Gülüş terapiyası Xroniki Obstruktiv Ağciyər Xəstəliyi olan insanların daha rahat nəfəs almasına kömək edə bilər

Klinik sınaq göstərib ki, gülüş terapiyası Xroniki Obstruktiv Ağciyər Xəstəliyi (XOAX) olan xəstələrdə nəfəs darlığını azalda və ənənəvi tənəffüs məşqləri qədər effektiv ola bilər. Tədqiqatın nəticələri İspaniyanın Barselona şəhərində keçirilən Avropa Tənəffüs Cəmiyyətinin konqresində təqdim edilib. Xroniki Obstruktiv Ağciyər Xəstəliyi olan pasiyentlər üzərində aparılan klinik sınaqda xəstələrə qəsdən gülüşdən tənəffüs məşqi kimi istifadə etmək öyrədilib. Bu üsul ənənəvi tənəffüs məşqləri edən xəstələrlə və heç bir tənəffüs məşqi yerinə yetirməyən nəzarət qrupu ilə müqayisə olunub. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, gülüş terapiyası digər müalicələrlə yanaşı tətbiq oluna bilən, effektiv və aşağı xərcli üsuldur. Xəstələr bu məşqləri ev şəraitində heç bir xüsusi avadanlıq və ya mütəxəssis dəstəyi olmadan da yerinə yetirə bilərlər.

Tədqiqatın nəticələrini Türkiyənin Ankara şəhərində yerləşən Hacettepe Universitetinin Tibb bacılığı fakültəsinin məzunu, müəllim və tibb bacısı Dr. Goncagul Aldan təqdim edib.

Aldan bildirib ki, XOAX nəfəs almağı çətinləşdirən ciddi ağciyər xəstəliyidir. Bu xəstəlik dünyada milyonlarla insana təsir göstərir və əlillik və ölümün əsas səbəblərindən biri hesab olunur.

Onun sözlərinə görə, XOAX olan insanlar hətta gündəlik sadə fəaliyyətlər zamanı belə nəfəs darlığı yaşaya bilər. Bu isə həyat keyfiyyətini aşağı salır və zaman keçdikcə xəstələrin başqalarından asılılığını artırır. Aldan qeyd edib ki, XOAX-ın idarə olunması yalnız dərman müalicəsi ilə məhdudlaşmamalı, xəstələrin xəstəliyin yaratdığı fiziki yük, simptomlar, eləcə də emosional və psixoloji təsirlərlə mübarizə aparmasına kömək edən kompleks yanaşmanı əhatə etməlidir.

Araşdırmaya Türkiyənin Ankara Bilkent Şəhər Xəstəxanasında müalicə olunan 63 XOAX xəstəsi cəlb edilib. İştirakçıların üçdə biri təsadüfi seçim yolu ilə gülüş terapiyası qrupuna, üçdə biri dodaqları büzərək nəfəsalma məşqləri qrupuna, qalan üçdə biri isə heç bir tənəffüs məşqi yerinə yetirməyən nəzarət qrupuna daxil edilib. Dodaqları büzərək nəfəsalma XOAX xəstələri üçün artıq istifadə olunan tənəffüs texnikalarından biridir. Bu məşq zamanı xəstələrə burun vasitəsilə nəfəs almaq, daha sonra isə dodaqları büzərək havanı yavaş-yavaş xaric etmək öyrədilir. Bu üsul xəstə ağciyərlərdə toplanıb qala bilən istifadə olunmuş havanın xaric edilməsinə kömək edir. Gülüş terapiyası qrupundakı xəstələrə isə bir sıra məşqlər öyrədilib. Bunlara ritmik əl çalma və müxtəlif səs effektlərindən istifadə, motosikletin işə salınmasını və ya aslanın nəriltisini təqlid edən əyləncəli gülüş məşqləri, öz-özünə və məcbur edilmədən gülüşün meydana çıxmasına əsaslanan gülüş meditasiyası, həmçinin sakit nəfəsalma və təbəssümlə müşayiət olunan rahatlama məşqləri daxil olub.

Hər iki qrupda xəstələrə məşqlər üzbəüz öyrədilib. Daha sonra onlardan 8 həftə ərzində həftədə 3 dəfə, hər dəfə 30 dəqiqə məşq etmələri istənilib. Xəstələr videozəng və mətn mesajları vasitəsilə dəstəkləniblər. Müalicədən əvvəl, müalicə müddətində və müalicədən sonra xəstələrdə nəfəs darlığının səviyyəsi, ümumi sağlamlıq vəziyyəti və gündəlik həyatda nə dərəcədə qayğıya ehtiyac duyduqları qiymətləndirilib.

Müalicə müddəti başa çatdıqdan sonra gülüş terapiyası alan və dodaqları büzərək nəfəsalma məşqləri edən xəstələrin nəfəs almaqda çətinliyi heç bir tənəffüs məşqi etməyən xəstələrlə müqayisədə daha az olub. Hər iki müalicə qrupunda xəstələrin ümumi sağlamlıq vəziyyətində də yaxşılaşma müşahidə edilib. Lakin xəstələrin gündəlik həyatda ehtiyac duyduğu qayğının səviyyəsi baxımından qruplar arasında fərq müəyyən edilməyib.

Aldan bildirib ki, araşdırmanın nəticələri həm dodaqları büzərək nəfəsalma məşqlərinin, həm də gülüş terapiyasının XOAX xəstələrində nəfəs darlığının şiddətini əhəmiyyətli dərəcədə azalda biləcəyini göstərir. Bu təsirin proqram başa çatdıqdan bir ay sonra da davam etdiyi müəyyən edilib. Onun sözlərinə görə, hər iki yanaşma ümumi sağlamlıq vəziyyətinin yaxşılaşdırılması baxımından da ümidverici nəticələr göstərib. Bu isə gülüş terapiyasının XOAX müalicəsində ənənəvi tənəffüs məşqlərinə əlavə yanaşma kimi daha ətraflı araşdırılmasını əsaslandırır.

Gülüş nəfəsalma mexanizminə necə təsir edə bilər?

XOAX zamanı nəfəsvermə prosesində tənəffüs yolları daralmağa və ya çökməyə meylli olur. Nəticədə istifadə olunmuş hava ağciyərlərdə ilişib qala bilər. Dodaqları büzərək nəfəsalma zamanı yaranan yüngül əks təzyiq bu havanın xaric olmasına kömək edir, nəfəsalma sürətini azaldır və xəstəyə nəfəsinə daha yaxşı nəzarət etdiyini hiss etdirə bilər. Tədqiqatçıların fikrincə, gülüş isə tənəffüs əzələlərini işlədə, daha dərin nəfəsverməni təşviq edə və endorfinlərin ifrazını stimullaşdıra bilər. Bu isə həm fiziki, həm də emosional rahatlama təmin edə bilər. Gülüş terapiyasının məqsədi təbii gülüşün orqanizmdə yaratdığı təsirləri müəyyən qədər təkrarlamaqdır. Bununla belə, gülüş terapiyasının XOAX zamanı hansı mexanizmlərlə təsir göstərdiyi hələ tam aydın deyil və bu sahədə daha geniş araşdırmalara ehtiyac var.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, evdə avadanlıq və xüsusi mütəxəssis dəstəyi olmadan tətbiq edilə bilən sadə və aşağı xərcli üsullar nəfəs darlığını azaltmağa və gündəlik rifahı yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər. Gülüş terapiyası və dodaqları büzərək nəfəsalma məşqləri dərman müalicəsi və ağciyər reabilitasiyası proqramlarını tamamlayan yanaşmalar kimi faydalı ola bilər.

Tədqiqatçılar növbəti mərhələdə gülüş terapiyasını daha çox xəstənin iştirakı ilə genişmiqyaslı şəkildə araşdırmağı və müxtəlif ölkələrdə klinik şəraitdə bu yanaşmaları öyrənmək üçün beynəlxalq əməkdaşlıq qurmağı planlaşdırırlar. Araşdırmada iştirak etməyən Dr. Mark Miravitlles, Avropa Tənəffüs Cəmiyyətinin vitse-prezidenti və İspaniyanın Barselona şəhərindəki Vall d'Hebron Universitet Xəstəxanasının baş elmi işçisi və məsləhətçisi, nəticələri ümidverici hesab edir.

Onun sözlərinə görə, XOAX geniş yayılmış, ciddi və uzunmüddətli xəstəlikdir və hazırda tam müalicəsi yoxdur. Buna görə də xəstələrin xəstəliklərini mümkün qədər yaxşı idarə etməsinə və normal həyatlarını davam etdirməsinə kömək etmək vacibdir. 

Miravitlles bildirib ki, XOAX-ın müalicəsi və idarə olunması adətən inhalyator müalicəsi, fiziki məşqlər və tənəffüs yolu infeksiyalarına qarşı peyvəndləri əhatə edir. O, aparılan tədqiqatı kiçikmiqyaslı, lakin yaxşı təşkil olunmuş araşdırma kimi qiymətləndirərək gülüş terapiyası və tənəffüs məşqlərinin XOAX xəstələri üçün potensial faydalarının öyrənildiyini qeyd edib.

“Xəstələrin daha rahat nəfəs ala bilməsi və ümumi vəziyyətlərini daha yaxşı hiss etməsi ilə bağlı bu nəticələr ümidvericidir. Gülüş terapiyası sadə və aşağı xərclidir. Bu səbəbdən dünyanın istənilən yerində hər kəs tərəfindən tətbiq oluna bilər. Bu sahədə aparılacaq əlavə tədqiqatları səbirsizliklə gözləyirik”, – deyə Miravitlles bildirib.

mənbə: medicalxpress.com