Menopauza ilə bağlı beyindəki dəyişikliklər yetkinlik və hamiləlik dövründəkilərdən fərqlənə bilər

Qadın beynində menopauza dövründə baş verən dəyişikliklər hamiləlik və yetkinlik dövründə müşahidə olunan dəyişikliklərdən kəskin şəkildə fərqlənir.

 Nature Communications jurnalında dərc olunan və 200-dən çox iştirakçının məlumatlarını əhatə edən beyin görüntüləmə tədqiqatının nəticələri bunu göstərir. 

Sofi van 't Hof və həmkarları yetkinlik, hamiləlik və menopauzaya keçid dövründə müxtəlif vaxt intervallarında toplanmış struktur MRT məlumatlarını təhlil ediblər. Tədqiqatda yetkinlik dövründə 34, hamiləlik dövründə 70, menopauza keçidində isə 120 iştirakçının məlumatlarından istifadə olunub. Bununla yanaşı, keçid mərhələlərindən əvvəl və ya sonra olan, oxşar yaş qruplarına daxil edilən nəzarət qrupları da araşdırmaya cəlb olunub. Bu qruplar müvafiq olaraq 108, 40 və 723 nəfərdən ibarət olub. Yetkinlik dövründə ilk menstruasiyanın başlaması və hamiləlik prosesi zamanı ümumi boz maddənin və beyin qabığındakı boz maddənin aylıq azalması nəzarət qrupları ilə müqayisədə daha sürətli olub. Hər iki qrupda boz maddə itkisi beynin oxşar nahiyələrində müşahidə edilib. Bunlara prefrontal, parietal və temporal assosiasiya qabığı sahələri daxildir. Bununla belə, bəzi beyin nahiyələrində dəyişikliklərin xarakteri fərqli olub.

Bunun əksinə olaraq, menopauzaya keçid dövründə premenopauza və postmenopauza mərhələlərində olan nəzarət qrupları ilə müqayisədə ümumi boz maddənin və ya beyin qabığındakı boz maddənin həcmində nəzərəçarpacaq azalma aşkarlanmayıb. Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, menopauzaya keçid zamanı yaşla əlaqəli azalmanın müşahidə olunmaması əvvəllər qeydə alınmış cinsi steroid hormonlarının səviyyəsinin azalması ilə əlaqəli ola bilər. Lakin bu əlaqənin səbəb-nəticə xarakteri daşıdığını müəyyənləşdirmək üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var. Nəticələr göstərir ki, yetkinlik, hamiləlik və menopauza beyində struktur dəyişikliklərinin eyni şəkildə baş verdiyi vahid proses deyil. Əksinə, hormonal dəyişikliklərin bu üç mərhələsində beynin quruluşunda fərqli dəyişiklik nümunələri meydana gəlir.

Alimlər araşdırmanın bir sıra məhdudiyyətlərinin olduğunu da qeyd ediblər. Bunlara menopauza statusunun iştirakçıların öz məlumatlarına əsasən müəyyənləşdirilməsi və bütün iştirakçı qruplarında hormonal göstəricilərin birbaşa ölçülməməsi daxildir.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu dəyişikliklərin arxasında dayanan bioloji mexanizmləri daha dəqiq müəyyənləşdirmək üçün hormonal və beyin görüntüləmə məlumatlarının standartlaşdırılmış və bütün qruplar üzrə müqayisə edilə bilən şəkildə toplandığı əlavə araşdırmalar aparılmalıdır.

mənbə: medicalxpress.com