Dünya alimlərin düşündüyündən daha çox ərazini mühafizə məqsədinə yaxın ola bilər

Yeni araşdırmaya görə, dünyada quru ərazilərin mühafizəsi ilə bağlı beynəlxalq hədəfə çatmaq üçün əldə olunan irəliləyiş rəsmi statistikada göstəriləndən daha böyük ola bilər. Milli məlumat bazalarında qeydə alınan, lakin qlobal hesablamalara daxil edilməyən mühafizə ərazilərinin nəzərə alınması mühafizə olunan torpaqların payını 18,5 faizdən 26,8 faizə qədər yüksəldə bilər.

“ScienceDaily” nəşrinin məlumatına görə, bu nəticə 2030-cu ilədək qurunun və dənizlərin ən azı 30 faizini mühafizə altına almağı nəzərdə tutan beynəlxalq hədəfə dair mövcud təsəvvürləri dəyişə bilər.

Demək olar ki, bütün ölkələr biomüxtəliflik böhranının qarşısını almaq və onun nəticələrini aradan qaldırmağa kömək etmək məqsədilə 2030-cu ilədək qurunun və dənizlərin 30 faizini qorumaq öhdəliyini qəbul ediblər. Lakin rəsmi göstəricilər quruda mühafizə sahəsində irəliləyişin dayanma nöqtəsinə gəldiyini göstərir. London Zoologiya İnstitutunun doktoranturadan sonrakı tədqiqatçısı, araşdırmanın aparıcı müəllifi Helen O’Nil bildirib ki, hədəfə çatmağa cəmi dörd il qaldığı halda, quru ərazilərlə bağlı 30 faizlik məqsəd əlçatmaz görünür. Bununla belə, təhlillər göstərir ki, hazırda tanınandan daha çox ərazi müəyyən formada mühafizə olunur. Rəsmi statistikaya daxil edilməyən mühafizə əraziləri

Daha geniş qiymətləndirmə hazırlamaq üçün beynəlxalq mühafizə ekspertlərindən ibarət komanda qlobal mühafizə göstəricilərini ayrı-ayrı ölkələrin mühafizə əraziləri ilə bağlı məlumatları ilə birləşdirib.

“Nature” elmi jurnalında dərc olunan araşdırmaya Böyük Britaniyanın Kent Universitetinin Darell Təbiəti Mühafizə və Ekologiya İnstitutu rəhbərlik edib.

İnstitutun direktoru və tədqiqatın əsas iştirakçısı Bob Smit bildirib ki, hazırda yalnız milli məlumat bazalarında qeydə alınan mövcud mühafizə ərazilərinin rəsmi şəkildə tanınması üçün daha çox iş görülməlidir. Onun sözlərinə görə, bu ərazilərin qlobal statistikaya daxil edilməsi mühafizə səviyyəsinin daha dəqiq qiymətləndirilməsinə imkan verə bilər.

Ümumi mühafizə şəbəkəsinin daha geniş olduğu nəzərə alınsa belə, özünəməxsus canlı növləri üçün yaşayış mühiti olan çəmənliklər və kolluqlar hələ də kifayət qədər qorunmur. Bu boşluqlar göstərir ki, mühafizə olunan ərazilərin ümumi sahəsini artırmaq bütün yaşayış mühitlərinin qorunmasına zəmanət vermir. BMT-nin Ətraf Mühit Proqramının Dünya Mühafizə Monitorinqi Mərkəzində “Protected Planet” təşəbbüsünə rəhbərlik edən, tədqiqatın həmmüəllifi Hizer Binqem vurğulayıb ki, qurunun və dənizlərin 30 faizini mühafizə etmək öz-özlüyündə kifayət deyil. Bu ərazilər biomüxtəliflik baxımından müsbət nəticələr əldə etmək üçün səmərəli idarə olunmalı və təbiətin qorunmasına ən böyük töhfəni verə biləcək yerlərdə yerləşməlidir. Bu tələblərin yerinə yetirilməsi üçün mühafizə əraziləri arasında əlaqələrin gücləndirilməsi, müxtəlif ekosistemlərin əhatə olunması və ərazilərin yerli əhali üçün ədalətli şəkildə idarə edilməsi vacibdir.

Bob Smit də qeyd edib ki, mühafizə olunan torpaqların sahəsini artırmaqla yanaşı, mövcud ərazilərin idarə edilməsinin səmərəliliyinin yüksəldilməsinə daha çox diqqət yetirilməlidir. Onun fikrincə, ərazilər səmərəli və ədalətli şəkildə idarə edilmədikcə, mühafizə altındakı torpaqların sahəsinin artırılması gözlənilən nəticəni verməyəcək.  Araşdırmanın nəticələri göstərir ki, 2030-cu il üçün müəyyən edilmiş beynəlxalq hədəfə çatmaq baxımından mövcud mühafizə ərazilərinin düzgün uçotunun aparılması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bununla yanaşı, biomüxtəlifliyin qorunması üçün yalnız ərazi göstəricilərinə deyil, mühafizənin keyfiyyətinə və ekosistemlərin müxtəlifliyinə də diqqət yetirilməlidir.

mənbə: scitechdaily.com