Son xəbərlər
TİBB VƏ SAĞLAMLIQ

Autizmli şəxslərdə beyin fəaliyyətinin fərdi xüsusiyyətləri daha kəskin fərqlənir

Autizmli şəxslərdə beyin fəaliyyətinin fərdi xüsusiyyətləri daha kəskin fərqlənir
Yeni araşdırma göstərib ki, autizm spektr pozuntusu olan şəxslərin beyin fəaliyyəti qrup üzrə orta göstəricilərlə müqayisədə autizmi olmayan insanlarla oxşar olsa da, fərdlər arasında nəzərəçarpacaq dərəcədə daha çox dəyişkənlik müşahidə olunur. Bu fərq xüsusilə sosial proseslərlə əlaqəli beyin sistemində özünü göstərir.  Ayova Universitetinin alimləri Dorit Kliemann və James Traer-in rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu autizm spektr pozuntusu (ASP) olan və olmayan şəxslərin beyin fəaliyyətini müqayisə ediblər.

JNeurosci jurnalında dərc olunan araşdırmada tədqiqatçılar müxtəlif filmlərə baxan yetkin insanların beyin fəaliyyətinə dair əvvəlcədən toplanmış məlumatları təhlil ediblər.

Alimlər İndiana Universiteti və Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda (Caltech) toplanmış məlumatlardan istifadə ediblər. Həmin məlumatlar autizm spektr pozuntusu olan və olmayan yetkin iştirakçıların müxtəlif filmlərə baxarkən beyin fəaliyyətinin qeydə alınması nəticəsində əldə edilib.  İştirakçılara animasiya, döyüş, romantik komediya və Alfred Hiçkokun trillerlərini xatırladan gərgin süjetli filmlər də daxil olmaqla, müxtəlif janrlarda ekran əsərləri nümayiş etdirilib.  Tədqiqatçılar bu seanslar zamanı əldə edilən beyin görüntüləmə məlumatları əsasında hesablama modeli hazırlayıblar. Model beyin fəaliyyəti ilə filmlərdəki səslər, vizual elementlər və mücərrəd sosial xüsusiyyətlər arasındakı əlaqələri müəyyənləşdirmək üçün öyrədilib.  Təlimdən sonra model müxtəlif beyin sistemlərindəki fəaliyyəti dəqiqliklə proqnozlaşdıra bilib.  Dorit Kliemann bildirib ki, bu yanaşma autizm spektr pozuntusu zamanı müşahidə olunan sosial çətinliklərin araşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir: “Hesablama modeli filmlərdəki mürəkkəb və dinamik situasiyaların müxtəlif aspektlərinə beynin verdiyi sabit reaksiyaları araşdırmağa imkan yaratdı”.

Qrupların orta göstəriciləri müqayisə edildikdə, model autizm spektr pozuntusu olan və olmayan yetkin insanların müxtəlif beyin sistemlərindəki fəaliyyətini oxşar şəkildə proqnozlaşdırıb.
Lakin hər qrup daxilində iştirakçılar ayrı-ayrılıqda müqayisə edildikdə, autizmli şəxslərin beyin fəaliyyətinin qrup üzrə orta göstəricilərdən daha çox kənarlaşdığı müəyyən olunub.
Bu yüksək dəyişkənlik tədqiqatçıların araşdırdığı demək olar ki, bütün beyin sistemlərində müşahidə edilsə də, ən nəzərəçarpan fərq sosial beyin sistemində qeydə alınıb. Alimlər vurğulayırlar ki, autizm spektr pozuntusunun öyrənilməsi və müalicəsinə dair mövcud yanaşmalar əsasən qrupların orta göstəricilərinin müqayisəsinə əsaslanır. Yeni nəticələr isə bu yanaşmaya yenidən baxılmasının vacibliyini göstərir.  James Traer bildirib:
“Qrupların orta göstəricilərinin bu qədər oxşar olması bizi təəccübləndirdi. Nəticələr göstərir ki, ayrı-ayrı insanların beyin reaksiyalarının xüsusiyyətlərini daha dərindən anlamağa diqqət yetirməliyik. Bu reaksiyalar hansı cəhətlərinə görə və nə üçün fərqlənir?”

Dorit Kliemann isə əlavə edib ki, autizmli şəxslər arasında fərqli alt qrupların müəyyənləşdirilməsi bu vəziyyətin daha dəqiq anlaşılmasına və hər bir insana uyğun fərdi dəstək üsullarının hazırlanmasına kömək edə bilər. 

Tədqiqat qrupu gələcək araşdırmalarda beyin fəaliyyətindəki dəyişkənliyin autizm spektr pozuntusu ilə əlaqəli davranış fərqləri ilə necə, harada və nə vaxt əlaqələndiyini öyrənməyi planlaşdırır.






Təsdiqlənmiş hesab

Şərhlər

0 şərh

Hələ təsdiqlənmiş şərh yoxdur.