Xərçənglə mübarizədə yeni ümid: Biohazırlanmış saqqız HPV səviyyəsini 93 faizə qədər azaldıb

ABŞ-ın Pensilvaniya Universitetinin alimləri baş və boyun xərçəngi ilə əlaqələndirilən mikroorqanizmlərə qarşı təsir göstərə bilən biohazırlanmış saqqız hazırlayıblar. Laboratoriya sınaqları göstərib ki, saqqızın tərkibindəki maddələr insan papilloma virusunun (HPV) səviyyəsini 93 faizə qədər azaldıb, xəstəliklə əlaqəli iki bakteriyanı isə demək olar ki, tamamilə məhv edib.

Araşdırmanın nəticələri Scientific Reports jurnalında dərc olunub.

Tədqiqata Pensilvaniya Universitetinin Stomatologiya Məktəbinin alimi Henri Daniel rəhbərlik edib. Müəlliflərin fikrincə, yeni üsul gələcəkdə daha əlçatan və daha sərfəli müalicə metodlarının hazırlanmasına töhfə verə bilər.

Alimlər bildirirlər ki, baş və boyun nahiyəsinin yastıhüceyrəli xərçəngi (HNSCC) ağız boşluğu və boğazın selikli qişasında yaranan ən geniş yayılmış xərçəng növlərindən biridir. Xəstəlik gec mərhələdə aşkar olunduqda müalicə nəticələri adətən zəif olur.

Henri Danielin sözlərinə görə, son illərdə təsdiqlənən bir çox xərçəng preparatı xəstələrin həyat keyfiyyətinin və beşillik sağqalma göstəricilərinin nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşmasına səbəb olmayıb. Bu isə mövcud müalicələri tamamlayacaq yeni yanaşmalara ehtiyac olduğunu göstərir.

Yeni araşdırma alimlərin daha əvvəl paxla növü olan lablab əsasında hazırladıqları saqqız üzərində apardıqları tədqiqatların davamıdır. Həmin saqqızın tərkibində təbii antiviral zülal olan FRIL mövcuddur.

Tədqiqat zamanı baş və boyun xərçəngi diaqnozu qoyulmuş xəstələrdən götürülmüş ağız boşluğu nümunələri analiz edilib. Alimlər xərçənglə əlaqələndirilən üç əsas mikroorqanizmi – insan papilloma virusunu (HPV), Porphyromonas gingivalis və Fusobacterium nucleatum bakteriyalarını araşdırıblar.

Henri Daniel bildirib ki, ağız-udlağın xərçəngi hallarının dünyada artması HPV infeksiyası ilə sıx bağlıdır. Onun sözlərinə görə, Porphyromonas gingivalis və Fusobacterium nucleatum infeksiyaları isə əməliyyat və əlavə müalicədən sonra belə təkrarlayan və ya metastatik ağız boşluğu xərçəngi olan xəstələrdə sağqalma göstəricilərini pisləşdirə bilər.

Sınaqlar zamanı saqqız ekstraktı tüpürcək nümunələrində HPV-nin miqdarını 93 faiz, ağız yaxalama nümunələrində isə 80 faiz azaldıb.

Daha sonra tədqiqatçılar saqqızın tərkibinə zərərli bakteriyaları məhv edən protegrin adlı antimikrob peptidi əlavə ediblər. Cəmi bir dozanın tətbiqindən sonra hər iki bakteriyanın səviyyəsi demək olar ki, sıfıra enib.

Araşdırma zamanı müəyyən edilib ki, yeni preparat ağız boşluğunda normal mikrofloranı təşkil edən faydalı bakteriyalara ciddi təsir göstərmir. Bu xüsusiyyət onu radiasiya terapiyasından fərqləndirir. Belə ki, şüa müalicəsi faydalı bakteriyaların sayını azalda, eyni zamanda Candida albicans kimi xəstəlik törədən maya göbələklərinin çoxalmasına şərait yarada bilər.

Alimlər hesab edirlər ki, təhlükəli mikroorqanizmləri hədəfə alarkən sağlam ağız mikrobiomunu qoruyub saxlaması bu saqqızdan gələcəkdə həm mövcud xərçəng müalicələrinə əlavə vasitə, həm də infeksiyanın yaranması və yayılmasının qarşısını almaq üçün profilaktik məqsədlə istifadə olunmasına imkan yarada bilər.

Henri Daniel qeyd edib ki, 2022-ci ildə dodaq və ağız boşluğu xərçəngi yeniyetmələr, gənclər və orta yaşlı insanlar arasında dünyada rastgəlmə tezliyi və ölüm göstəricilərinə görə yeddinci ən geniş yayılmış xərçəng növü olub. Onun sözlərinə görə, əldə olunan nəticələr bu yanaşmanın klinik sınaqlara keçirilməsi üçün əsas yaradır.

mənbə: www.sciencedaily.com