Mayo Klinikasının alimləri BRCA2 genində döş xərçəngi ilə əlaqəli, lakin xəstəliyin yaranma riskini digər zərərli variantlarla müqayisədə daha az artıran 70 genetik dəyişiklik müəyyən ediblər. Tədqiqatın nəticələri irsi xərçəng riskinin daha dəqiq qiymətləndirilməsinə və fərdi profilaktika strategiyalarının hazırlanmasına kömək edə bilər.
Mayo Klinikasının tədqiqatçıları Nature Communications jurnalında dərc olunan araşdırmada BRCA2 geninin döş xərçəngi ilə əlaqəli xüsusi variantlar qrupunu müəyyən ediblər.
Alimlər bu dəyişiklikləri “hipomorf variantlar” adlandırıblar. Belə variantlar BRCA2 geninin funksiyasını tamamilə aradan qaldırmır, yalnız qismən pozur. Tədqiqat çərçivəsində 70 BRCA2 variantının genin fəaliyyətinə təsiri araşdırılıb. Bununla yanaşı, irsi xərçəng riski üzrə genetik müayinədən keçmiş çoxsaylı insanların test nəticələri təhlil edilib. Araşdırmanın nəticələrinə görə, bu xüsusi genetik dəyişiklikləri irsən daşıyan şəxslərdə həyat boyu döş xərçənginə tutulma riski təxminən 20–25 faiz təşkil edir. Müqayisə üçün, BRCA2 geninin daha geniş yayılmış zərərli variantlarını daşıyan şəxslərdə bu risk 50–70 faiz arasında qiymətləndirilir. Risk səviyyəsinin nisbətən aşağı olması səbəbindən həmin dəyişikliklər “penetrantlığı azalmış patogen variantlar” kimi də təsnif edilir. Mayo Klinikasının Kompleks Xərçəng Mərkəzinin döş xərçəngi üzrə tədqiqatçısı, doktor Fergus Couch bildirib: “Bu nəticə göstərir ki, BRCA2 genindəki bütün zərərli variantlar döş xərçəngi riskini eyni səviyyədə artırmır. Bu fərqləri anlamaq xərçəngin qarşısının alınması və skrininq strategiyalarını hər bir insanın faktiki riskinə daha uyğun müəyyənləşdirməyə kömək edə bilər”.
Tədqiqatın nəticələri xərçəngin erkən aşkarlanması və profilaktikası baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Alimlərin fikrincə, sözügedən genetik variantları daşıyan şəxslər müntəzəm mammoqrafiya və süd vəzilərinin MRT müayinəsindən keçmək hüququna malik ola və bu müayinələrdən faydalana bilərlər. Bununla belə, fərdi riskin daha dəqiq müəyyənləşdirilməsi xəstələr və həkimlər üçün profilaktik məqsədlə cərrahi müdaxilə, o cümlədən süd vəzilərinin riskazaldıcı mastektomiyası barədə qərar qəbul edərkən xüsusi əhəmiyyət kəsb edə bilər. Fergus Couch qeyd edib:
“Döş xərçənginin az bir hissəsi BRCA2 geninin hipomorf variantları ilə əlaqəli ola bilər. Bu variantları irsən daşıyan qadın və kişilər konkret genetik dəyişikliyin yaratdığı risk səviyyəsinə uyğun fərdi risk idarəetmə strategiyalarından faydalanmalıdırlar”.
Tədqiqatçılar həmçinin bu genetik variantlarla əlaqəli şişlərin PARP inhibitorlarına həssas olub-olmadığını araşdırıblar. PARP inhibitorları xərçəng hüceyrələrinin zədələnmiş DNT-ni bərpa etmək qabiliyyətinə müdaxilə edən hədəfli xərçəng dərmanları sinfinə daxildir. Nəticələr göstərib ki, BRCA2 geninin bəzi hipomorf variantları ilə əlaqəli şişlər PARP inhibitorlarına cavab verə bilər. Alimlərin fikrincə, şiş toxumasının müayinəsi konkret xəstə üçün bu müalicə növünün uyğun olub-olmadığını müəyyənləşdirməyə kömək edə bilər.
Tədqiqat qrupu irsi döş xərçəngi riski ilə əlaqəli BRCA1 və BRCA2 genlərinin digər hipomorf variantlarını müəyyənləşdirmək və onların xüsusiyyətlərini öyrənmək istiqamətində araşdırmaları davam etdirir. Fergus Couch bildirib ki, bütün hipomorf variantlar müəyyən edildikdən sonra bu genetik dəyişiklikləri daşıyan şəxslər üçün risklərin idarə olunması və müalicə strategiyalarını daha dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün olacaq.
Araşdırma “Ambry Genetics” şirkətinin mütəxəssisləri ilə əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçirilib.
mənbə: medicalxpress.com





Şərhlər
Hələ təsdiqlənmiş şərh yoxdur.
Şərh yazın
Şərh yazmaq üçün hesabınıza daxil olun və e-poçtunuzu təsdiqləyin.