Geniş istifadə olunan antibiotik ölüm riskinin artması ilə əlaqələndirilib

Ciddi bakterial infeksiyaların müalicəsində geniş istifadə olunan sefepim adlı antibiotiklə bağlı yeni araşdırma preparatın ölüm riskinin artması ilə mümkün əlaqəsini üzə çıxarıb.

JAMA Network Open jurnalında dərc olunan araşdırmada alimlər sefepim qəbul edən xəstələrin digər β-laktam antibiotiklərlə müalicə olunanlarla müqayisədə ölüm ehtimalının daha yüksək olub-olmadığını araşdırıblar.

Tədqiqatçılar ümumilikdə 22 608 xəstəni əhatə edən 100-dən çox randomizə edilmiş klinik sınağın məlumatlarını təhlil ediblər. Nəticələr sefepimin digər β-laktam antibiotiklərlə müqayisədə daha yüksək ölüm ehtimalı ilə əlaqəli olduğuna dair 94,4% statistik ehtimal göstərib. Bütün araşdırmalar üzrə ölüm sefepim qəbul edən xəstələrin 6,6%-də, müqayisə qrupunda isə 6,2%-də qeydə alınıb. Sefepimin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar

Sefepim 1994-cü ildə tibbi istifadəyə təsdiqlənib. Lakin preparatın təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar onun klinik praktikada istifadəyə başlamasından təxminən on il sonra ortaya çıxıb. 

2007-ci ildə Yəhav və həmkarlarının apardığı meta-analizdə sefepim qəbul edən xəstələrdə digər β-laktam antibiotiklərlə müalicə olunanlarla müqayisədə ölüm riskinin 26% daha yüksək olduğu müəyyən edilmişdi. Sonrakı tədqiqatlar bu nəticənin mümkün iki mexanizmini irəli sürüb. Hər ikisi birbaşa sefepimin özündən deyil, orqanizmin preparata məruz qalma səviyyəsindən qaynaqlana bilər. Birinci ehtimal kifayət qədər dozalanmama ilə bağlıdır. Tələb olunan dozadan aşağı miqdarda preparatın təyin edilməsi infeksiyanın yetərincə müalicə olunmamasına səbəb ola bilər. İkinci ehtimal isə preparatın həddindən artıq təsiridir. Bu halda, xüsusilə böyrək funksiyası pozulmuş və ya dozası düzgün tənzimlənməmiş xəstələrdə neyrotoksiklik riski yarana bilər.

Daha sonra ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) sefepimlə bağlı əhəmiyyətli ölüm artımı olmadığını göstərən məlumatlar yayıb. Bununla belə, 2007-ci il meta-analizinə dərc olunmamış və sənaye tərəfindən maliyyələşdirilən bəzi məlumatların daxil edilməsi preparatın təhlükəsizliyi ilə bağlı sualların davam etməsinə səbəb olub.

Sefepim bu gün də febril neytropeniya və ağır bakterial infeksiyalar kimi həyati təhlükəli vəziyyətlərin, xüsusilə çoxsaylı antibiotiklərə davamlı mikroorqanizmlərin törətdiyi infeksiyaların müalicəsində əsas preparatlardan biri olaraq qalır.

Bu səbəbdən onun təhlükəsizliyinin dəqiq müəyyənləşdirilməsi klinik praktikada istifadəsinə dair qərarlar baxımından əhəmiyyətlidir.

Araşdırmanın nəticələri nə göstərib?

Tədqiqatçılar sefepimin digər β-laktam antibiotiklərlə müqayisədə daha yüksək ölüm riski yaradıb-yaratmadığını qiymətləndirmək üçün ölüm göstəricilərinin mövcud olduğu 110 randomizə edilmiş klinik sınağın sistematik icmalını aparıblar.

Araşdırmaya həm böyüklər, həm də uşaqlar daxil edilib. Müxtəlif tədqiqatlardakı nəticələri birləşdirmək üçün Bayes yanaşmasına əsaslanan təsadüfi effektlər meta-analizindən istifadə olunub.

Nəticələr sefepimlə əlaqəli ölüm riskinin artdığını göstərib. Lakin bu əlaqə tamamilə yetkin xəstələrdə müşahidə olunub. Uşaqlarda ölüm riskinin artdığına dair nəticə əldə edilməyib.

Bütün xəstələr nəzərə alındıqda, tədqiqatçılar zərər vermək üçün lazım olan xəstə sayını 227 olaraq hesablayıblar. Bu o deməkdir ki, sefepimlə müalicə olunan hər 227 xəstəyə təxminən bir əlavə ölüm düşə bilər. Yalnız dərc edilmiş və elmi ekspertizadan keçmiş tədqiqatlardakı 15 411 xəstə ayrıca təhlil edildikdə isə sefepimin ölüm riskini artırdığına dair statistik ehtimal 98,6%-ə yüksəlib. Bu halda zərər vermək üçün lazım olan xəstə sayı 111-ə qədər azalıb.

Ən yüksək risk hansı xəstələrdə müşahidə olunub?

Zərər ehtimalının ən yüksək olduğu qrup febril neytropeniya səbəbilə müalicə olunan xəstələr olub. Bu qrupda sefepimin zərər vermə ehtimalı 96,1% təşkil edib.  Tədqiqatçılar həmçinin gündə iki dəfə 2 qram və ya daha yüksək standart və yüksək dozaların 93%-dən çox zərər ehtimalı daşıdığını müəyyən ediblər. Daha aşağı dozalar üçün belə bu ehtimal 80,5% olub.

Sefepim istifadəsindən imtina edilməlidirmi?

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, nəticələr sefepimdən tamamilə imtina edilməsinə çağırış kimi qəbul edilməməlidir.

Bunun əvəzinə, araşdırmada müəyyən edilən sefepim istifadəsi ilə artmış ölüm riski arasındakı mümkün əlaqə preparatın klinik praktikadakı roluna dair müalicə tövsiyələri hazırlanarkən nəzərə alınmalıdır.

Gələcək tədqiqatlarda sefepimin dozasının hər xəstəyə uyğunlaşdırılmasının və böyrək funksiyası, eləcə də bakteriyaların antibiotikə həssaslığı kimi amillərin daha yaxından izlənilməsinin müalicənin təhlükəsizliyini artırıb-artırmayacağı araşdırıla bilər.

mənbə: medicalxpress.com