Alimlər immun hüceyrələrin “toxunma hissinə” malik olduğunu aşkar ediblər

Alimlər immun sisteminin mühüm hüceyrələrindən olan T hüceyrələrinin ətraflarındakı toxumaların fiziki xüsusiyyətlərini hiss edə bildiyini müəyyən ediblər. Yeni araşdırma göstərir ki, bu hüceyrələr toxumanın sərtliyinə uyğunlaşaraq uzunmüddətli immun müdafiədə mühüm rol oynayan yaddaş hüceyrələrinə çevrilə bilər.

Araşdırma Kanadanın MakGill Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılıb və nəticələr Nature Immunology jurnalında dərc olunub.

Alimlər uzun müddət hesab edirdilər ki, infeksiya aradan qalxdıqdan sonra toxumalarda qalan və təhlükə yenidən ortaya çıxdıqda sürətlə cavab verən toxuma-rezident yaddaş T hüceyrələri əsasən biokimyəvi siqnalların təsiri ilə formalaşır.

Yeni araşdırma isə T hüceyrələrinin ətraf mühitin mexaniki xüsusiyyətlərini, xüsusilə toxumanın sərtliyini də hiss edə bildiyini ortaya qoyub.

MakGill Universitetinin Fiziologiya fakültəsinin professoru və tədqiqatın rəhbəri Cudit Mandl bildirib ki, bu nəticə immun hüceyrələri haqqında təsəvvürlərə yeni yanaşma gətirir.

Onun sözlərinə görə, T hüceyrələri ətraflarını “hiss edə” və həmin mühitə uyğunlaşa bilir. Bu isə fiziki mühitin immun hüceyrələrinin davranışını formalaşdıran aktiv amillərdən biri olduğunu göstərir.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, toxumalarda mövcud olan daha güclü mexaniki qüvvələrə uyğunlaşmaq yaddaş T hüceyrələrinin uzun müddət yaşaması üçün vacib ola bilər.

Alimlər insan və siçanlardan əldə edilmiş immun hüceyrələrini müxtəlif sərtlik səviyyələrini təqlid edən xüsusi hazırlanmış kollagen gellərinə yerləşdiriblər.

Təcrübələr zamanı maraqlı nəticə əldə olunub: gel nə qədər sərt olubsa, T hüceyrələrinin toxuma-rezident yaddaş hüceyrələrinə daha çox bənzəməsi ehtimalı da bir o qədər artıb.

Tədqiqatçılar həmçinin sərt mühitdə yerləşən CD8+ T hüceyrələrinin formasında dəyişikliklər, hərəkət qabiliyyətinin azalması və nüvə lamin A/C zülalının ifadəsinin artması kimi xüsusiyyətlər müşahidə ediblər.

Alimlərin fikrincə, bu kəşf gələcəkdə autoimmun xəstəliklərin, allergiyaların və transplantasiya zamanı orqanların rədd edilməsinin müalicəsi üçün yeni yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər. Bu xəstəliklərdə T hüceyrələri səhvən sağlam toxumalara hücum edə bilir.

Nəticələrin xərçəng araşdırmaları üçün də əhəmiyyətli ola biləcəyi bildirilir.

Şişlər çox vaxt sıx quruluşa malik olur və immun hüceyrələrinin onların daxilinə keçməsini çətinləşdirir. T hüceyrələrinin belə fiziki mühitlərə necə uyğunlaşdığını anlamaq gələcəkdə şiş toxumasına daha yaxşı daxil olaraq xərçəng hüceyrələrinə hücum edə bilən immunoterapiyaların hazırlanmasına imkan verə bilər.

Tədqiqatçıların qarşısında indi daha bir mühüm sual dayanır: T hüceyrələrinə ətraf mühitin sərtliyini “hiss etməyə” imkan verən molekulyar sensor hansıdır?

Alimlər həmin sensoru müəyyənləşdirməklə fiziki qüvvələrin T hüceyrələrində bioloji dəyişikliklərə necə çevrildiyini daha dəqiq anlamağa çalışacaqlar.

Yeni nəticələr göstərir ki, immun hüceyrələrinin davranışını yalnız kimyəvi siqnallar deyil, onların yerləşdiyi toxumanın fiziki quruluşu və sərtliyi də formalaşdıra bilər.

mənbə: phys.org