Çətin bir gün keçirmisiniz və divana uzanaraq sakitləşdirici musiqiyə qulaq asmaqdan başqa heç nə istəmirsiniz. Bir neçə dəqiqə sonra özünüzü daha rahat və sakit hiss etməyə başlayırsınız. Musiqinin stressi azaltdığı uzun müddətdir müşahidə olunsa da, bu təsiri təsdiqləyən elmi sübutlar indiyədək birmənalı olmayıb.
Pekində yerləşən Çin Elmlər Akademiyasının Sici You rəhbərliyindəki alimlər qrupu musiqinin stressi aradan qaldırmağa necə kömək etdiyini araşdırıb. Tədqiqatçılar beynin müxtəlif nahiyələri arasındakı əlaqələrdə baş verən dəyişiklikləri müəyyənləşdiriblər. Bu dəyişikliklər musiqinin stressdən sonra orqanizmin bərpasına necə kömək etdiyini izah edə bilər.
Bəs alimlər bu prosesi necə müşahidə ediblər?
Tədqiqatı aparmaq üçün alimlər 120 sağlam könüllü cəlb ediblər. İştirakçılara stress yaratmaq məqsədilə vaxt məhdudiyyəti altında yerinə yetirilməsi tələb olunan zehni riyazi tapşırıq verilib.
Davranış təcrübələri zamanı hər birində 30 nəfər olmaqla qruplara bölünən iştirakçılar rahatlaşdırıcı musiqiyə və ya sakitləşdirici su səslərinə qulaq asıblar. Bu müddətdə tədqiqatçılar onların əhval-ruhiyyəsini, ürək döyüntülərini, tərləməsini və kortizol səviyyəsini izləyiblər. Beyin skanları zamanı da eyni sınaqdan istifadə olunub. Lakin bu dəfə iştirakçılar funksional maqnit-rezonans tomoqrafiyası (fMRT) aparatının daxilində müşahidə ediliblər. Bununla da stressdən sonrakı bərpa prosesində beynin müxtəlif nahiyələri arasındakı əlaqələrin necə dəyişdiyi araşdırılıb. Nəticələr kəskin stressdən sonra musiqinin insanı təbii səslərlə müqayisədə niyə daha effektiv sakitləşdirə bildiyini izah etməyə kömək edir.
Araşdırmanın nəticələri Proceedings of the National Academy of Sciences jurnalında dərc olunub.
Musiqiyə qulaq asan iştirakçılar su səslərini dinləyənlərlə müqayisədə stressdən daha sürətli bərpa olunublar. Hər iki qrupda zaman keçdikcə bərpa prosesi müşahidə edilsə də, musiqi dinləyənlərdə ürək döyüntülərinin və tərləmənin daha sürətlə azalması, həmçinin müsbət əhval-ruhiyyənin daha çox yüksəlməsi qeydə alınıb. Beyin skanları zamanı götürülən tüpürcək nümunələrinin təhlili də musiqi dinləyən qrupda kortizol səviyyəsinin daha aşağı olduğunu göstərib. Beyin görüntüləmələri musiqinin səsi emal edən eşitmə qabığı, bədəndəki hissləri izləyən insula və sensor məlumatları ötürən talamus arasındakı əlaqələri dəyişdirdiyini göstərib.
Bu dəyişikliklər ürək döyüntüsündə və orqanizmin stress reaksiyasının digər göstəricilərindəki dəyişikliklər də daxil olmaqla, bədənin stressdən bərpa prosesi ilə əlaqəli olub.
Tədqiqat müəllifləri bildiriblər ki, “musiqi sadəcə stressi ört-basdır etmir; o, beynin stressə reaksiyasını yenidən təşkil edən struktur çərçivə yaradır”.
Musiqini nə vaxt dinləmək vacibdir?
Araşdırmada musiqinin faydalı təsiri iştirakçılar stress yaradan tapşırığı başa çatdırdıqdan sonra, yəni bərpa mərhələsində müşahidə olunub. Tapşırıqdan əvvəl musiqiyə qulaq asmaq eyni nəticəni verməyib. Alimlərin fikrincə, musiqinin yaratdığı subyektiv gərginlik hissi stress reaksiyasının tənzimlənməsində mühüm rol oynayır: əvvəlcə stress nəticəsində yaranan sərtliyi pozur, daha sonra beyin şəbəkələrinin yenidən uyğunlaşmasına kömək edir və sonda orqanizmin stress reaksiyasını azaltmasına, daxili tarazlığın bərpasına şərait yaradır.
Başqa sözlə, çətin gün başlamazdan əvvəl musiqi siyahısını hazırlamaq stressin qarşısını almağa bilər. Lakin stressli vəziyyətdən sonra sakitləşdirici musiqiyə qulaq asmaq beynin və orqanizmin daha sürətli bərpa olunmasına kömək edə bilər.
mənbə: medicalxpress.com
Şərhlər
Hələ təsdiqlənmiş şərh yoxdur.
Şərh yazın
Şərh yazmaq üçün hesabınıza daxil olun və e-poçtunuzu təsdiqləyin.