südü ilə qidalandırma təcrübəsindən daha aşağı səviyyədə məmnunluq və uğur hiss etdiklərini bildiriblər.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu nəticələr ana südü ilə qidalandırma məqsədlərinin yerinə yetirilməməsinin doğuşdan sonrakı dövrdə emosional və psixi sağlamlığa mümkün mənfi təsirini göstərir. Onların fikrincə, yüksək səviyyədə ana südü ilə qidalandırma niyyətinin və məqsədlərinin mövcud olması, lakin bəzi insanların bu məqsədlərə çata bilməməsi problemin yalnız fərdi motivasiya ilə izah edilməməli olduğunu göstərir.

Araşdırmada ana südü ilə qidalandırma məqsədinə çata bilməmə ehtimalının bəzi qruplarda daha yüksək olduğu müəyyən edilib. Bu ehtimal:

• tibbi xəstəlikləri olan şəxslərdə;

• psixi sağlamlıq problemləri olan şəxslərdə;

• Medicaid sığortasından istifadə edənlərdə;

• daha qısa müddətli və ya ümumiyyətlə ailə məzuniyyəti olmayan şəxslərdə daha yüksək olub.

Tədqiqatçılar bu nəticələrin ana südü ilə qidalandırmanın davam etdirilməsində səhiyyə sistemi, sığorta qurumları, iş yeri siyasəti və dövlət proqramlarının rolunu göstərdiyini bildirirlər. Onların fikrincə, ana südü ilə qidalandırmada yaranan çətinliklərin vaxtında müəyyənləşdirilməsi və ailələrə əlçatan, fərdi ehtiyaclara uyğun və elmi əsaslı dəstəyin göstərilməsi vacibdir.

Gələcək tədqiqatlarda fərdi təcrübə daha çox nəzərə alına bilər

Yale tədqiqatçıları hesab edirlər ki, gələcək araşdırmalarda ana südü ilə qidalandırmanın nəticələrini yalnız müddətlə ölçmək əvəzinə, insanın öz məqsədi, məmnunluğu, emosional vəziyyəti və dəstəyə çıxışı kimi amillərə də diqqət yetirmək lazımdır.

Deanna Nardellanın sözlərinə görə, yeni yanaşma gələcəkdə ana südü ilə qidalandırma zamanı yaranan problemləri daha etibarlı şəkildə müəyyənləşdirməyə və ailələrə onların ehtiyaclarına uyğun dəstək göstərməyə kömək edə bilər.

Beləliklə, araşdırmanın əsas mesajı ana südü ilə qidalandırmanın müəyyən müddət davam etdirilməsini “uğurun” yeganə ölçüsü kimi qəbul etməkdənsə, valideynin öz məqsədinə çatması və bu prosesdə özünü necə hiss etməsinin də nəticənin mühüm hissəsi kimi qiymətləndirilməsidir.

mənbə: medicalxpress.com