Kainatın sürətlənən genişlənməsi ilə bağlı yeni şübhələr var

Kainatın hazırda sürətlənərək genişləndiyi fikrini müdafiə edən son araşdırma yeni tədqiqatda ciddi şəkildə şübhə altına alınıb. Yonsei Universitetinin alimləri hesab edirlər ki, kainatın genişlənməsinin sürətlənməsi ilə bağlı elmi mübahisə hələ bitməyib.

2025-ci ilin noyabrında Yonsei Universitetinin tədqiqatçıları Ia tipli supernovaların yaşı ilə bağlı sistematik təsiri nəzərə aldıqda kainatın genişlənməsinin əslində yavaşlaya biləcəyini irəli sürmüşdülər. Onların nəticələrinə görə, qaranlıq enerji də sabit deyil, zaman keçdikcə zəifləyən və dəyişən komponent ola bilər. Lakin 2026-cı ilin iyununda Sauthempton Universitetinin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq qrup bu nəticələrə etiraz edərək supernovaların yaşı ilə parlaqlığı arasındakı əlaqənin daha zəif olduğunu bildirmişdi. Onların fikrincə, bu halda yaşla bağlı düzəliş çox kiçik olur və kainatın genişlənməsi hələ də sürətlənir.

Yeni araşdırma nə deyir?

Yonsei alimlərinin yeni araşdırmasına görə, həmin nəticənin əsasını təşkil edən analizdə metodoloji səhv var. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, müxtəlif qırmızı sürüşmə göstəricilərinə malik supernovaların həddindən artıq geniş intervalda birlikdə təhlil edilməsi yaşın supernova parlaqlığına təsirini olduğundan zəif göstərir. Daha uyğun məlumat seçildikdə isə supernovaların yaşı ilə parlaqlığı arasındakı əlaqə yenidən güclü şəkildə ortaya çıxır. Alimlər həmçinin supernovaların yaşının qırmızı sürüşmə ilə dəyişməsinin az olduğu fikrinin də təkbaşına əsas götürülə bilməyəcəyini vurğulayırlar. Çünki yaş fərqi azaldıqda digər hesablamalarda əks istiqamətli dəyişiklik yaranır və nəticədə ümumi düzəliş böyük ölçüdə qüvvədə qalır.

Qaranlıq enerji həqiqətən dəyişirmi?

Yonsei komandası bildirir ki, onların nəticələri DESI layihəsinin müstəqil müşahidələri ilə də uyğun gəlir. Hər iki nəticə qaranlıq enerjinin zamanla dəyişə biləcəyinə və kainatın hazırda əvvəlki kimi sürətlənərək genişlənməməsi ehtimalına işarə edir.

Mübahisəni daha dəqiq həll etmək üçün alimlər yaşı bir-birinə yaxın olan supernovaların ayrıca araşdırılmasını təklif edirlər. Gələcəkdə Vera C. Rubin Rəsədxanasının toplayacağı böyük həcmli məlumatlar bu suala daha dəqiq cavab verməyə kömək edə bilər.

Nəticədə əsas sual hələ də açıq qalır: kainat bu gün sürətlənərək genişlənir, yoxsa onun genişlənməsi artıq yavaşlamağa başlayıb?

mənbə: phys.org