Azərbaycanın yanacaq ticarətində diqqətçəkən mənzərə: Kimdən alırıq, kimə satırıq?

Azərbaycan 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında xarici ölkələrdən müxtəlif markalı benzin, aviasiya yanacağı və digər neft məhsulları idxal edib. Eyni zamanda, ölkədən xarici bazarlara böyük həcmdə yanacaq satılıb.

Oxu.Az rəsmi məlumatlara istinadən xəbər verir ki, hesabat dövründə Azərbaycana 120 min 529.88 ton "Aİ-95" markalı benzin gətirilib. İdxalın ümumi dəyəri 120 milyon 244.13 min ABŞ dolları təşkil edib.

Bu markalı benzinin ən böyük tədarükçüsü Bolqarıstan olub. Həmin ölkədən 42 min 881.51 ton, Rusiyadan 31 min 240.97 ton, Belarusdan 21 min 460.75 ton, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən 9 000.15 ton, Yunanıstandan 8 058.23 ton, Rumıniyadan 4 349.13 ton, Qazaxıstandan 3 290.32 ton, Türkiyədən 181.82 ton, Gürcüstandan isə 67.01 ton "Aİ-95" benzini alınıb.

Eyni dövrdə Azərbaycan 5 516.52 ton "Aİ-95" benzini ixrac edib. Ümumi dəyəri 3 milyon 856.5 min dollar olan məhsulun 3 773.3 tonu Gürcüstana, 1 743.22 tonu isə Ermənistana satılıb.

"Aİ-92" markalı benzinin idxalı 3 918.94 ton, dəyəri isə 2 milyon 891.56 min dollar olub. Bu məhsulun 3 413.8 tonu Rusiyadan, 505.14 tonu İraqdan gətirilib.

Hesabat dövründə 5 484.3 ton "Aİ-92" benzini də ixrac edilib. Bunun 3 413.8 tonu Gürcüstana, 1 950.85 tonu Ermənistana, 119.65 tonu isə Tacikistana göndərilib. İxracın ümumi dəyəri 4 milyon 450.78 min dollar təşkil edib.

Bundan başqa, ölkəyə oktan ədədi 98 və daha yüksək olan, qurğuşun miqdarı müəyyən edilmiş həddi keçməyən 1 422.15 ton benzin idxal edilib. Ümumi dəyəri 1 milyon 805.81 min dollar olan bu məhsul Rumıniyadan (544.89 ton), Rusiyadan (460.31 ton) və Belarusdan (416.95 ton) alınıb.

Dizel yanacağı da daxil olmaqla qazoylların xarici ticarətində isə ixrac idxalı dəfələrlə üstələyib. Rəsmi gömrük təsnifatında ağır distilyatlar və qazoyllar kimi göstərilən bu məhsul qrupuna dizel yanacağı ilə yanaşı, digər təyinatlı qazoyllar da daxildir.

Səkkiz ay ərzində Azərbaycan xaricə 307 min 227.67 ton belə məhsul satıb. İxracın ümumi dəyəri 298 milyon 458.82 min dollar olub.

Ən böyük alıcı Gürcüstan olub. Bu ölkəyə 86 min 320.03 ton məhsul göndərilib. Ukraynaya 60 min 666.1 ton, Liviyaya 49 min 248.26 ton, Türkiyəyə 34 min 638.81 ton, Bolqarıstana 17 min 55.56 ton, Ermənistana 14 min 973.44 ton, Əfqanıstana isə 12 min 934.2 ton qazoyl ixrac edilib.

Digər alıcılar arasında Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (8 645.28 ton), Qazaxıstan (8 371.59 ton), Rumıniya (5 921.73 ton), Türkmənistan (3 468.33 ton), Niderland (2 335.48 ton), Tacikistan (1 552.47 ton), Qırğızıstan (564.04 ton), Rusiya (412 ton), Böyük Britaniya (62.9 ton) və İtaliya (57.45 ton) yer alıb.

Bu məhsul qrupu üzrə idxal isə cəmi 736.74 ton təşkil edib. Bunun 628.4 tonu İraqdan, 107.32 tonu Türkiyədən, bir tonu Çindən, 0.02 tonu isə ABŞ-dan gətirilib. İdxalın ümumi dəyəri 438.41 min dollar olub.

Aviasiya yanacağının xarici ticarətində də həm idxal, həm ixrac qeydə alınıb. Azərbaycan yanvar-avqust aylarında 57 min 630.34 ton reaktiv mühərriklər üçün kerosin idxal edib. Bunun 35 min 911.11 tonu Rusiyadan, 15 min 546.17 tonu Türkmənistandan, 6 173.06 tonu isə Türkiyədən alınıb. İdxalın ümumi dəyəri 67 milyon 330.27 min dollar təşkil edib.

Eyni dövrdə ölkədən 65 min 872.21 ton aviasiya kerosini ixrac olunub. Satışın ümumi dəyəri 66 milyon 275.3 min dollar olub.

Bu məhsulun ən böyük alıcısı Lüksemburq olub. Həmin ölkəyə 26 min 717.75 ton aviasiya yanacağı göndərilib. Rusiyaya 8 848.99 ton, Türkiyəyə 6 223.78 ton, Belçikaya 5 970.82 ton, Fransaya 4 002.1 ton, ABŞ-a 3 171.75 ton, Səudiyyə Ərəbistanına 1 307.76 ton, Macarıstana isə 1 233.75 ton məhsul ixrac edilib.

Hindistan, Almaniya, Polşa, Belarus, Çin, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Qətər də aviasiya kerosininin alıcıları arasında yer alıb.

Digər kerosin məhsullarının idxalı isə 6 156.23 ton, ümumi dəyəri 10 milyon 615.73 min dollar təşkil edib. Məhsul əsasən Belçika və İrandan gətirilib.

Maye yanacaq məhsullarının xarici ticarətində də ixrac üstünlük təşkil edib. Azərbaycan səkkiz ay ərzində emalın xüsusi prosesləri və kimyəvi çevrilmələr üçün nəzərdə tutulan 208 min 608.12 ton maye yanacaq ixrac edib. Satışın ümumi dəyəri 53 milyon 94.14 min dollar olub.

Ən böyük alıcılar Cəbəllütariq (55 min 379.51 ton), Malta (54 min 22.48 ton), Türkmənistan (23 min 169.09 ton), İspaniya (17 min 957.1 ton), Türkiyə (16 min 776.64 ton), Rumıniya (15 min 205.71 ton), Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (14 min 588.52 ton) və Niderland (9 981.87 ton) olub. Gürcüstana 1 409.72 ton, İtaliyaya isə 117.49 ton məhsul satılıb.

Bu kateqoriya üzrə idxal 6 028.79 ton, ümumi dəyəri isə 1 milyon 947.31 min dollar təşkil edib. Məhsulun 5 060.49 tonu Türkmənistandan, 487.78 tonu Gürcüstandan, 476.05 tonu İraqdan, 4.44 tonu İrandan, 0.03 tonu isə Türkiyədən alınıb.

Emalın xüsusi prosesləri və kimyəvi çevrilmələr üçün nəzərdə tutulan sürtkü yağları və müvafiq neft məhsullarının ticarətində isə idxal üstünlük təşkil edib. Hesabat dövründə bu kateqoriya üzrə 53 min 951.49 ton məhsul idxal edilib. İdxalın ümumi dəyəri 105 milyon 732.51 min dollar olub.

Ən böyük tədarükçü Rusiya olub - 30 min 533.62 ton. Sonrakı yerlərdə Türkiyə (7 315.86 ton), Almaniya (4 155.21 ton), Belçika (1 671.53 ton) və Türkmənistan (1 659.22 ton) qərarlaşıb.

Eyni dövrdə ölkədən 24 min 44.73 ton bu kateqoriyaya aid məhsul ixrac edilib. İxracın ümumi dəyəri 40 milyon 218.52 min dollar təşkil edib. Ən böyük alıcı Bolqarıstan (4 021.05 ton) olub. Ukrayna (1 954.68 ton), Niderland (1 696.59 ton), İraq (1 619.98 ton), Türkmənistan (1 326.8 ton), İspaniya (1 250.49 ton) və Türkiyə (1 017.24 ton) də əsas ixrac istiqamətləri sırasında yer alıb.

Beləliklə, səkkiz ayda Azərbaycanın "Aİ-95" benzini üzrə idxalı ixracından təxminən 22 dəfə çox olub. Dizel yanacağı da daxil olmaqla qazoylların ixracı isə idxalını 417 dəfədən çox üstələyib.

Aviasiya kerosinində də ixrac həcmi idxaldan 8 241.87 ton çox olub. Bununla belə, idxalın ümumi dəyəri ixracdan təxminən 1.05 milyon dollar yüksək olub.

Abbas Mirzəyev