Alimlərdən maraqlı nəticə: cəmi 3 dəqiqəlik sprint orqanizmdə güclü dəyişikliklər yaradır

Yeni araşdırmaya görə, cəmi 3 dəqiqəlik yüksək intensivlikli sprint məşqi qanda yüzlərlə molekulun səviyyəsini dəyişə və orqanizmdə uzunmüddətli orta intensivlikli məşqdən daha güclü bioloji reaksiya yarada bilər. Rockefeller Universitetinin alimləri fiziki fəaliyyətin müxtəlif intensivliklərinin insan orqanizminə təsirini araşdırıblar. Tədqiqat zamanı məlum olub ki, qısa müddətli, lakin çox intensiv məşq qanın tərkibində gözləniləndən daha böyük dəyişikliklərə səbəb olur. 

Araşdırmada iştirakçılar 30 saniyəlik altı maksimal sprint yerinə yetiriblər. Ümumilikdə cəmi 3 dəqiqə davam edən bu məşqdən dərhal sonra onların qanında ölçülən zülalların təxminən dörddə birində dəyişiklik baş verib. Bu nəticə 90 dəqiqəlik orta intensivlikli velosiped məşqi ilə müqayisədə olduqca fərqlidir. Belə uzun məşqdən sonra ölçülən zülalların 0,25 faizindən də azında dəyişiklik qeydə alınıb.

Orta tempdə qaçış velosiped sürməkdən daha çox molekula təsir göstərsə də, onun yaratdığı dəyişikliklər sprintlə müqayisədə yenə də xeyli zəif olub.

 

Alimlər sprintdən sonra qanda 200-dən çox metabolitin dəyişdiyini müəyyən ediblər. Bundan başqa, qan damarlarının inkişafı, toxumaların yenilənməsi və hormonların fəaliyyətində iştirak edən zülalların səviyyəsində də sürətli dəyişikliklər baş verib. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu dəyişikliklərin bir hissəsi hüceyrələrin səthində yerləşən zülalların müəyyən hissələrinin qoparaq qan dövranına keçməsi ilə bağlıdır. Bu mexanizm orqanizmə yeni zülallar hazırlamağa ehtiyac olmadan sürətli siqnallar ötürməyə imkan verir. Alimlər sprintdən sonra iştirakçıların qanını laboratoriyada insan piy hüceyrələri üzərində də sınaqdan keçiriblər. Nəticədə hüceyrələrin enerji sərfiyyatı, hormonlara reaksiyası və qida maddələrini qəbul etməsi ilə bağlı genlərin fəaliyyətində ciddi dəyişikliklər müşahidə olunub.

Orta intensivlikli məşqlərdə isə vəziyyət fərqli olub. Məsələn, uzunmüddətli məşq zamanı qaraciyərdən qana keçən yağ turşuları və zülallar dərhal deyil, təxminən 3 saat sonra nəzərəçarpacaq səviyyəyə çatıb.

Orta intensivlikli velosiped məşqindən sonra götürülən qan nümunələri də piy hüceyrələrində yalnız cüzi dəyişikliklər yaradıb.

Tədqiqatçılar əldə etdikləri nəticələri daha sonra Böyük Britaniya Biobankının 53 mindən çox iştirakçısının sağlamlıq məlumatları ilə müqayisə ediblər. Maraqlıdır ki, sprintdən sonra səviyyəsi dəyişən bir çox zülal ürək-damar və metabolik xəstəliklərə tutulma riskinin daha aşağı olması ilə əlaqələndirilib. Xüsusilə piylənmə, 2-ci tip diabet və digər metabolik xəstəliklər baxımından bu əlaqə daha aydın olub. Daha aşağı xəstəlik riski ilə əlaqəli 33 zülaldan 32-nin sprintdən sonra dəyişdiyi müəyyən edilib. Orta intensivlikli məşq isə həmin zülallardan yalnız üçünə təsir göstərib.

Alimlər həmçinin müəyyən ediblər ki, bu zülalların dörddə birindən çoxu orqanizmdə daha yavaş bioloji yaşlanma ilə əlaqəlidir.

Tədqiqatı aparan doktor Luk Olsen isə bildirir ki, müxtəlif intensivlikdə məşqlərin orqanizmə fərqli təsir göstərdiyi məlum olsa da, bunun arxasında dayanan molekulyar mexanizmlər indiyədək tam aydın deyildi. Onun sözlərinə görə, məşq zamanı qana buraxılan zülallar və metabolitlər – ekzerkinlər – fiziki yükün intensivliyinə çox həssasdır. Bu maddələr qısa müddətli, yüksək intensivlikli məşqlərin sağlamlığa faydalı təsirlərinin yaranmasında mühüm rol oynaya bilər.

Beləliklə, araşdırma göstərir ki, məşqin orqanizmə təsirini yalnız onun neçə dəqiqə davam etməsi ilə ölçmək düzgün deyil. Məşqin intensivliyi də orqanizmdə yaranan bioloji reaksiyanın miqyasını ciddi şəkildə dəyişə bilər.

mənbə: scitechdaily.com