Son xəbərlər
TİBB VƏ SAĞLAMLIQ

Gün ərzində oturaq həyat tərzini qısa gəzintilərlə əvəz etmək qan şəkərinin tənzimlənməsinə daha müsbət təsir göstərir

Gün ərzində oturaq həyat tərzini qısa gəzintilərlə əvəz etmək qan şəkərinin tənzimlənməsinə daha müsbət təsir göstərir
Alimlər insan qanında və beyin-onurğa beyni mayesində beyindəki sinir hüceyrələri (neyronlar) haqqında molekulyar məlumatlar daşıya bilən mikroskopik hissəcikləri müəyyənləşdirməyə kömək edən zülal aşkar ediblər. Yeni tədqiqatda təqdim olunan üsul gələcəkdə beyin toxumasına birbaşa müdaxilə etmədən neyronlarda baş verən dəyişiklikləri izləməyə, həmçinin neyrodegenerativ xəstəliklərin erkən diaqnostikası üçün yeni testlərin hazırlanmasına imkan yarada bilər.  Tədqiqat ABŞ-ın Massaçusets Texnologiya İnstitutu , Bioloji İlhamlı Mühəndislik üzrə Uiss İnstitutu və digər elmi qurumların əməkdaşlığı ilə aparılıb. Alimlər insan qan plazmasında və beyin-onurğa beyni mayesində hüceyrələr tərəfindən xaricə buraxılan hüceyrəxarici vezikulların səthində neyronlarla sıx əlaqəli olan NRXN3 zülalını müəyyən ediblər.

Nəticələri Nature Neuroscience jurnalında dərc olunan araşdırma bu zülaldan istifadə etməklə hüceyrəxarici vezikulların seçilərək ayrılması üçün yeni metod təqdim edir.

Tədqiqatın ilk müəllifi Dmitri Ter-Ovanyesyan bildirib ki, layihənin əsas məqsədi birbaşa öyrənilməsi çətin olan beyin kimi orqanlarda molekulyar səviyyədə baş verən dəyişiklikləri zamanla izləmək üçün əlçatan üsul hazırlamaq olub. Onun sözlərinə görə, bunun üçün qan və ya beyin-onurğa beyni mayesi kimi nümunələrdən istifadə etmək mümkündür.

Hüceyrəxarici vezikullar orqanizmdəki hüceyrələrin ətraf mühitə buraxdığı, membranla əhatə olunmuş kiçik hissəciklərdir. Onların daxilində mənşəyi olan hüceyrədən ötürülən zülallar və RNT molekulları yerləşir.  Bu hissəciklər qan, beyin-onurğa beyni mayesi və digər bioloji mayelərdə mövcuddur. Onların daşıdığı molekulyar məlumatlar hüceyrələrin vəziyyəti və fəaliyyətində baş verən dəyişikliklər haqqında qiymətli məlumat verə bilər.
Xüsusilə neyronlar kimi birbaşa nümunə götürülməsi çətin olan hüceyrələrin vəziyyətini öyrənmək baxımından bu hissəciklər böyük maraq doğurur. Lakin indiyədək əsas çətinlik konkret vezikulun hansı hüceyrə tərəfindən buraxıldığını dəqiq müəyyənləşdirmək idi.  Tədqiqatçılar bu problemi həll etmək üçün vezikulların səthində yerləşən və onları müəyyən hüceyrə növü ilə əlaqələndirməyə imkan verən zülal markerlərini araşdırıblar.

Qanda şəkərin səviyyəsini tənzimləmək üçün bir uzun gəzintidənsə, gün ərzində bir neçə qısa gəzinti daha faydalıdır
Yeni elmi araşdırma göstərib ki, gün ərzində uzun müddət oturmağı tez-tez qısa və sürətli gəzintilərlə bölmək qanda şəkərin səviyyəsinin tənzimlənməsinə bir dəfəlik uzunmüddətli gəzintidən daha müsbət təsir göstərə bilər. Alimlərin fikrincə, fiziki aktivliyin yalnız ümumi müddəti deyil, gün ərzində necə bölüşdürülməsi də maddələr mübadiləsi və qan şəkərinin idarə olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.  Obesity elmi jurnalında dərc olunan və təsadüfi seçim əsasında aparılan klinik tədqiqatda artıq çəkisi və ya piylənməsi olan, günün böyük hissəsini oturaq vəziyyətdə keçirən 30 yetkin şəxs iştirak edib.
Altı həftə davam edən araşdırmada iştirakçılar həftənin beş günü, gündə ümumilikdə 45 dəqiqə sürətli gəzinti ediblər. Onlar iki qrupa bölünüblər: birinci qrup gəzintini gün ərzində bir neçə qısa müddətə bölərək həyata keçirib, ikinci qrup isə eyni fiziki aktivliyi fasiləsiz, bir dəfəyə yerinə yetirib. Nəticələr göstərib ki, qısa gəzintiləri gün ərzində bölüşdürən iştirakçılarda qlükozanın tənzimlənməsi daha nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşıb. Bundan əlavə, onların qan şəkəri səviyyəsi daha uzun müddət hədəf diapazonda qalıb və gündəlik qlükoza dəyişkənliyi azalıb.

Tədqiqat zamanı alimlər iştirakçıların qlükoza mübadiləsini venadaxili qlükoza tolerantlığı testi vasitəsilə qiymətləndiriblər. Bu test orqanizmin qlükozanı necə mənimsədiyini və qandakı şəkərin səviyyəsini necə tənzimlədiyini müəyyənləşdirməyə imkan verir.  Bununla yanaşı, iştirakçıların gündəlik qan şəkəri dəyişiklikləri davamlı qlükoza monitorinqi cihazları vasitəsilə izlənilib.  Müqayisə nəticəsində müəyyən edilib ki, uzun müddət oturmağı müntəzəm qısa gəzintilərlə bölən qrupda qlükoza nəzarəti daha yaxşı olub. Bu nəticələr fiziki aktivliyin gün ərzində bölüşdürülməsinin metabolik sağlamlığa əlavə fayda verə biləcəyini göstərir.  Araşdırmanın rəhbər müəllifi, Fransa Milli Elmi Tədqiqatlar Mərkəzinin  tədqiqat direktoru və Kolorado Universitetinin Anschutz Tibb Kampusunun dosenti, doktor Odri Berquinyanın sözlərinə görə, fiziki aktivliyin gün ərzində necə bölüşdürülməsi onun ümumi miqdarı qədər əhəmiyyətli ola bilər.
O bildirib ki, yalnız bir dəfəlik məşqə güvənmək əvəzinə, uzun müddət oturmağı müntəzəm qısa gəzintilərlə bölmək qanda şəkərin tənzimlənməsinə əlavə fayda verə bilər. Bu yanaşma xüsusilə 2-ci tip diabet riski olan insanlar üçün əhəmiyyətlidir.
Fiziki aktivliyin müddəti ilə yanaşı, bölüşdürülməsi də vacibdir
Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, gündəlik fiziki aktivliyin faydasını artırmaq üçün mütləq uzunmüddətli məşq seansı keçirmək lazım deyil. Gün ərzində oturaq vəziyyətdə keçirilən vaxtı qısa hərəkət fasilələri ilə bölmək də qlükoza mübadiləsinə müsbət təsir göstərə bilər.

Alimlər xüsusilə artıq çəkisi və piylənməsi olan, eləcə də 2-ci tip diabet riski daşıyan şəxslər üçün bu yanaşmanın potensial əhəmiyyətini vurğulayırlar.  Bununla belə, araşdırmanın cəmi 30 nəfəri əhatə etdiyini və altı həftə davam etdiyini nəzərə almaq lazımdır. Buna görə də nəticələrin daha geniş əhali qruplarında və uzunmüddətli dövrdə təsdiqlənməsi üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var. Beləliklə, araşdırma gündəlik hərəkət vərdişlərinin dəyişdirilməsinin qan şəkərinə nəzarətdə mühüm rol oynaya biləcəyini göstərir. Bir uzun gəzinti əvəzinə, gün ərzində bir neçə dəfə qısa və sürətli gəzmək metabolik sağlamlıq üçün daha faydalı strategiya ola bilər.








Təsdiqlənmiş hesab

Şərhlər

0 şərh

Hələ təsdiqlənmiş şərh yoxdur.