Yeni tədqiqatın nəticələrinə görə, yüksək qan təzyiqi və atrial fibrilasiyası olan yaşlı xəstələrdə iki dərmanın kombinasiyası ilə müalicə ablasiya prosedurundan sonra ürək ritminin yenidən pozulması hallarının azalması ilə əlaqələndirilib. Yüksək qan təzyiqi və atrial fibrilasiyadan əziyyət çəkən yaşlı insanlarda iki antihipertenziv dərmanın birlikdə istifadəsi ürək ritminin bərpası üçün aparılan ablasiya prosedurundan sonra aritmiyanın təkrarlanma ehtimalını azalda bilər. Amerika Ürək Assosiasiyası tərəfindən təqdim edilən yeni, müstəqil və ilkin elmi araşdırmanın nəticələri Çikaqoda keçirilən təşkilatın elmi sessiyalarında açıqlanıb. Tədqiqat göstərib ki, sakubitril/valsartan kombinasiyasını qəbul edən xəstələrdə ablasiya prosedurundan sonrakı 12 ay ərzində atrial fibrilasiya və əlaqəli ürək ritmi pozuntularının təkrarlanma göstəricisi yalnız valsartan qəbul edənlərlə müqayisədə daha aşağı olub.
Amerika Ürək Assosiasiyasının məlumatına görə, atrial fibrilasiya (AFib) ürəyin ritminin nizamsızlaşması ilə xarakterizə olunan pozuntudur. Bu vəziyyət ürəkdöyünmənin sürətlənməsi, ürəyin çırpınması və ya güclü döyünməsi hissi, nəfəs darlığı, yorğunluq, halsızlıq, sinə ağrısı və fiziki fəaliyyət zamanı çətinlik kimi əlamətlərlə müşayiət oluna bilər. Atrial fibrilasiyanın müalicə üsullarından biri olan kateter ablasiya proseduru ürəkdə anormal elektrik siqnallarına səbəb olan kiçik toxuma sahələrinin istilik və ya soyuq vasitəsilə təsirsizləşdirilməsinə əsaslanır. Bu müdaxilə ürəyin normal ritmini qorumağa kömək edir. Lakin ablasiya ürək ritminin pozulmasına səbəb olan elektrik aktivliyini aradan qaldırsa da, xəstəliyin inkişafına şərait yaradan struktur dəyişikliklərini tamamilə geri qaytarmaya bilər. Uzun müddət davam edən yüksək qan təzyiqi ürəyə əlavə yük yaradır. Bu vəziyyət ürək əzələsinin böyüməsinə, ürək daxilində təzyiqin artmasına, toxumalarda çapıqlaşmaya və damarların daralmasına səbəb ola bilər. Nəticədə, ablasiya ilkin mərhələdə uğurlu olsa belə, ürəkdə yaranmış struktur dəyişiklikləri atrial fibrilasiyanın yenidən inkişafı üçün zəmin yarada bilər.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Çinin Şanxay şəhərindəki Jiao Tong Universitetinin Tibb Fakültəsinə bağlı Ruijin Xəstəxanasının Şanxay Hipertoniya İnstitutunun ürək-damar təbabəti şöbəsinin kardioloqu, tibb elmləri doktoru Vey Çjan bildirib ki, ablasiya prosedurundan sonra atrial fibrilasiyanın təkrarlanması xəstələrdə simptomların yenidən yaranmasına, əlavə müayinələrə, dərman müalicəsinə və ürək ritminin bərpası üçün yeni müdaxilələrə ehtiyac yarada bilər. Bəzi hallarda təkrar ablasiya proseduru da tələb olunur. Onun sözlərinə görə, tədqiqatın əsas məqsədi ablasiya sonrası bir antihipertenziv dərmanın və ya iki dərmanın kombinasiyasının istifadəsinin atrial fibrilasiyanın təkrarlanma ehtimalına təsirini müəyyənləşdirmək olub.
Araşdırmanın 12 aylıq müşahidə nəticələri sakubitril/valsartan kombinasiyasının yalnız valsartanla müqayisədə daha yaxşı nəticələrlə əlaqəli olduğunu göstərib. Əsas nəticələr aşağıdakılardır:
• Ürək ritminin təkrarlanması: Ablasiya prosedurundan 12 ay sonra sakubitril/valsartan qəbul edən qrupda atrial fibrilasiya və əlaqəli atrial aritmiyaların təkrarlanma göstəricisi daha aşağı olub.
• Aritmiya göstəriciləri: Ürəyin yuxarı kameralarından qaynaqlanan anormal sürətli ritm pozuntularının təkrarlanması kombinə edilmiş müalicə qrupunda 18 faiz, yalnız valsartan qəbul edən qrupda isə 28,3 faiz təşkil edib.
• Qan təzyiqinin azalması: Klinik müayinələr zamanı ölçülən sistolik qan təzyiqi hər iki qrupda təxminən 10 mm civə sütunu (mmHg) azalıb. Bununla yanaşı, 24 saatlıq ambulator qan təzyiqi göstəricilərinin azalması baxımından qruplar arasında əhəmiyyətli fərq qeydə alınmayıb.
Vey Çjanın sözlərinə görə, nəticələr atrial fibrilasiyanın müalicəsinin yalnız ablasiya proseduru ilə başa çatmadığını və yüksək qan təzyiqinin nəzarətdə saxlanılmasının kompleks müalicənin vacib hissəsi olduğunu bir daha göstərir. Tədqiqatçılar üçün xüsusilə diqqətçəkən məqam hər iki qrupda qan təzyiqinin təxminən eyni səviyyədə azalmasına baxmayaraq, ürək ritmi pozuntularının təkrarlanma göstəricilərinin fərqli olmasıdır. Bu nəticə ablasiya sonrası qan təzyiqini azaltmaq üçün seçilən dərmanın növünün də əldə olunan nəticələrə təsir göstərə biləcəyini düşündürür.
Bununla belə, tədqiqatın müəllifi vurğulayıb ki, nəticələr ablasiya prosedurunun və ya dərman müalicəsinin ayrılıqda atrial fibrilasiyanın təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün kifayət etdiyi kimi şərh edilməməlidir. Onun fikrincə, uzunmüddətli uğurlu müalicə üçün ürək ritminin effektiv şəkildə tənzimlənməsi ilə yanaşı, hipertoniya da daxil olmaqla, ürək-damar xəstəlikləri üçün əsas risk amillərinə nəzarət edilməlidir.
Randomizə edilmiş, nəzarətli klinik sınaqda həm atrial fibrilasiyası, həm də yüksək qan təzyiqi olan 320 xəstə iştirak edib. İştirakçıların klinik şəraitdə ölçülən qan təzyiqi 130/80 mm civə sütunundan yüksək olub. Onların hamısına 2023-cü ilin fevralından 2025-ci ilin yanvarınadək Çinin üç xəstəxanasında kateter ablasiya proseduru tətbiq edilib. İştirakçıların orta yaşı 68 olub. Onların 41,2 faizini qadınlar təşkil edib. Xəstələrin 66,6 faizində isə tutmalar şəklində meydana çıxan və sonradan normal ürək ritminin bərpa olunduğu paroksizmal atrial fibrilasiya müşahidə edilib. Ablasiya prosedurundan sonra iştirakçılar təsadüfi seçim əsasında iki qrupa bölünüblər:
• 161 xəstəyə gündə bir dəfə 100 mq sakubitril/valsartan kombinasiyası təyin edilib.
• 159 xəstə isə gündə bir dəfə 80 mq valsartan qəbul edib.
Bütün iştirakçılarda yüksək qan təzyiqi olduğundan və müalicəyə ehtiyac yarandığından, tədqiqatçılar müqayisə üçün plasebo deyil, aktiv təsirə malik valsartan preparatından istifadə ediblər.
Valsartan angiotenzin II tip 1 reseptorunu bloklayaraq qan təzyiqinin tənzimlənməsinə kömək edir. Sakubitril isə orqanizmdə aktiv metabolitə çevrilərək natriuretik peptidləri parçalayan neprilizin fermentinin fəaliyyətini inhibə edir.
Xəstələr ablasiya prosedurundan sonrakı 12 ay ərzində müşahidə olunublar. Bu müddətdə onların sağlamlıq vəziyyəti birinci, üçüncü, altıncı və on ikinci aylarda qiymətləndirilib. Əsas məqsəd atrial fibrilasiyanın və ya onunla əlaqəli digər ürək ritmi pozuntularının yenidən yaranıb-yaranmadığını müəyyənləşdirmək olub. Ürək ritminin monitorinqi ev şəraitində istifadə edilən portativ, birkanallı elektrokardioqrafiya (EKQ) cihazları, eləcə də planlaşdırılmış müayinələr zamanı standart 12-kanallı EKQ və 24 saatlıq Holter monitorinqi vasitəsilə həyata keçirilib.
Alimlər əldə olunan nəticələrin bir sıra məhdudiyyətlərinin olduğunu da qeyd ediblər. İlk növbədə, tədqiqat açıq etiketli olub. Bu o deməkdir ki, həm xəstələr, həm də onları müalicə edən həkimlər iştirakçıların hansı dərman qrupuna daxil edildiyini biliblər. Bununla belə, EKQ vasitəsilə qeydə alınan aritmiya hallarının qiymətləndirilməsi müstəqil ekspert qrupu tərəfindən aparılıb və həmin mütəxəssislər xəstələrin hansı müalicəni qəbul etdiyindən xəbərsiz olublar. Digər məhdudiyyət ürək ritminin fasiləsiz deyil, müəyyən vaxt intervallarında izlənilməsidir. Bu səbəbdən qısamüddətli və ya heç bir simptom yaratmayan atrial fibrilasiya epizodlarının bir qismi qeydə alınmamış ola bilər.
Bundan əlavə, araşdırma yalnız Çində yaşayan, hipertoniya diaqnozu olan və atrial fibrilasiya səbəbindən ablasiya proseduru keçirilmiş yaşlı xəstələri əhatə edib. Buna görə nəticələrin daha gənc insanlara, yüksək qan təzyiqi olmayan şəxslərə və digər ölkələrin əhalisinə eyni şəkildə şamil edilməsi mümkün deyil.
Tədqiqatın nəticələri ablasiya sonrası xəstələrin müalicəsində qan təzyiqinə nəzarətin və dərman seçiminin əhəmiyyətini ön plana çıxarır. Bununla belə, sakubitril/valsartan kombinasiyasının bu məqsədlə geniş tətbiqinin effektivliyini və təhlükəsizliyini təsdiqləmək üçün əlavə klinik araşdırmalara ehtiyac var.
mənbə: medicalxpress.com
Şərhlər
Hələ təsdiqlənmiş şərh yoxdur.
Şərh yazın
Şərh yazmaq üçün hesabınıza daxil olun və e-poçtunuzu təsdiqləyin.