NASA-nın kosmik teleskopu 22 ilə yaxın missiyadan sonra Yer atmosferində yanaraq məhv oldu

Cəmi iki il fəaliyyət göstərməsi nəzərdə tutulan NASA-nın Neil Gehrels Swift Rəsədxanası kosmosda təxminən 22 il keçirdikdən sonra Yerə qayıdıb. Missiya kainatın ən güclü partlayışlarını və digər kosmik hadisələri araşdırmaqla astronomiyaya mühüm töhfələr verib.  NASA-nın Swift kosmik rəsədxanası 2004-cü ildə orbitə buraxıldıqdan sonra uzun illər ərzində kainatın ən enerjili hadisələrini müşahidə edib. 2026-cı il noyabrın 4-də isə kosmik aparat Yer atmosferinə daxil olaraq missiyasını başa vurub.

Üç teleskopla təchiz edilmiş Swift müxtəlif dalğa uzunluqlarında işığı qeydə ala bilən ilk rəsədxanalardan biri idi. Onun əsas məqsədi kainatın ən güclü partlayışları sırasında yer alan qamma-şüa partlayışlarını araşdırmaq olub.

ABŞ Kosmik Qüvvələrinin məlumatına görə, Swift noyabrın 4-də Şərqi ABŞ vaxtı ilə saat 07:39-da İndoneziyanın Şimali Sumatra bölgəsi üzərində Yer atmosferinə daxil olub. Hadisənin koordinatları təxminən 3,4 dərəcə şimal enliyi və 98,6 dərəcə şərq uzunluğu kimi göstərilib. NASA kosmik aparatın atmosferə daxil olarkən böyük hissəsinin yanaraq məhv olacağını proqnozlaşdırmışdı. Bununla belə, bəzi kiçik hissələrin atmosferdən keçərək Yer səthinə çatması ehtimalı da istisna edilmirdi.

Swift 2004-cü ildə orbitə buraxılarkən onun əsas missiyasının cəmi iki il davam etməsi planlaşdırılırdı. Rəsədxana qamma-şüa partlayışlarını öyrənmək üçün hazırlanmışdı. Bu partlayışlar kainatda müşahidə olunan ən yüksək enerjili hadisələrdəndir.

Lakin aparat gözləniləndən xeyli uzun müddət fəaliyyət göstərərək iki onillikdən artıq elmi məlumat topladı. Swift-in əsas üstünlüklərindən biri müxtəlif növ kosmik şüalanmaları müşahidə edə bilməsi idi. O, həmçinin qəfil baş verən və qısa müddət davam edən enerji partlayışlarını sürətlə aşkar edərək digər rəsədxanalara məlumat ötürə bilirdi. Bunun sayəsində astronomlar qısa müddət sonra yoxa çıxa bilən hadisələri daha ətraflı araşdırmaq imkanı əldə edirdilər.

Swift-in müşahidələri kainat haqqında biliklərin genişlənməsində mühüm rol oynayıb. Rəsədxana bir sıra fərqli kosmik hadisələrin öyrənilməsinə kömək edib: 

 Həyat dövrünün sonuna çatmış ulduzların möhtəşəm partlayışları öyrənilib.

Rəsədxana kometlər və asteroidlər haqqında da dəyərli məlumatlar toplayıb.

Beləliklə, cəmi iki il üçün nəzərdə tutulan Swift missiyası təxminən 22 il davam edərək astronomlara kainatın müxtəlif miqyaslı hadisələrini araşdırmaq imkanı yaradıb. Kosmik aparatın fəaliyyəti başa çatsa da, onun topladığı elmi məlumatlar gələcək tədqiqatlar üçün əhəmiyyətini qoruyacaq.

mənbə: scitechdaily.com