Araşdırma göstərir ki, düşüncənin dili təbii dil deyil

ABŞ-ın Massaçusets Texnologiya İnstitutunun (MIT) Makqovern Beyin Araşdırmaları İnstitutunun alimləri müəyyən ediblər ki, məntiqi mühakimə yürütmək üçün dil zəruri deyil. PNAS jurnalında dərc olunmuş tədqiqat göstərir ki, hətta dil qabiliyyətləri ciddi şəkildə zədələnmiş insanlar da məntiqi düşünmə tələb edən tapşırıqları uğurla yerinə yetirə bilirlər. Beyin görüntüləmə nəticələri isə dilin emalına cavabdeh sahələrin bu prosesə cəlb olunmadığını ortaya qoyub.

Tədqiqatın rəhbərləri, MIT-in dosenti Evelina Fedorenko və postdoktorant Houp Kin, məntiq və dil arasında struktur oxşarlıqların olduğunu qəbul etsələr də, beynin məntiqi mühakimə üçün ayrıca sistemdən istifadə etdiyini güman edirdilər. Onların fikrincə, dil daha çox məntiqi nəticələrin ifadəsi və ünsiyyət üçün vacibdir.

Bu fərziyyəni yoxlamaq üçün alimlər London Universitet Kollecinin tədqiqatçıları ilə birlikdə insult nəticəsində beynin dil mərkəzləri zədələnmiş iki pasiyentlə çalışıblar. İştirakçılara dil istifadəsi tələb etməyən məntiq tapmacaları təqdim olunub. Pasiyentlər sağlam nəzarət qrupu qədər uğurlu nəticələr göstərib və çıxardıqları qaydaları jestlər və rəsmlər vasitəsilə izah edə biliblər.

Bundan əlavə, sağlam könüllülərdə funksional maqnit-rezonans tomoqrafiyası vasitəsilə beyin fəaliyyəti araşdırılıb. Nəticələr həm induktiv, həm də deduktiv məntiqi mühakimə zamanı dil sisteminin aktivləşmədiyini göstərib. Əvəzində, mürəkkəb problemlərin həllində iştirak edən “çoxsaylı tələblər şəbəkəsi” induktiv mühakimə zamanı fəallaşsa da, deduktiv mühakimədə əhəmiyyətli rol oynamayıb.

Alimlərin fikrincə, bu nəticələr afaziyalı insanların intellektual qabiliyyətlərinin düzgün qiymətləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Tədqiqat həmçinin süni intellekt sistemləri ilə insan beyninin məntiqi düşünmə mexanizmləri arasındakı fərqlərin öyrənilməsi üçün yeni istiqamətlər açır.

mənbə: medicalxpress.com