Melburn Universiteti, RMIT Universiteti və Bolton Clarke tədqiqatçılarının birgə hazırladığı yeni süni intellekt əsaslı termal görüntüləmə aləti diabetlə əlaqəli ayaq yaralarının erkən mərhələdə qiymətləndirilməsinə, xəstəxanaya yerləşdirmə və amputasiya riskinin azaldılmasına kömək edə bilər.
Alimlərin hazırladığı THERMUL adlı smartfon əsaslı sistem termal görüntüləmə və süni intellekt texnologiyalarından istifadə edərək diabetlə əlaqəli ayaq yarasının 12 həftə ərzində sağalmaq ehtimalını proqnozlaşdırır. Texnologiya yaranın termal görüntülərindəki istilik paylanması nümunələrini təhlil edərək sağalma prosesinin normal gedib-getmədiyini və ya gecikmiş sağalma riski olub-olmadığını müəyyənləşdirir.
Mütəxəssislərin məlumatına görə, hazırda dünyada 500 milyondan çox insan diabetdən əziyyət çəkir və onların 34 faizədək hissəsində həyatları ərzində ən azı bir dəfə ayaq yarası yaranır. Vaxtında və düzgün müalicə aparılmadıqda bu yaralar infeksiya, xəstəxanaya yerləşdirmə, aşağı ətrafın amputasiyası və hətta vaxtından əvvəl ölümə səbəb ola bilər.
Araşdırma Melburn Universiteti, RMIT Universiteti və Bolton Clarke-in alimləri tərəfindən Melburndakı Ostin Xəstəxanası və Sent-Vinsent Xəstəxanasında aparılıb. Klinik tədqiqata diabetlə əlaqəli ayaq yarası olan 110 pasiyent cəlb edilib.
Tədqiqat zamanı yüngül termal kamera vasitəsilə pasiyentlərin yaralarının klinikaya ilk müraciəti zamanı görüntüləri çəkilib. Daha sonra iki və dörd həftə sonra əlavə termal görüntülər əldə olunub. On iki həftənin sonunda həkimlər yaraların sağalma vəziyyətini qiymətləndirərək nəticələri əvvəl toplanmış termal görüntü məlumatları ilə müqayisə ediblər.
Melburn Universitetinin Tibb fakültəsinin rəhbəri və Avstraliya Diabet İnnovasiyalarının Sürətləndirilməsi Mərkəzinin (ACADI) direktoru, professor Elif Ekinci bildirib ki, əldə olunan məlumatlar əsasında ilkin termal görüntülərdəki istilik nümunələrini təhlil edən süni intellekt alqoritmi hazırlanıb.
Onun sözlərinə görə, alqoritm sonradan sağalan yaralarla sağalmayan yaralar arasında fərqləri müəyyən etməyi öyrənib. Bu istilik nümunələri yaranın sağalma perspektivi barədə erkən mərhələdə məlumat verə və əlavə tibbi müdaxiləyə ehtiyacı olan pasiyentlərin vaxtında müəyyənləşdirilməsinə imkan yarada bilər.
RMIT Universitetinin professoru Dineş Kumar isə qeyd edib ki, yeni texnologiya həm səhiyyə xidmətlərinin əlçatanlığını artırmaq, həm də Avstraliyanın səhiyyə sistemi üçün iqtisadi yükü azaltmaq potensialına malikdir. Onun sözlərinə görə, diabetlə əlaqəli ayaq xəstəlikləri hər il Avstraliyanın səhiyyə sisteminə təxminən 875 milyon Avstraliya dollarına başa gəlir. THERMUL risk altında olan yaraların daha erkən müəyyən edilməsinə imkan verməklə vaxtında müalicəni təmin edə və ağırlaşmaların sayını azalda bilər.
Hazırkı klinik təlimatlara əsasən, diabetlə əlaqəli ayaq yaralarının sağalma dinamikası adətən müalicənin ilk dörd həftəsində qiymətləndirilir. Lakin ucqar, kənd və regional ərazilərdə yaşayan xəstələrin ixtisaslaşmış tibbi xidmətlərə vaxtında çıxışı hər zaman mümkün olmur.
Bolton Clarke-in aparıcı elmi işçisi doktor Rayna Oqrin bildirib ki, evdə və ya səyyar tibbi xidmətlər vasitəsilə müalicə alan diabet xəstələri bir çox hallarda ixtisaslaşmış ayaq müalicəsi xidmətlərindən vaxtında yararlana bilmirlər.
Onun sözlərinə görə, THERMUL kimi portativ və təmassız işləyən texnologiya yüksək ixtisaslı tibbi qərar dəstəyi imkanlarını insanların yaşadıqları və müalicə aldıqları yerlərə çatdırmağa kömək edə bilər.
Hazırda THERMUL sistemi əlavə klinik sınaq və təsdiqləmə mərhələsindən keçirilir.
mənbə: medicalxpress.com
