Kişi hormonları ağciyərləri astmadan qorumağa kömək edə bilər

Yeni araşdırma kişi cinsi hormonlarının ağciyərlərdə sinir əlaqələrini gücləndirərək allergik astmadan qoruyucu təsir göstərə biləcəyini ortaya qoyub. Astma uşaqlıq dövründə oğlanlarda qızlara nisbətən daha çox rast gəlinir. Lakin yetkinlik dövründə vəziyyət dəyişir: oğlanlarda astma əlamətləri azalarkən, qızlarda xəstəlik daha çox və ağır formada müşahidə olunur.

Science Immunology jurnalında dərc olunan araşdırmada alimlər bu fərqin cinsi hormonlarla əlaqəsini araşdırıblar. Tədqiqat zamanı toz gənəsi allergeninə məruz qalan erkək siçanlarda dişi siçanlarla müqayisədə ağciyər iltihabının daha zəif olduğu müəyyən edilib.

Araşdırmanın nəticələrinə görə, androgenlər, yəni kişi cinsi hormonları, iltihabı birbaşa immun sisteminə təsir etməklə azaltmır. Bunun əvəzinə ağciyərlərdə yerləşən simpatik sinir şəbəkəsinin inkişafını gücləndirir. Yetkinlik dövründə testosteron bu sinirlərdəki reseptorlara təsir edərək onların böyüməsi və inkişafı ilə bağlı genləri aktivləşdirir. Nəticədə erkək siçanların ağciyərlərində dişilərlə müqayisədə daha sıx və çoxşaxəli sinir şəbəkəsi formalaşır. Bu sinirlər noradrenalin adlı neyromediator ifraz edir. Noradrenalin isə allergik reaksiyada iştirak edən immun hüceyrələrinin fəaliyyətini zəiflədərək ağciyərlərdə iltihabın qarşısını almağa kömək edir.

Alimlər daha sonra erkək siçanlarda cinsi hormonların istehsalını dayandırıblar. Nəticədə onların astmaya qarşı əvvəlki qoruyucu üstünlüyü aradan qalxıb və ağciyərlərdə daha güclü iltihab yaranıb.

Testosteronun yenidən verilməsi isə iltihabın azalmasına səbəb olub.

Bundan əlavə, simpatik sinirlərində androgen reseptorları olmayan genetik dəyişdirilmiş siçanlarda da sinir şəbəkəsinin normal inkişaf etmədiyi və allergenə məruz qaldıqda ağır ağciyər iltihabı ilə yanaşı, tənəffüs yollarında güclü selik ifrazının yarandığı müəyyən edilib.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, nəticələr hormonlar, sinir sistemi və immunitet arasındakı əlaqənin astmanın gedişinə təsir edə biləcəyini göstərir. Lakin araşdırma hələlik siçanlar üzərində aparılıb. Alimlərin növbəti məqsədi eyni mexanizmin insanlarda da mövcud olub-olmadığını və uşaqlıqdan yetkinliyə qədər necə dəyişdiyini müəyyənləşdirməkdir.

Əgər bu əlaqə insanlarda da təsdiqlənərsə, nəticələr astmanın niyə oğlan və qızlarda yetkinlik dövründən sonra fərqli şəkildə inkişaf etdiyini anlamağa və gələcəkdə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına kömək edə bilər.

mənbə: medicalxpress.com