Geniş yayılmış və çox vaxt diqqətdən kənarda qalan D vitamini çatışmazlığı hamiləliyin nəticələrinə əvvəllər düşünüldüyündən daha ciddi təsir göstərə bilər.
Journal of Perinatology jurnalında dərc olunan yeni araşdırmada Cənubi Karolina Tibb Universitetinin (MUSC) neonatoloqu və pediatrı Karol L. Vaqner və MUSC Tibb Kollecinin tələbəsi Anjali Q. Borsum 15 mindən çox hamiləliyin məlumatlarını təhlil ediblər.
Nəticələr göstərib ki, D vitamini səviyyəsi ən aşağı olan qadınlarda vaxtından əvvəl doğuş riski daha yüksək olub.
Tədqiqat 2016–2025-ci illər arasında toplanmış geniş retrospektiv məlumat bazasına əsaslanır. Tədqiqatçılar Cənubi Karolina Klinik və Translasiya Tədqiqatları İnstitutunun (SCTR) biostatistik və tənzimləyici dəstəyi, klinik tədqiqat infrastrukturu, laboratoriya xidmətləri və Nexus məlumat resurslarından istifadə ediblər. Vaqner SCTR-in hərtərəfli dəstəyinin tədqiqatın həyata keçirilməsində mühüm rol oynadığını bildirib. “SCTR olmadan komandamız gördüyümüz işi heç vaxt həyata keçirə bilməzdi. Bu, fenomenal infrastruktur və istənilən tədqiqatçı üçün böyük imkandır”.
Tədqiqatçılar hələ D vitamini çatışmazlığı ilə vaxtından əvvəl doğuş arasında birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsini qəti şəkildə müəyyən etməyiblər. Bununla belə, nəticələr hamiləlikdən əvvəl və hamiləlik dövründə D vitamini səviyyəsinin optimal həddə saxlanmasının ana və dölün sağlamlığına müsbət təsir göstərə biləcəyini göstərən artan elmi sübutlara əlavə olunur.
D vitamini hamiləlik zamanı niyə vacib ola bilər?
D vitamini əsasən orqanizmin kalsiumu mənimsəməsinə, sümüklərin, əzələlərin, sinirlərin və immun sisteminin normal fəaliyyətinə kömək edən vacib qida maddəsi kimi tanınır.
Lakin Vaqner və MUSC-nin əsas və translasiya elmləri üzrə mütəxəssisi, doktor Brüs V. Hollisin əvvəlki randomizə edilmiş nəzarətli tədqiqatları göstərib ki, D vitamini hamiləlikdə mühüm rol oynayan hormonların yaranmasında əsas komponentlərdən biri kimi çıxış edir. “D vitamini orqanizmdə sözün əsl mənasında minlərlə genə təsir göstərir”, – Vaqner deyib.
Araşdırmalar D vitamininin hamiləlik zamanı dölü qidalandıran müvəqqəti orqan olan plasentanın inkişafını dəstəklədiyini göstərir. Eyni zamanda, sağlam immun funksiyasının qorunmasına kömək edə və preeklampsiya və hestasion diabet kimi ciddi ağırlaşmaların riskini azalda bilər. D vitamininin mühüm funksiyalarından biri də ananın immun sisteminin hamiləliyə uyğunlaşmasına kömək etməsi ola bilər. Ana bətnində inkişaf edən körpənin genetik materialı hər iki valideyndən gəldiyi üçün ananın orqanizmi qismən yad olan bu toxumaya uyğunlaşmalıdır. D vitamini bu prosesin tənzimlənməsinə kömək edərək sağlam hamiləliyi və dölün inkişafını dəstəkləyə bilər.
Vaqner və Borsumun fikrincə, D vitamini yalnız hamiləliyin nəticələrinə deyil, insanın uzunmüddətli sağlamlığına da təsir göstərə bilər. Çatışmazlığın bəzi təsirləri inkişafın erkən mərhələlərində başlaya, genlərin fəaliyyətini dəyişdirə və nəticədə uşağın sağlamlığına illər, hətta onilliklər ərzində təsir göstərə bilər. Hamiləlikdən kənarda da D vitamini çatışmazlığı bir çox insanın düşündüyündən daha geniş yayılıb. Müasir həyat tərzi insanların açıq havada keçirdiyi vaxtı azaldır və bununla da orqanizmin günəş işığından D vitamini sintez etmək imkanını məhdudlaşdırır. Qida məhsulları isə insanların ehtiyac duyduğu D vitamininin yalnız kiçik hissəsini təmin edir. Nəticədə bir çox insan sağlam hesab olunan D vitamini səviyyəsinə çata bilmir.
D vitamini çatışmazlığı riski daha yüksək olan qruplara tünd dəriyə malik insanlar, qapalı məkanlarda işləyənlər, mütəmadi olaraq günəşdən qoruyucu krem istifadə edənlər, eləcə də hərəkət imkanları məhdud olan və ya xroniki sağlamlıq problemləri səbəbindən vaxtının böyük hissəsini qapalı məkanda keçirən şəxslər daxildir. Bununla belə, tədqiqatçılar dəri xərçəngindən qorunmaq üçün günəşdən qoruyucu vasitələrdən istifadənin vacibliyini xüsusi vurğulayırlar.
Borsum bildirib ki, günəş işığı və D vitamininin əhəmiyyəti ilə dəri xərçəngi riskləri arasında balans qorunmalıdır. Günəşə az məruz qalan insanların isə D vitamini səviyyələrini və mümkün əlavələrdən istifadəni həkimlə müzakirə etməsi faydalı ola bilər.
D vitamini minlərlə genin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər
Yeni araşdırmalar D vitamininin orqanizmdə, xüsusilə immun sisteminin fəaliyyəti ilə əlaqəli minlərlə genin tənzimlənməsində rol oynaya biləcəyini göstərir. Aşağı D vitamini səviyyələri lupus və dağınıq skleroz (multiple skleroz) kimi autoimmun xəstəliklərlə, eləcə də bəzi xərçəng növləri ilə əlaqələndirilib.
D vitamininin əhəmiyyətini göstərən elmi sübutların artmasına baxmayaraq, Vaqner klinik praktikada dəyişikliklərin həyata keçirilməsinin çətin olduğunu bildirir. D vitamini reseptlə satılan dərmanlardan fərqli olaraq ucuzdur, geniş şəkildə əlçatandır və patentləşdirilə bilmir. Bu isə onun istifadəsinin kommersiya baxımından təşviqi üçün daha az stimul yaradır. Vaqnerin sözlərinə görə, bu məsələ nəticədə ictimai səhiyyə məsələsinə çevrilir. Tədqiqatçılar hamiləlik və ümumi sağlamlıq baxımından D vitamininin roluna dair sübutları artırmağa davam edirlər. Növbəti mərhələdə səhiyyə mütəxəssislərinin məlumatlandırılması, D vitamininin uzunmüddətli təsirlərinin daha dərindən araşdırılması və ictimaiyyət arasında maarifləndirmənin artırılması nəzərdə tutulur. Borsum bildirib ki, insanlar D vitamininin sümük sağlamlığındakı rolunu öyrənsələr də, onun hamiləlikdəki müxtəlif funksiyaları, xüsusilə də vaxtından əvvəl doğuşla əlaqəsi barədə kifayət qədər məlumatlandırılmırlar.
O, hamiləlik planlaşdıran yaxınlarına D vitamini səviyyələrinin kifayət qədər olduğundan əmin olmalarını tövsiyə etdiyini deyib.
Tədqiqatçılar ümid edirlər ki, D vitamininin geniş təsirlərinə dair artan elmi sübutlar nəsillər boyu sağlamlığa təsir göstərə bilən bu vacib qida maddəsi haqqında daha geniş müzakirələrə səbəb olacaq.
mənbə: medicalxpress.com
Şərhlər
Hələ təsdiqlənmiş şərh yoxdur.
Şərh yazın
Şərh yazmaq üçün hesabınıza daxil olun və e-poçtunuzu təsdiqləyin.