Aqressiv beyin xərçənginin müalicəsində yeni hədəf müəyyən edilib

ABŞ alimləri qlioblastomanın müalicəsində yeni potensial hədəf müəyyən ediblər. Tədqiqat nəticələri göstərir ki, SET zülalının fəaliyyətinin zəiflədilməsi bu aqressiv beyin xərçəngi hüceyrələrini müalicəyə daha həssas edə bilər. Qlioblastoma ən ölümcül xərçəng növlərindən biri olaraq qalır. Bu xəstəliyin müalicəsində irəliləyişlər məhdud olduğu kimi, şişlər də çox vaxt şüa və kimyaterapiyaya davamlılıq göstərir.  ABŞ-ın Ohayo Dövlət Universitetinin Kompleks Xərçəng Mərkəzi – Artur Ceyms adına Xərçəng Xəstəxanası və Riçard Ceyms Solove Tədqiqat İnstitutunun alimləri apardıqları yeni araşdırmada qlioblastoma hüceyrələrinin müalicəyə qarşı davamlılığının zəiflədilməsi üçün potensial yeni hədəf müəyyən ediblər.

Tədqiqatın nəticələri Cancer Letters jurnalında dərc olunub.

Alimlərin əsas məqsədi mövcud müalicə üsullarını əvəz etmək deyil, onların təsirini artırmaqdır. Müalicədən əvvəlki laboratoriya və heyvan modellərində aparılan sınaqlarda tədqiqatçılar SET zülalının fəaliyyətinin qarşısının alınmasının şişlərin yaranmasına mane olduğunu müəyyən ediblər.

SET şiş əmələ gəlməsinə təsirinə görə ən perspektivli hədəf kimi müəyyənləşdirilib. Bundan əlavə, əlaqəli digər zülalların bloklanmasının qlioblastoma hüceyrələrini şüa müalicəsinə daha həssas etdiyi aşkarlanıb. Nəticələr bu mexanizmin gələcəkdə dərman müalicəsi üçün hədəf kimi istifadə oluna biləcəyini göstərir.

Tədqiqatın əsas diqqət mərkəzində PP2A adlı ferment dayanır. PP2A xərçəng hüceyrələrinin böyüməsinə, sağ qalmasına və müalicə nəticəsində yaranan zədələri bərpa etməsinə imkan verən siqnalların idarə olunmasında mühüm rol oynayır. Alimlər müəyyən ediblər ki, qlioblastoma hüceyrələri ANP32A, CIP2A və SET adlı zülallar vasitəsilə PP2A-nın fəaliyyətini zəiflədə bilir.

Tədqiqatçılar laboratoriya və heyvan modellərində bu zülalların fəaliyyətini blokladıqda xərçəng hüceyrələrinin sağ qalma qabiliyyəti azalıb və onlar şüa müalicəsinə daha həssas olublar.

Ohayo Dövlət Universitetinin Kompleks Xərçəng Mərkəzinin radiasiya onkologiyası şöbəsinin rəhbəri, doktor Arnab Çakravarti bildirib ki, qlioblastomanın müalicəsini çətinləşdirən əsas amillərdən biri xəstəliyin müalicəyə uyğunlaşa və sağ qala bilməsidir. Onun sözlərinə görə, əldə edilən nəticələr PP2A-nın fəaliyyətinin bərpa edilməsinin qlioblastoma hüceyrələrinin müalicədən sonra sağ qalmasını çətinləşdirə biləcəyini göstərir. Bu isə gələcəkdə həmin yanaşmanın şüa və kimyaterapiyanın təsirini artırıb-artırmayacağını araşdırmaq üçün yeni imkan yaradır.

Alimlər vurğulayırlar ki, əldə edilən nəticələr ilkin xarakter daşıyır və hələ insanlar üzərində sınaqdan keçirilməyib. Hazırda tədqiqatçılar SET və ya PP2A-nın fəaliyyətini zəiflədən digər zülalların təhlükəsiz şəkildə hədəfə alınıb-alına bilməyəcəyini və bunun qlioblastomanın standart müalicəsinə cavabı yaxşılaşdırıb-yaxşılaşdırmayacağını araşdırırlar. Tədqiqat çərçivəsində PP2A-nın fəaliyyətini artıra bilən və ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) tərəfindən təsdiqlənmiş antipsixotik preparat da sınaqdan keçirilib. Alimlər bildirirlər ki, bu nəticə həmin mexanizmə təsir edən dərmanların daha ətraflı araşdırılmasını dəstəkləyir. Bununla belə, sözügedən preparat qlioblastoma xəstələrinin müalicəsi üçün hazırda istifadəyə uyğun hesab edilmir və klinik sınaqdan kənarda bu məqsədlə istifadə olunmamalıdır.

Doktor Çakravartinin sözlərinə görə, araşdırma mühüm ilk addımdır. SET və digər PP2A bloklayıcı zülalların qlioblastoma hüceyrələrinin müalicədən sağ çıxmasına necə kömək etdiyini başa düşmək alimlərə bu qoruyucu mexanizmi bloklamaq və mövcud müalicələrin effektivliyini artırmaq yollarını sınaqdan keçirməyə imkan verə bilər.

mənbə: medicalxpress.com