Fasiləli aclığın faydaları pəhriz başa çatdıqdan sonra da uzun müddət davam edə bilər

Qranada Universitetinin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqat qrupu müəyyən edib ki, 12 həftə davam edən fasiləli aclıq proqramı artıq çəkili və ya piylənməsi olan böyüklərdə çəki itkisinin qorunmasına proqram başa çatdıqdan bir il sonra da müsbət təsir göstərir. Araşdırmaya görə, gündəlik qida qəbulunun 8 saatlıq zaman pəncərəsi ilə məhdudlaşdırılması əldə olunan nəticələrin uzunmüddətli saxlanmasına kömək edə bilər. Arıqlamağa çalışan bir çox insan üçün ən çətin mərhələ pəhriz başa çatdıqdan sonra başlayır. Strukturlaşdırılmış qidalanma proqramı zamanı bədən çəkisi azalsa da, aylar keçdikdən sonra həmin nəticəni qoruyub saxlamaq əksər hallarda əsas çətinlik hesab olunur.

Qranada Universiteti, Qranada Biotibbi Tədqiqatlar İnstitutu, Navarra İctimai Universiteti və Biotibbi Tədqiqatlar Şəbəkə Mərkəzi (CIBER) tərəfindən aparılan araşdırma göstərib ki, gündəlik qidalanmanın 8 saatlıq vaxt intervalı ilə məhdudlaşdırılması artıq çəkili və ya piylənməsi olan böyüklərdə müdaxilə başa çatdıqdan bir il sonra da çəki itkisinin qorunmasına kömək edir. Tədqiqatda istifadə olunan yanaşma 16:8 fasiləli aclıq modeli olub. Bu modeldə iştirakçılar 16 saat ərzində qida qəbul etmir, qalan 8 saat ərzində isə qidalanırlar. Araşdırmanın nəticələrinə əsasən, həm qidanın günün erkən saatlarında (səhər saat 09:00-dan 17:00-dək – erkən fasiləli aclıq), həm də günün sonrakı hissəsində (saat 13:00-dan 21:00-dək – gec fasiləli aclıq) qəbul edilməsi, gündə 12 saat və ya daha uzun müddət ərzində adi qaydada qidalanan şəxslərlə müqayisədə, 12 ay sonra da çəkiyə nəzarətdə üstünlük təmin edib. Həm erkən, həm də gec fasiləli aclıq tətbiq edən iştirakçılar bir il sonra əhəmiyyətli dərəcədə daha çox çəki itkisini qoruyub saxlaya biliblər. Bundan əlavə, erkən fasiləli aclıq qrupunda yağ kütləsinin azalması da daha yaxşı qorunub, bu isə qidalanma vaxtının bədən tərkibinə təsir göstərə biləcəyini göstərir. Bununla belə, hər iki qidalanma rejimi bədən çəkisinin idarə olunmasında effektiv olub.

Bir il sonra bədən tərkibinin qiymətləndirilməsi

Avropa Klinik Qidalanma və Metabolizm Cəmiyyətinin rəsmi elmi nəşri olan "Clinical Nutrition" jurnalında dərc edilmiş tədqiqata artıq çəkili və ya piylənməsi olan 99 nəfər böyüklər cəlb olunub. İştirakçıların təxminən yarısını qadınlar təşkil edib. İlk 12 həftə ərzində bütün iştirakçılara Aralıq dənizi pəhrizi ilə bağlı təlim keçirilsə də, onlar müxtəlif qidalanma cədvəllərinə əməl ediblər. Birinci qrup əvvəlki kimi gündə 12 saat və ya daha uzun qidalanma pəncərəsini saxlayıb. İkinci qrup səhər saat 10:00-dan əvvəl başlayan 8 saatlıq qidalanma pəncərəsinə riayət edib (erkən fasiləli aclıq). Üçüncü qrup günorta saat 13:00-dan sonra başlayan 8 saatlıq qidalanma pəncərəsini seçib (gec fasiləli aclıq). Dördüncü qrup isə öz həyat tərzinə uyğun 8 saatlıq qidalanma intervalını sərbəst müəyyənləşdirib. Bu tədqiqat dizaynı alimlərə praktik əhəmiyyət daşıyan bir suala cavab tapmağa imkan verib: vaxtla məhdudlaşdırılmış qidalanma (TRE) effektivdirsə, bunun üçün mütləq səhər saatlarında qidalanmaq lazımdır, yoxsa insanlar öz gündəlik həyatlarına uyğun vaxt seçə bilərlər? Bu suala cavab tapmaq üçün tədqiqatçılar iştirakçıların bədən çəkisini, yağ kütləsini və yağsız bədən kütləsini 12 həftəlik proqramdan əvvəl və sonra ölçüblər, daha sonra isə həmin göstəriciləri bir il sonra yenidən qiymətləndiriblər. Araşdırma daha genişmiqyaslı layihənin tərkib hissəsi olub. Layihənin əsas nəticələri daha əvvəl "Nature Medicine" jurnalında dərc edilib. Həmin nəticələr göstərib ki, TRE tətbiq edən iştirakçılar yalnız qidalanma tövsiyələri alan şəxslərlə müqayisədə orta hesabla 3–4 kiloqram daha çox çəki itiriblər və bu nəticə seçilmiş qidalanma vaxtından asılı olmayıb.

Tədqiqatın birinci müəllifi Qranada Universitetinin İdman və Sağlamlıq üzrə Birgə Universitet İnstitutunun (iMUDS) tədqiqatçısı, həmçinin San Sesilio Universitet Kliniki Xəstəxanasının Endokrinologiya və Qidalanma şöbəsində fəaliyyət göstərən ibs.GRANADA-nın doktoranturadan sonrakı elmi əməkdaşı Alba Kamaço Kardenyosa bildirib: "İndiyədək fasiləli aclığın qısamüddətli dövrdə təvazökar çəki itkisinə səbəb olduğunu bilirdik. Lakin bu təsirin uzunmüddətli olub-olmadığı aydın deyildi. Müdaxilə başa çatdıqdan 12 ay sonra iştirakçıları yenidən qiymətləndirərək bədən çəkisindəki dəyişikliklərin davamlı olduğunu nümayiş etdirdik. "Tədqiqatçılar daha bir mühüm nəticəyə də diqqət çəkiblər: "Müsbət məqamlardan biri odur ki, izləmə dövrü ərzində hər üç iştirakçıdan biri fasiləli aclıq rejimini öz təşəbbüsü ilə davam etdirib. Bu isə göstərir ki, həmin qidalanma modeli gündəlik həyata inteqrasiya edilməsi nisbətən asan olan bir vərdişdir."

Piylənməyə qarşı çevik yanaşma

Alimlərin fikrincə, piylənmənin müalicəsində ən vacib amillərdən biri insanların seçilmiş qidalanma strategiyasına uzunmüddətli əməl edə bilməsidir. Həddindən artıq sərt qidalanma planları klinik sınaqlarda uğurlu nəticə versə də, gündəlik həyatda onları davam etdirmək çətin ola bilər. Bu araşdırmada isə həm günün erkən saatlarında, həm də sonrakı hissəsində tətbiq olunan 8 saatlıq qidalanma pəncərəsi uzunmüddətli çəki nəzarəti baxımından effektiv olub. Bu da insanlara iş, ailə və sosial həyatlarına uyğun qidalanma cədvəlini seçmək üçün daha geniş imkan yaradır.

Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, 12 həftəlik fasiləli aclıq proqramı artıq çəkili və ya piylənməsi olan böyüklərdə bədən çəkisinin idarə olunması üçün orta müddətli effektiv strategiya ola bilər. Həm erkən, həm də gec qidalanma rejimlərinin müsbət nəticə verməsi isə vaxtla məhdudlaşdırılmış qidalanmanın piylənmənin müalicəsində daha çevik şəkildə tətbiq oluna biləcəyini göstərir.

mənbə: scitechdaily.com