Hamiləliyin başlanğıcından etibarən həyatın ilk 1 000 günü ərzində şəkər qəbulunun məhdudlaşdırılması gələcəkdə Altsheymer xəstəliyinə tutulma riskini 46 faizə qədər azalda bilər.
Bu nəticə npj Aging elmi jurnalında dərc olunan yeni araşdırmada yer alıb.
Tədqiqat erkən dövrdə qidalanmanın beynin qocalmasına və ömürboyu psixi sağlamlığa uzunmüddətli təsirlərini qiymətləndirib. Araşdırma həmçinin göstərir ki, qoruyucu təsirin bir hissəsi hələ doğuşdan əvvəl formalaşa bilər. Məqalədə qeyd olunur ki, müasir dövrdə əlavə şəkər gündəlik qidalanmanın ayrılmaz hissəsinə çevrilib və bir çox hamilə qadın, eləcə də uşaqlar normadan artıq şəkər qəbul edirlər.
İkinci Dünya müharibəsi dövründə və ondan sonrakı bir neçə il ərzində Böyük Britaniyada şəkər ciddi şəkildə normaya salınmışdı. İki yaşdan kiçik uşaqlara isə ümumiyyətlə şəkər payı verilmirdi.
1953-cü ilin sentyabrında bu məhdudiyyətlər ləğv edildikdən sonra ölkədə böyüklərin şəkər istehlakı demək olar ki, iki dəfə artıb. Alimlər hesab edirlər ki, bu tarixi hadisə erkən yaşlarda şəkər qəbulunun sağlamlığa təsirini öyrənmək üçün unikal təbii eksperiment imkanı yaradıb. Çünki elmi məqsədlə körpələrin qidalanmasını qəsdən məhdudlaşdırmaq etik baxımdan mümkün deyil.
Çindən olan tədqiqatçılar Böyük Britaniyanın geniş tibbi məlumat bazası olan UK Biobank layihəsində qeydiyyatda olan, 1951–1956-cı illərdə anadan olmuş 60 394 nəfərin tibbi məlumatlarını təhlil ediblər.
İştirakçılar üç qrupa bölünüblər: ana bətnində olarkən şəkər norması tətbiq edilənlər, həm ana bətnində, həm də erkən uşaqlıq dövründə bu məhdudiyyətə məruz qalanlar və heç bir məhdudiyyət yaşamayan nəzarət qrupu. Alimlər sonrakı illərdə onların sağlamlıq vəziyyətini qiymətləndirmək üçün tibbi qeydləri və iştirakçıların özləri tərəfindən təqdim edilən sağlamlıq məlumatlarını təhlil ediblər.
Araşdırmanın nəticələrinə görə, həyatın ilk 1 000 günü ərzində şəkər qəbulunun məhdudlaşdırıldığı şəxslərdə nəzarət qrupu ilə müqayisədə bütün səbəblərdən yaranan demensiya riski 27 faiz, Altsheymer xəstəliyi riski isə 46 faiz aşağı olub. Bundan əlavə, həmin şəxslərdə təşviş pozuntularının yaranma riski 20 faiz, depressiya riski isə 11 faiz daha aşağı qiymətləndirilib. Parkinson xəstəliyi ilə bağlı isə statistik cəhətdən əhəmiyyətli əlaqə müəyyən edilməyib.
Tədqiqatçılar daha sonra 9 053 nəfərin maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) görüntülərini də araşdırıblar. Genetik xüsusiyyətlər və ailə anamnezi kimi digər amillər nəzərə alındıqdan sonra məlum olub ki, erkən yaşlarda şəkər məhdudiyyəti ilə qarşılaşan insanların beyni orta hesabla onların bioloji yaşından təxminən 0,39 il daha gənc görünür. Araşdırma zamanı yaddaş və digər idrak funksiyalarında mühüm rol oynayan hipokampus və talamus kimi beyin strukturlarının da daha böyük həcmdə olduğu müşahidə edilib.
Müəlliflər bildirirlər ki, əldə olunan nəticələr erkən yaşlarda şəkər qəbulunun məhdudlaşdırılması ilə beynin bioloji qocalmasının ləngiməsi, həmçinin demensiya və bəzi psixi pozuntuların riskinin azalması arasında əlaqənin mövcudluğunu göstərir.
Bununla belə, alimlər vurğulayırlar ki, araşdırma səbəb-nəticə əlaqəsini qəti şəkildə sübut etmir. Onların fikrincə, bu nəticələrin təsdiqlənməsi üçün müasir əhali qrupları üzərində erkən dövr qidalanmasına dair daha ətraflı məlumatları əhatə edən əlavə tədqiqatların aparılması zəruridir.
Tədqiqat müəlliflərinin qənaətinə görə, yalnız belə araşdırmalardan sonra əldə olunan nəticələr klinik praktikada və ictimai səhiyyə siyasətinin formalaşdırılmasında etibarlı əsas kimi istifadə oluna bilər.
mənbə: medicalxpress.com
